Ísafold - 09.09.1914, Blaðsíða 2

Ísafold - 09.09.1914, Blaðsíða 2
272 ISAFOLD verða í sepfember öff BH Eins °Q undanfarin ár Sjöf önnur en cacfyemiresjöf — seld með 15 \o afsíættL Verzíuniti Björti Hrisfjánsson. Mikil sundþraut. Sundkappinn Benetiikt G. Waage syndir milli Viðeyjar og Reykjavíkur. Mesta sundþraut, er sögur íara af á landi hér, önnnr en Grettissundið úr Drapgey, er sund það milli Við- eyjar og Reykjavíkur, sem Benediht G. Waage svam síðastliðinn sunnu- dag. Sundkappinn, félagar hans nokk- urir, blaðamenn o. s. frv., fóru út i Viðey nokkuru fyrir hádegi. Var blæalogn á sjónum, en lofthiti ekki mikill. Var lagt að höfðanum vest- anvert við Viðeyjarhúsin, og vildi svo til, að fyrir ofan lending blasti við hellir inn í hcfðann. Þar létu menn fyrir berast, unz sundið hófst og var hellirinn þegar skírður Sund- hellir. Sundkappinn var roðinn svínafeiti hátt og lágt um allan líkamann og þar yfir helt lýsi miklu. Var þetta gert til að verja líkamann kulda. Að þessu loknu varpaði Benedikt sér i sjóinn. Undan honum fór kappróðrarbátur Sigurjóns Pétursson- ar, sem frægur er frá fánadeginum 12. júní, og aðrir 2 bátar fylgdust með á sundinu. Tók Benedikt þegar rösklega til sundtaka og miðaði svo vel áfram, að fyrstu röstina svam hann á rúm- um 20 mínútum. Eftir það fór sundhraðinn heidur minkandi og er inn á Reykjavíkurhöfn kom, sótti svo kuldi að líkamanum, að honum um hríð miðaði býsna lítið áfram. Seinustu skorpuna til lands sótti hann sig aftur og mátti heita mikið hraðsund síðustu ioo faðmana eða svo, áður en hann tók land við Völundarbryggj>u. Á hermælingakorti var reynt að mæla sem nákvæmast hve löng væri leiðin með krókum öllum og kom þá í ljós, að vera mundi 4 a/a röst, eða 2 y2 röst minna sund esi Grett- issundið er talið; það ætla menn verið hafa 7 rastir. Sund þetta svam Benedikt á 1 klst. og 56 mín. Sjávarhitinn var mældur við og við og reyndist frá 10.5—10.7 stiga heitur. Sundtaka fjöldinn á mínútu var og athugaður öðru hvoru alla leið og reyndist hann frá 36—40 tök á mínútu. Sundtökin alls verða rúm 4,400. Og hefir Benedikt þá miðað áfram um tæpa stiku í hverju taki, að meðal- tali. Það þarf mikið líkamsþrek og óþreytandi æfingaþolinmæði til þees að leysa af hendi annað eins íþrótta- afrek og þetta er. En þar er ekki síður andlegt þrek, óbilandi vilji og festa við sett mark sem þarf til þess að ná heilu og höldnu eða klaklaust að markinu. Fæstir gera sér i hugar- lmid hversu mikið starf liggur bak við þetta sundafrek Benedikts Waage: daglegar æfingar í heitu vatni og köidu, herðing likamans á ýmsan hátt með leikfimi og öðrum iþrótt- um, í fjallgöngum, o. s. frv. Það leikur sér enginn að því að synda frá Viðey að Völundarbryggju. Það er spá mín, að þessi ungi stórefnilegi sundkappi láti eigi líða mjög mörg ár, unz hann leggur út í kappraunina þá að synda Grettis- sund, en það er líka vissa mín, að Benedikt Waage leggur ekki út í þá raun, fyr en hann er búinn að herða sig og temja svo á alla lund, að hann finnur sig mann til að ná markinu. Eqo. Það Ijósar undir. (Kvæði flutt á bændanámsskeiði að Hvanneyri 1914). ViS úthafið sat hún meS ástfóigin börn í andvara norðan af pólnuiu; hún sýndi í stríðinu vænlega vörn og viðnám í drotningarstólnum. Það andaði kalt yfir útlitið fölt, svo ungviði lá þar við kali, og báran, sem knúði, var brimuð og sölt, og blysfátt um hamingju-sali. En díetningar-tignin ei allskostar er í útvortis gimsteina prýði; sá kjarni, sem ávöxt og blómknappa ber, í bylgjandi aldanna stríði, hann segir þar meira, ef metið er rétt og mælt eftir skynsemdar lögum; þótt grunnfærnin heimti alt gull- hringum sebt og gnóttir af hirðveizlu-dógum. Og því v&r þar lífvænt, að móðurleg mund á naargt, sem er hentugt til fanga. Og hæpið fanst ískaldri örlaga lund við afl það í berhógg að gauga, er móður og börnin þar bindur í eitt og blessar þeim lífið og störfin, og verndar þær glæður, er gera svo heitt aem gagnsemin heimtar og þörfin. II. Ög börnin þar undu að leikum og list og líf sitt á vald hennar fólu, oglógðust á brjóst kennibrennandi þyrst í barningi alda og gjólu. Eu lífsþráin vaknar. Á vorgeislans latid í vinmálum dýpstu hún leitar ; þvi þar finnur algróður öryggisband, sem engu um handfestu neitar. Það ljósaði undir, í langanir inn var lífsbjargar-neistunum skotið. Þá blikaði sólin á barnanna kinn og brauzt inn í þröngh/sta kotið. Og samkyns er lífs h v e t hins eina og alls, við íshaf og suður í lóndum; og leiðin hin sama til lífs og til falls á lægri sem veglegri ströndum. Þótt hvötin só einbæf, og óllura só jafnt til útgöngu-dyranna boðið, þá hafa þar ýmsir frá árdógum samt á afvegu' og hliðvega troðið. Um samleið er áfátt, því atgjörfi hver sitt útsyni fullkomnast metur; og þröngsýnn að hálfu til sannleikans sér, en sjónglóggur deilir hann betur. Og því eru verksviðin margbreytt og mörg, að miklu' er til nytja að snúa : að spengja úr veginum spillingar-bjórg, að sprengja, að rækta, að brúa; meS höndum og anda í uppsprettur ná, er auðgi á hvorttveggja veginn, að annast og vernda þau úrslit, er spá að aukist við réttlæti og megin. III. Hún flokkaði börnin og bauð þeim til starfs í bálviSri' og hafróti alda, því þau voru frumburðir, einir til arfs viö úthafiS sollna og kalda. Sú »stéttín«, sem jarðgróSans stendur viS skör, til starfsþols og uppskeru' er borin; en boSin þó jafnframt í brúðsveina för, er blómknappar þroskast á vorin. Við móðurgjöf dýra sé dáleiki gjör, með döggum og sólhl/ju unnið, þá hækkar með árum sú erfSastóls skor þar afliS er börnunum spunnið. Þá Ijósar þar undir og kndsýn er fríS, er læðingur deyfðar er brotinn; þá rennur úr andviðri einmuna tíð og árgeielar þyrpast um kotin. Þótt moldtengd só yllans, ar arftakan heit sé einhugur sonar til móður. Og hvar mun þaS glögglegar sóS en í s v e i t, er sólstafir falla' yfir gróður? Því kepni um ávöxt af iSju og raun, er innblástur framsóknar-huga, og arður af verkum hin einustu laun, er einkum til framfæris duga. Því færist hún upp þessi forngöíga stétt og farsældar brautina ryður, að hún berst til ávaxtar, annast þann rótt, er orku og fpamleiðslu styður, og leitar að frjómögnum, leggur sitt þrek í láns-bikar aldraðrar móður, sem slasaðist löngum viS barnanna brek og bar ekki fullþnoska gróður. IV. Sú spásögn er gömul, en yngist þó enn við átök og reynslu til sveita, að þeir verði nýtastírþjóðgróðans menn, er þistlum í frjókvisti breyta, a S búnaSar önnin sá andvari sé, er öllum sé hollast aS teyga, a 5 sól skíni fegurst á sveitanna vé, er sívirkni búandans eiga. Það festir ei stofninn hiS fánýta prjál og flugstraumur hvarflandi vilja; þaS vex upp af glysinu vanskðpuS sál, sem vill ekki kröfurnar skilja. Og stigi' ekki bændur þau bjargráða- * spor, sem bánaður eflir í tendi, þá druknar viS landsteinaþjóSlífsinsþor og þroski og mennjfcigar-andi. Þótt einhver þaS mæli, sem margtalað var, að minna sé gengið en skriðið, þá verða þó eiwhverjir vakandi þar, sem vernda og lógtryggja sviðið, Og s v 0 mun þaS finnast í framííSar hyl viS fríkkandí hagí og gróSar, að þeir lögSu dýrasta demaatinn til í djásn sinnar öldruðu móSmr. HalUlór Helgason. Ath. Höfundur þessa kvæðis er bóndi einn uppi í Stafholtstungum. Um höf. er ísafold ritað: >Hann er fertugur bjargálnabóndi, sem heita má að hafi eigi annað lært — nema lítils háttar af sjálfum sér — en eina bæn og eitt boðorð; bænin er þessi: Gef oss í dag vort daglegt brauð; boðorðið þetta: I sveita þíns andlitis skaltu þíns brauðs neyta«. Inn á Hvammsfjðrð. Verulegur áhugi virðist nú vakn- aður hjá þjóð vorri fyrir betri sam- göngum við umheiminn; einkum bættum siglingum að og frá landinu; bendir stofnun Eimskipafélags ís- lands, og almenn þdtttaka lands- manna í því fyrirtæki sérstaklega á það. Öllum skyabærum mönnum er nú' ljóst, hve afarviðtæka þýðingu það hefir fyrir hvert land og hvert hér- að, að standa í sem greiðustu og tiðustu sambandi við þau lönd, er vér verðum svo margt að sækja til og senda. Og einmitt af þeim rót- um, þeirri sannfæringu, er viðleitni vor sprottin til umbóta i þessar áttir. Ætlun mín með þessum línum er nú ekki sn, að rita langt mál um Eimskipafél. ísl., þvi um það er enn svo lítið að segja, annað en byggja sínar beztu vonir á því, og árna því alls góðs í framtíðinni. Heldur vildi eg minnast á sam- göngurnar eins og þær hafa verið undanfarin ar, og þá sérstaklega með tilliti til héraðanna kringum Hvamms- fjörð, eða Dalasýslu. Það hefir mörgum manni hér gramist sárlega, hve auðsjáanlegu misrétti hefir beitt verið af þeim, sem ráðið hafa siglingum og áætl- unum skipanna kringum landið síð- ustu árin — hvað snertir ferðir og samgöngur þær, er oss hér hefir verið úthlutað, og það svo níðs- lega, að þar sem skipakomum á öðrum stöðum hefir allmikið fjölgað siðustu árin, þá hefir þeim jœkkað hér til helminqa. En hvers eigum vér hér að gjalda i þessum efnum ? Berum vér ekki tiltðlulegan hluta af öllum gjöldum til hins opinbera? Erum vér ekki menn með sömu þörfum og sama rétti og aðrir? Höfum vér ekki fylsta ómótmælunlegt leyfi til þess að krefjast og fá samgöngur í rétt- um hlutföllum við hin önnur héruð landsins ? Hvíiir ekki skýlaus skylda á þeim, sem hér ráða, að uppfylla þessar kröfur vorar? Eg segi jú. Segja má nii, að þetta sé mælt út í bláinn, og hér fyrir liggi engin rök. Ætla eg þess vegna áður en eg fer lengra, að sanna mál mitt með nokkrum upplýsingum. Vil eg þá hér til samanburðar setja nokkur dæmi um vöruflutninga og skipakomur á nokkrar hafnir, er ljós- lega sýnir hlutföllin. Flutningarnir eru teknir eftir verzl- unarskýrslum 1911, en skipakomur fram og til baka samkvæmt áætlun- um Sameinaða ftl. og »Thore« 1913. Verða þá hlutföll;n þessi: flutn. skipakomur Búðardalur 500 smál. 4 Borðeyri 496 — 14 Hvammstangi 529 — XS Hólmavík 317 — IJ Norðfjörður 317 — l0 Bitrufjörður 3J7 — 6 Fleiri slik dæmi mætti telja, er sýna svipaða útkomu, en eg hefi valið þessa staði til samanburðar með tilliti til þess, að engu minni krók- ur er fyrir skip sem sigla kringum landið, að koma á þá flesta heldur en inn á Hvammsfjörð. Auk þess sem hafís getur oftlega bannað allar skipakomur þangað. Þessi dæmi þurfa ekki frekari skýringa við, og sýna ljóslega mis- rétti það, er eg gat um áðan. En nú munu menn máske ætlast til að flóabáturinn hér á. Breiðafirði bæti þetta upp. En því fer fjarri. í fyrsta lagi hefir bátur sá, er síð- ustu árin hefir haft þær ferðir, ver- ið eign og í höndum danskrar verzl- unar í Stykkishólmi, sem verður að álítast og einnig hefir reynst mjög óheppilegt, vægast talað. — í öðru lagi hefir ferðum hans hingað verið hagað mjög óheppi- lega, og ennfremur má það heita ógerlegt fyrir verzlanir hér og aðra, sem flutninga hafa með höndum, að brúka þannig lagaðan bát til flutn- inga, bæði vegna þess, hve litið hann ber af vörum, og svo yrði það ókleif- ur kostnaðarauki að greiða út- og uppskipunargjöld af vörum í Stykk- ishólmi og svo aukafarmgjöld með bátum hér inn. Það myndi því vera miklu betur þegið, að bátsferðir þessar legðust alveg niður hér inn á Hvammsfjörð og tillaginu til hans lir landssjóði yrði varið sem styrk til strandferða eða millilandaskipanna til þess að fjölga ferðum sínum hér inn, ef þau annars krefðust styrksaúka til þess. Aður en Thorefélagið tók við strandferðum hér, og meðan Sam- einaða félagið hafði þær, komu skip þess venjulega 6 ferðir á ári hér inn á Hvammsfjörð. Svo voru ferð- irnar færðar ofan i 4 á ári, og voru það þar til nú i ár, að þær verða aðeins 3. Auk þess sent þessar ferðir hafa verið undanfarið alt of fáar, hafa þær eirinig verið á mjög svo óhent- ugum tíma fyrir þetta hérað. Hent- ugasta ferðin hefir verið sd í mai; með þeirri ferð hafa árlega komið hér 1—200 manns héðan að vestan og að norðan. Hafa þeir farið hér í land og látið flytja sig uorður í sýslurnar, hafa fremur kosið það,. eðlilega, en að flækjast með skipum kringum alla Vestfirði. En nú er einmitt þessi ferð tskin burt af áætl- un. Yfirstandandi ár fáum vér hér ekkert skip hingað, samkvæmt áætl- un um strandferðirnar, fyr en í júnír og alls eru ferðirnar hingað 3, eins og eg áður hefi tekið fram; síðasta ferðin er 29. juli, og virðist svo sem ætlast sé til að vér hér séum þá tilbúuir að senda haustvörur (kjöt og gærur) 1 Ella að öðrum kosti oss ætlað að bíða með þær þar til í júní árið eftirl í sambandi við þetta vil eg láta þess getið, að vér, sem höfum vöru- flutninga með höndum héðan ^ Búðardal, sendum allir í ha«st ósk vora til StjórnarráÖs íslands um að ferðum hér inn yrði bagað svo, að á áætlun yríu settar ferðir þaar, er oss væru nauðsynleSastar, og tilnefnd- um sérstaklega faðir í apríl og sept- ember. Ber það þann árangur sem mi má sjá á áætlunum strandferð- anna fyrir þetta ár. Þegar svo við bætist, að skipin í þeim fáu ferðum sem þau koma hér inn, stundum neita að flytja vörur hingað sakir þess, að þau séu fermd vörura á þær hafnir, er þau koma miklu oftar á, og þ«Ö hefir eigi sjaldan við borið, og þar á ofan að þaia fara héðan án þess að skila öll- mn vörum, er þau hafa meðferðis hingað — þá fara nii samgöngurnar hér að verða lélegarl Þar sem nú áætluðu ferðirnar hingað eru, sem eg hafi frá skýrt, og enganvegin fullnægja flutninga-

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.