Ísafold - 19.11.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 19.11.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verð árg. 4 kr., erlendis 5 kr. eða 1 Jdollar; borg ist f'yrir æiSjan júlí erleiicMs fyrirfram. Lausasala 5 a. eint. ISAFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- in só til útgefanda fyrir 1. oktbr. og 3Ó kaupandi skuld- laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjópi: Ólsfui* Björnsgors, Talsimi 48. XXXX. árg. Reykjavík, miðvikudaginn 19. nóv. 1913 92. tölublað I. O. O F, ^11219. Alþýðufél.bókasafn Templaras. 8 kl. 7— Augnlækning ókeypis i Lækjarg. 2 mvd. 3 -8 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 1 )—3 Bæjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og l -1 Bæjargjaldkerinn Laufásv. 5 kl. 12—8 og i -7 Eyrna- nef- hálslækn. ók. Au8turatr.22fstcL -3 íslandsbanki opinn 10—21/* og &lft—7. K.F.U.M. Lestrar-og skrifstofa 8árd.—10 .iðd. Alm. fundir fid. og sd. 8»/« siðd. Landakotskirkja. Guðsþj. 9 og 6 á heli/ísm Landakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn 11-2'/«, 5>/«-6»/«. Bankastj. 12-2 Landsbókasafn 12—3 og 5—8. Útlán 1—8. Landsbúnaðarfélagsskrifstofan opin frá 32 -2 Landsféhirðir 10—2 og 5—6. Landsskjalasafnið hvern virkan dag kl. 12—S Landssiminn opinn daglangt,(8—9) virka ditga helga daga 10—12 og 4—7. Lækuing .ókeypisAusturstr. 22 þd. og fsd. 12 -1 Náttúrugripasafnið öpið l>/«—2>/a á sunnuri, SamábyrgðPslands 10—12 og 4—8. Stjórnarráðsskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Talsími Beyk.javíkur Pósth.3 opinn daglsngt (8—10) virka daga helga daga 10—9. Tannlækning ókeypisjAusturstr.122 þrd. 2 8 Vífilstaðahælið. Heimsðkt.artimi 12—1 Þjóðmenjasafnið opið sd, þd. fmd. 12—2, Nýja Bíó sýnir i kvöld og næstu kvöld: Prír féíagar. Jlorram (isfmytuf. Leikin af frú Aggerholm, hr. Aggerholm og Seemann. Bostanjoclo-Cigaretter |mesta úrval í bænum í tóbaks- og sælgætisverzluninni á Hótel Island. Með tækifærisYerði eru Bostanjoclo cigarettur seldai í tóbaksverzlun R. P. LtóVÍ- Verðið er langt fyrir neð- an það, sem áður hefir bekst. Egipzkar Cigarettur frá A. G. Couíis & Co. Cairo svo sem: Dubec Prince of Wales Mondiale og Nr. 3. eru áreiðanlega minst skaðlegar, og um leið bragðbeztar. Hver sá sem reykir af þeim 3— 4 búnt, reykir ekki annað upp frá þvi. Cigarettur þessar hafa hlotið ótal meðmæli. Fást í Levís tóbaksverzlunum. Minningarritið um Björn Jónsson, fyrra bindi með mörgum myndum, er komið út og fæst í bókaverzlunum. Verð kr. 1.50. Sigiús Blöndahl j|Rödingsmarkt 57, Hamburg 11. Inn- & útflutníngrsverzlun. Umboðsverzlun. Allar íslenzkar vörur seldar hæsta verði. Símnefni: Blöndahl. — Hambnrg. SH15 Erlendar símíregnir |fj Stór-hneyksli við sænsku hirðina. Khðýn ij. nóv. kl. j.20 síðd. Sendiherra Rássa i Stokkhóltni, Alexander Savinsky, er hlaupinn á burt. Einnig er eiqinkona Vilhelms, nœstelzta sonar Gústaýs konunqs, rússneska prinsessan Maria Pavlovna, horfin heim til Rússlands. Er fietta sett í sam- band við njósnarmál pau hin miklu, er staðið haýa um tíma i Svípjóð. Talið víst, að sendiherrann hafi með aðstoð prinsessunnar komist ýyrir ýms leyndarmál sænsku stjórnarinnar. Hjónaskilnaður Vilhelms 0% Mariu er talinn viss. Síðara símskeyti (sjá siðar) herma frekara af þessum tíðindum. Vil- hjálmur Svíaprinz er ungur maður, undir þrítugt, og gekk að eiga konu sína árið 1908. Hún er dóttir Páls stórfursta, sem átti elztu dóttur Georgs Grikkjakonungs. Er hún því 4 manneskja frá Kristjáni 9. Dana- konungi og náskyld Kristjáni 10. Nobelsverðlaunin. London ij. növ^kl.^6 síðd. Bókmentaverðlaun Nobels verða petta sinni veitt indverskum \ritkbjundi, sem Rabindranath Tajore heitir. Hvenœr Jeer Islendinqur Nobelsverðlaun ? Bandamenn gegn Mexiko. Londott ij. nóv. kl. 6.^0 síðd. Mexíkóstjórn ter að en%u að óskum Bandaríkjastjórnar. Bandamenn eru pví að búa undir að setja Mexikó í landspennu (blokade). Merkur Tyrki látinn. London^iy. nóv. kl. 4 síðd. Kiamil^Pasha, ýyrverandi stórvezir Tyrkja, dó l daq. Cordosamálið dæmt. Khöfn /7, nóv. kl. ^d^siðd. Cordosamálið var dæmt í da%. Louis Cordosa var dœmdur i 18 mán- aða betrunarhássvinnu og sonur hans Harry, sem dtti upptök svikanna, var damdur i ¦j ára Janqelsisvist. Hirðhneykslið i Svíþjóð. Khbjn 18. nóv. kl. 8 siðd. ^Alexander Savinsky, sendiherra Rássa í Stokkhóhm, hefir verið látinn skifta um embœttí oq taka við sendiherraembætti í Serbiu. Konunqsfólkið sænska synjar ýyrir, að skilnaðurinn milli Vilhjálms kon- ungssonar 0% Mariu Pavlownu standi i sambandi við njósnarmálin. Stjórnarskráin. ......•*•'•— Vér gerum ráð fyrir, að allir les- éndur vorir hnfi með athygli lesið umræður þær, er fram fóru í ríkis- ráðinu í Khöfn (þ. 20. okt.), um stað- festing stjórnarskrárfrv. siðasta þings. Það sem þær fyrst og fremst flytja oss, er að konungur lojar að stað- Jesta stjórnarsktána óbreytta. Þar með er aðalatriðið fengið. Þegar þetta loforð er fengið, væri það bæði ilt og óviturlegt verk af oss, að samþykkja hana ekki á næsta aukaþingi. Því er það, að íslenzkir kjósend- ur verða nú fyrst og ífremst að heimta af þingmannaefnnm öllum skýlaust lojorð um að sampykkja stjskr. óbreytta d aukapinginu. Að fara nii enn að hringla með stjómarskrárbreytinguna og tefla þar með frv. í tvísýnu, það væri slikt óheillaverk, að firra verður þjóðina. Hvort veruleg hætta muni á því, að undir nýjar breytingr verði ýtt, skulum vér eigi segja, en heyrzt hefir úr herbúðum sambandsflokksins mikl- ar óánægjuyfirlýsingar með stjórnar- skrána, eins og alþingi 1913 gekk frá henni, svo að alveg óvænt kæmi það eigí, þótt einhver úr þeirri sveit yrði til að bregða fyrir hana fæti. En þótt vér viljum láta samþykkja stjórnarskrána óbreytta, fer því fjarri, að í þvi felist já og amen við öllum umræðunum í ríkisráðinu. Eitt viljum vér samt benda á í þeim umræðum, sem oss má vel líka. Það eru þessi orð Zahle for- sætisráðherra: ¦»Það er ekki til%an%urinn, pótt haldið sé ájram að bera upp islenzk mál i ríkisráðinu, að ná neinum 'tbkum aj Dana hálju á peim sérmálum, sem áskilin eru islenzku löqqjaJarvaUu. Með þessum orðum hins danska yfirráðherra er viðurkenning fengin fyrir heimildarleysri danskra ráðherra til íhlutunar um íslenzk sérmál. Því heimildarleysi hefir jafnan verið haldið fram af vorri hálfu, en eigi fyr en nii komið fram skýlaus viðurkenning frá Dönum. Annars er ýmislegí í ríkisráðsum- ræðum, eigi sizt ræðu íslandsráðherra, sem vér eigi getum fallist á, þótt oss virðist eigi rétt að fara út í þá sálma að þess'; ."•¦v. Að gefnu tilefni. —.---!?«.. ¦---- Ameríkuferðir og islenzkur búskapur. Til Ameríkul Til Ameríku! Hversu oft heyrum vér þessi orð bergmála alt fri fiskimiðum til hæstu fjallatinda. Frá götum smáþorpanna, kaupstaðanna og alt til instu býla afdalanna. Til Ameríku I bergmálar frá munni til munns einstaklinga þjóðfélagsins. Þetta er apað og eftir étið af þjóð- inni hugsunarlaust. Ameríka er orð- in í meðvitund þjóðarinnar það »Slar- affenland«, sem menn í blindn' trúa, að allir geti lifað í fyrirhafnariaust, enda ekki sparað í bréfum og blöð- um að gylla lífsskilyrðin, með því að segja frá hinum glæsilegu lífs- kjörum einstaklinganna og hinni glæsilegu hlið lifsins, sem átíðast ekk- ert skylt við kosti landsins, heldur er bein afleiðing af ýmsu öðru, sem oftast hefir stóra ókosti í för með sér fyrir þjóðfélagsheildina. Það eru skilyrði fyrir einstaklinginn að safna fé, auði, sem er afleiðing af fólks- fjöldanum, þar sem fólkið hriigast saman, bæirnir myndast, en einstakir menn eiga landið og það hækkar af- skaplega í verði, án fyrirhyggju eða dugnaðar þess er á, en hefir aftur í för með sér magfaldaða erfiðleika fyrir fjöidann að lifa og að komast áfram. Ef meta skal gæði eins lands, verður að leggja til grundvallar hver- jum vöxtum landið svarar af vinn- unni, sem lögð er iram, verður þá að finna út hvaða vinnu það borgar bezt. Hvað vinnan eða framleiðslan heitir skiftir minstu máli, hvort hún heitir hveiti eða kornrækt, grasrækt eða kvikfjárrækt. En þó virðast menn gera þessa talsverðan mun, án þess þeir taki tillit til arðseminnar, og mun það að miklu leyti eiga rót sína að rekja til hégómagirni manna, en að sumu leyti stafa af vanþekkingu, vegna þess, að allan samanburð vant- ar á arðinum, sem jörðin gefur. Ameríkumenn taka jarðargróða sinn með þökkum, en vér með vanþökk, og það lítur svo út, að mönnum þyki fínna að rækta hveiti í Ame- ríku heldur en að »púla upp á kú- gresi* hér, að eg ekki tali um aldin- rækt, sem menn skoða það dýrð- legasta, en margir lifa sultarlífi á. Þó mönnum hafi ekki allsjaldan ver- ið sýnt fram á, að hveitiræktin í Ameríku gefi ekki meiri arð en gras- ræktin hér *á landi, í sambandi við kvikfjárræktina, láta menn það eins og vind um eyrun þjóta og hrópa: Til Ameriku! Til Ameríku! Þessi Ameríkuhugur manna hefir það i för með sér, að menn hafa ekki nema hálfan hugann við atvinnu sína, eða ekki allur fjöldinn, en það er fá atvinna, sem þolir það að hún sé ekki rekin af áhuga og af þekkingu. En þekkingin kemur seint, þar sem áhugann vantar. T. d. má nefna sem dæmi upp á hve áhuginn er lítill hjá biiandi mönnum að afla sér þekkingar á þvi, sem lýtur að at- vinnu þeirra, að af Búnaðarritinu, þessu afaródýra, en þó fróðlega riti, og þessu eina Bú.iaðarriti, sem vér höfum, skuli ekki vera keypt nema um 100 eintök, fyrir utan þá c. 1100 Búnaðarfélagsmeðlimi, sem þó fjölda- margir ekkert fást við búskap. En um 7000 eru bændur og biiandi menn í landinu. Yfirlit yfir hag af búnaðinum er afarerfitt að gefa, vegna þess hve búskapurinn er viltur. Hann er rekinn að meira eða minna leyti sem »lotterí«, og er það eitt sem sýnir á hve afarlágu stigi vér stönd- um með rekstur þessarar annarar aðal-atdnnu vorrar, að vér ekki skulum ennþá vera búnir að læra að reka hann sem aðra verzlun, því búskapurinn er ekkert annað en verzlun, sem rekin er við jörðina. Þó eg viti af afarmörgum dæm- um um það, hversu góðan arð jörð- in gefur hér hjá okkur, þá get eg ekki tilfært þau eins mörg og eg vildi, en vil nefna eitt dæmi, sem eg nýlega varð var var við, og er frá Sell-Látrum, sem er ein af Breiða- fjarðareyjum. Bóndinn þar, hr. Ol. Berqsveinsson, fekk undan 140 ám sínum síðastl. vor 220 dilka nú í haust. Af þessum dilkum var hann búinn að slátra 94, þegar eg hafði fregnir af, og lcgðu þeir sig að með- altali á kr. 14. Geri maður að þeir mundu hafa lagt sig allir á 12 kr. að meðaltali, þá gefa þessar 140 ær af sér i lömbum kr. 2640. Reikni maður 3 pd. ullar til jafnaðar af hverri á, á 85 aura, verða það kr. 2 ^ 54-2640=2895 kr. Þetta verður þá árshagnaðurinn brúttó af þessum 140 ám. Mundi þetta ekki þykja góður arður í Ameríku ? Þess má geta Ólafi til hróss að hann kvað vera mjög áhugasamur um atvinnu sína. 7-i] | Annars" bónda hefi eg heyrt getið, sem fekk fyrir 200 fjár, sem hann lagði inn, kr. 3700, og var helm- ingurinn af þvi dilkar, en hitt full- orðið fé. Það virðist ekki úr vegi, að Búnaðarfélag íslands reyndi að safna skýrslum um arð nokkurra sauðfjárbúa, dr sem flestum sýslum á landinu, ef það gæti orðið til þess að menn vöknuðu við og færu að fá dálítið meiri áhuga fyrir atvinnu sinni og þeir sannfærðust um, að hiin væri þess verð að eitthvað væri fyrir hana gert. Og væri gott ef það yrði til þess, að búandi menn legðu niður þann óvana, að hanga og slæpast niðri í kaupstöðum og sjóþorpum haust og vor — og jafn- vel um heyskapartimann — til þess að snapa sér daglaunaviunu við upp- skipun og dtskipun og aðra vinnu, sem þeir gætu af hendingu fengið, þar sem þeir fá vinnuna aldrei til hálfs borgaða, borið saman við það, sem jörðin borgar hana, ef hún fengi að njóta þeirra litlu vinnukrafta, sem menn hafa yfir að ráða óskiftra. Og það er því undarlegra að menn skuli gera sig seka um slikt glapræði, þar sem menn, og það einmitt þessir sömu menn kvarta yfir vinnukrafts- leysinu til reksturs á bújörðum sin- um. Og svo þegar þeir þessir sömu menn ekki fá upp úr -jörðinni, sem þeir hafa vanrækt, nægilegt til að lifa af, þá gera þeir sig seka um þá svívirðilegu goðgá, að bölva jörð- inni og landinu, og svo fara þeir að ákalla Ameriku. En þessir góðu menn gæta ekki þeirrar svívirðing- ar sem þeir gera sér, þegar þeir bölva jörðunum og landinu sem hefir fætt þá og borið og alið. Það er alveg sama eins og þeir bölvuðu föður og móður. Þeir eru föður- og móðurniðingar ! P. Stejánsson frá Þverá,

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.