Ísafold - 22.11.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 22.11.1913, Blaðsíða 1
Kemur út tvisvar í viku. Verð árg. 4kr., erlendisð kr. eða l^dollar; borg- ist fyrir œiðjan júlí | erleiiíis fyrirfram. 1 Lausasala 5 a. eint. ISAFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom- in só til útgefanda fyrir 1. oktbr. og só kaupandi skuld- laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Rltstjóri: Ólafuir Bjönisson. Talsími 48. XXXX. árg. Reykjavík, laugardaginn 22. nóv. 1913. 93. tölublað I. O. O F. ^511219. Al>ý»ufél.bókasafn Templaras. 8 kl. 7— AugniæknÍDfr ókeypia i Lækjarg. 2 mvd. * 8 Borgarstjðraskrifstofan opin virka rtaea 1 > —8 Bœjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og ¦¦ 1 Bæjargjaldkerinn Laufásv. 5 kl. 12—8 og > -1 Eyrna-nef-hAlslækn. ók. Austurstr.22fstd 8 íslandsbanki opinn 10—2'/s og 5l/«—7. K.F.U.M. Lestrar-og skrifstofa 8Ard.—10 íd. Alm. fundir fld. og sd. 8»/t sitld. Landakotskirkja. Guösþ.j. 9 og 6 á heli m Landakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn ll-2i/t, ð^/t-ö'/t. Bankastj. 3-2 Landsbókasafn 12—8 og 5-8. Útlán 1—8 Landsbúnaðarfélagsskrifstofan opin fra ! 2 Landsféhirðir 10—2 og 5—6. LandsskialasafniT) hvern virkan dag kl. 13 -2 Landssiminn opinn daglangt (8—8) virka Gíiga helga daga 10—12 og 4—7. Lækning ökeypis'Aus+urstr. 22 þd. ogfsd. 12 -1 Nattúrugripasafnib opið l'/t—2'/t a sunnn-l, Samábyrgö Islands 10—12 og 4—6. Stjómarráðsskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Talsími Beykjavikur Pósth.8 opinn daglsiigt (8—10) virka daga helga daga 10—9. Tannlækning ðkeypis Austurstr.[22 þrd. 2 8 Vlfilstaðahælio. Heimsókt. artimi 12—1 Þjóomenjasafnið opio sd, þd. fmd. 12—2, Nýja Bíó sýnir í kvöld og næstu kvöld: Sfökk-kafarinn. Norræn listmynd í 2 þáttum. Sfriboíf. Undrabarn. — Hlægilegt. Orkester sunnudag kl. 6—7. Bostanjoclo-Cigaretter mesta úrval í bænum í tóbaks- og sælgætisverzluninni á Hótel Island. Með tækifærisverði eru Bostanjoclo cigarettur seldar í tóbaksverzlun R. I*. L**ví. Verðið er langt fyrir neð- an það, sem áður hefir þekst. Egipzkar Cigarettur frá A. G. Cousis & Co. Cairo svo sem: Dubec Prince of Wales Mondiale og Nr. 3. eru áreiðanlega minst skaðlegar, og um leið bragðbeztar. Hver sá sem reykir af þeim 3— 4 búnt, reykir ekki annað upp frá því. Cigarettur þessar hafa hlotið ótal meðmæli. Fást í Levís tóbaksverzlunum. Minningarritið um Björn Jónsson, fyrra bindi með mörgum myndum, er komið út og fæst í bókaverzlunum. Verð kr. 1.50. Minningarsjóður Björns Jónssonar. Tekið móti gjöfum í skrifstofu og bókverzlun ísafoldar, pappírsverzlun- inni Björn Kristjánsson og verzlun lóns frá Vaðnesi á Laugavegi. |11| Erlendar símíregnir . Kaupmannahöjn 20/lt kl. j. »Fjalla-Lyvindur« Jóhanns Sigurfónssonar var leikinn í ýyrsta skifti í Stockhólmi í gœr, og tóku dhorýendur konum með fádœma fögnuði. Blöðin í dag bera einróma lof á leikritiÖ. London 20/u kl. 615. Stórorusta í Mexiko. Uppreistarmenn hafa unnið fullkominn sigur á stjórnarhernum. Fánamálið. Konungsúrskurður um sérstakan íslenzkan fána. / da% á háde%i var haldinn ríkisráðsjundur i Khöfn. Þar var útgefinn svofeldur konunqsúrskurður um fánamálið — samkvœmt símskeyti, er landrit- ari hefir Jenqið frá Hannesi Hafstein: „Vér Kristján hinn tíundi o. s. frv. gerum kunnugt, að samkvæmt þegnlegum tillögum stjórnarráðs íslands höfum vér allramildilegast úrskurðað þannig: Fyrir íslandskallöggildur vera sérstakur fáni. Gerð hans skal ákveðin með nýjurn konungsúrskurði, þegar ráðherra íslands heflr haft tök á að kynna sér óskir manna á íslandi um það atriði. Þennan fána má draga á stöng hvarvetna á íslandi og íslenzk skip mega sigla undir honum í landhelgi íslands. I»ó er það vilji vor, að á húsi eða lóð stjórn- arráðs íslands sé jafnframt dreginn upp hinn" klofni dannebrogsfáni á ekki óveglegri stað, né rýrari að stærð heldur en íslenzki fáninn. Þessi vor allramildi- legasti úrskurður skerðir að engu rétt manna til að draga upp dannebrogsfánann eins og að undanfðrnu". Jafnframt er sampykt af konunqi frumv, tíl nœsta albinqis um breyting á siðustu málsgrein 2. qr. skrásetningarlaganna viðvíkjandi flaggi í landhelgi. Þessi fregn um fánamálið kom í því að Isafold var að fara í press- una og verða því allar athugasemdir að bíða næsta blaðs. Fjármálatillaga Sveins Björnssonar. Mér þótti vænt um niðurlagið á fjármálagreinum Sv. B., þá tillögu að fá útlendan fjirmálamann til pess að athuga fjármálaástand vort, og gefa oss góð ráð. Eg hafði lesið allan hinn langa inngang og hélt að úr þessu yrði ekkert annað en hin venjulega óá- nægja yfir því, að vér íslendingar séum ekkinógu skuldugir. Vérskuld- um að visu liklega 2—3 hundruð krónur á nef hvert ungt og gamalt í landinu og verðum árlega að borga útlendingunum hátt upp í eina mil- jón króna i vexti á ári hverju eða fullar 10 krónur árlega á mann. Sumum fáfróðum finst að þessar skuld- ir séu sæmilegar og varasamt að auka þær, dettur jafnvel í hug að sjálf- stæði landsins og hagur manna yrði öllu betri ef skuldir vlð útlönd væru drjúgum minni eða jafnvel engar. En þetta er líklega barnaskapur því flestir sem við fjármálin fást telja þessar skuldir allsendis ónógar, að heill landsins sé undir því einu kom- in að vér verðum nógu skuldugir. Það er nú þeirra sjálfstæðisvegur. Eg þykist vita, að þeir hafi veitt því eftirtekt, að skuldugu mönnunum líði betur, að þeir séu öðrum fram- aj sjálfstæðir og óháðir. Þeim hef- fir sjálfsagt talist svo til að vér höf- um varið þessum io—20 miljónum. sem vér skuldum, óvenjulega vel, varið þeim til verklegra framkvæmda, sett minst þeirra í dauða arðlitla eign og þá auðvitað ekki gert það að eyðslu- eyri. Þeim hlýtur að reiknast svo, að vér höfum stórgrætt á þvi láns- fé sem vér höfum fengið og hljót- um að græða því meir sem meira er lánað. Velgengni manna er þá undir því komin að nóg sé lánað. Eg hef nii einhvern veginn orðið fyrir þeirri Hfsreynslu, að reka mig hvervetna á það, að fáum undantekn- ingum fráteknum, að skuldugu menn- irnir hafa verið miður vel staddir, verið öðrum háðir, haft miklar áhyggj- ur og yfirleitt ekki öfundsvesðir menn. Þá hefi eg og aftur rekið mig á það að þeir hafa að vísu stórgrætt á skuldum sínum en á einkennilegan hátt, skuldlausu eða skuldlitlu menn- irnir sem gengu í ábyrgð fyrir þá hafa orðið að borga þær allar og þótt gott ef skuldugi maðurinn fór ekki á hreppinn eftir alt saman. Fjármálamenn vorir hafa líklega aldrei orðið varir við þetta eða því- líkt. Það vill nú svo undarlega til, að eg hefi oft prédikað þennari sama boðskap: að fá utlendan fjár- málaráðanaut ef kostur væri á að fá reyndan mann og starfinu vaxinn. Eg hef fengið daufar undirtektir og ekkert hefir úr þessu orðið. Eg vildi óska að Sv. B. yrði betur ágengt, því það er áreiðanlega klaufaskap ein- um að kenna að vér íslendingar þurf- um að taka ðll vor ián hjá Dönum. Eg hygg að góður vel metinn ensk- ur fjármálamaður gæti lagað þetta úr því stjórn vor er svo illa starfi sínu vaxin að geta það ekki. Ekki set eg það fyrir mig þó slíkur ráðanautur yrði kaupdýr ef um góðan mann væri að gera. Þó dylst mér ekki að sem stend- ur eru litlar horfur á því, að vér getum fengið ódýr lán ytra. Pen- ingar eru nú dýrir og verða það að öllum líkindum fyrst um sinn. Um þessi atriði erum við Sv. Bj. sammála og kemur okkur þó illa saman í fjármálunum. Hann geng- ur líklega að því vísu að maðurinn færi oss stóreflis lánsf]árfúlgu fráút- löndum til þess að reka alskonar gróðafyrirtæki á sjó og landi. Eg hef aftur nokkra von um að hann bendi alvarlega á fjölda yfir- sjóna og stytti aldur ýmsu hættulegu braski sem siglir updir framfarafána eða öðru fölsku flaggi. Hugsanlegt væri það og að hann segði: Þið hafið farið miður vel með lánsféð margir hverjir, skuldirnar eru helst til miklar og varlega á þær bætandi. Sínum augum lítur hver á ráða- nautinn. — »— Þá vil eg að dæmi Sv. Bj. koma með eina gamla tillögu sem fer í sömu átt. Stjórnin hefir nóga hæfa menn til þess að rita á ári hverju glögt yfirlit yfir landshagi vora og ástand alt er að fjármálum veit. Slikt velritað yfirlit átti hán að Já prentað árleqa í einhverju aj merkari Jjármálablöðum heimsins. Ef það kæmi frá stjórninni eða svo gott sem, þá mundi ritstjórnin tæplega visa því á bug. Þetta væri kostnaðarlítill ein-" faldur vegur til þess að vekja athygli á oss og gefa útlendingum staðbetri þekkingu um land vort og ástand þess en íslenzkir fjárglæframenn ytra gefa að jafnaði. Þetta kostar ekkert og tæpast mundi það árangurslaust þegar fram í sækti, svo framarlega sem greinarnar væru vel samdar. Eg ætlast ekki til að þær væru eingöngu þurrar tölur. Guðm Hannesson. Söknarskjal á hendar nýju gnð- fræðinni. Um lögnn á likarasskekkjum. Eftir Ólaf Crunnarsson lækni. Með yfirskriftinni á eg við hina nýju skáldsögu frii Guðrúnar Lárus- dóttur, *A heimleið*. Hiin er að minsta kosti meðfram slíkt sóknar- skjal. Við samningu sögunnar virð- ist höfundi hennar að minsta kosti meðfram hafa legið á hjarta að sýna fram á, hve haldlítil nýja guðfræðin reynist i alvöru lífsins. Þetta hjá- mið bókarinnar veitir mér heimild til þess að skrifa þessar línur, þá heimild, nota eg mér þess fremur sem hinn heiðraði höf. hefir að því leyti til borið gæfu til að greina hvað frá öðru, málefnið og manninn í bók sinni, að hún forðast með öllu að gera þennan fulltrúa nýju guð- fræðinnar, sem bókin leiðir fram á sjónarsviðið, að einhverju háskalegu varmenni; en það eru ekki allir, sem i sporum frúarinnar hefðu getað unn- ið bug á tilhneigingu í þá átt. Um hjámiðsskáldsögur eru skiftar skoðanir. Margir mega ekki heyra þær nefndar, sérstnklega ef hjámiðið Skekkjalögun, orthopædi, er sú grein læknisfræðinnar kölluð, sem fæst við að laga skekkjur á líkaman- um, hvort sem þær eru meðfæddar, komnar af sjúkdómum eða slysum. Eg hefi orðið þess var síðan eg kom hingað, að margir, bæði börn og fullorðnir, ganga með ýmsar skekkjur á líkamanum, sem hægt er að gjöra við, en þó leita þeir sér aldrei læknishjálpar, líklega vegna þess, að þeir halda að sjákdómur þeirra sé ólæknandi. Ekki er gott að vita hvernig þeir hafa fengið þessa trú, ef til vill er bað af því að þeir hafa árangurslaust leitað lækn- ishjálpar. Eg hefi því ráðist i að rita þessa grein, ef ske kynni að hún yrði einhverjum til leiðbeiningar. Skekkjunum má skifta í tvent, annarsvegar meðfæddar skekkjur, hinsvegar þær, sem hlotist hafa af sjúkdómum eða slysum. / I. Meðfœddar skekkjur. a. Vanki. Þegar menn halla á, fer í trúaráttina,þ. e. er trúvarnarlegs eðlis. »Man merkt die Absicht«, eins og Þjóðverjar segja — og menn fást ekki til að lesa. Svo lít eg ekki á málið. Eg hefi lesið margar slík- ar skáldsögur mér til mikillar ánægju. En þá kröfu geri eg skilyrðislaust til þeirra, að þær ber það með sér, að höfundurinn sé áreiðanlega kunn- ugur því málefni, sem hann annað- hvort er að verja eða vill feigt ein- hverra hluta vegna. Og þar sem eg nú lít á skáldsögu frúarinnar meðfram sem sóknarskjal á hendur nýju guðfræðinni, verður mér eðlilega fyrst fyrir að spyrja: Þekkir hinn heiðraði höf. nógu vel nýju guðfræðina, til þess að geta dæmt réttlátan dóm ? Og þeirri spurningu er fljótsvarað : Frúin gerir það áreiðanlega ekki, og því fer sem hér hefir farið, að bók frúarinnar hefir orðið ranglátt ¦ sóknarskjal á hendur hugstefnu, sem friiin þekkir ekki nema mjög svo ófullkomið. En hér er mér skylt að bæta við : Við því er ekki heldur að biiast. Hin svo nefnda nýja guðfræði er fyrir- brigði erfiðara en svo, að menn geti áttað sig á henni fyrirhafnarlaust.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.