Tíminn - 12.10.1993, Blaðsíða 1

Þriðjudagur
12. október 1993
192. tbl.77. árg.
VERÐí LAUSASÖLU
KR. 125.-
íslensk stjórnvöld kanna ekki bakgrunn stríðsmanna frá Sarajevo
Þáttur Bosníumamanna í
stríðinu er engum kunnur
íslensk stjómvöld vita ekkert um bakgrunn þeirra tveggja Bo-
sníumanna, sem fluttir vom hingað til lands til aðhlynningar sára
sinna úr stríðinu í hinni fomu Júgóslavíu. Engar tilraunir voru
gerðar til að kanna feril þeirra, þó að þeir hafi báðir tekið þátt í
einhverju blóðugasta stríði í Evrópu frá seinni heimsstyijöld.
Mravlnac og Purusic á Landspítalanum ... en hverjlr eru þelr? Puruslc var
Ld. lögreglumaöur í stríölnu. Timamynd Ami Bjama
Tysmaður utanrfldsráðuneytis-
ins segir að ráðuneytið treysti
Flóttamannahjálp Sameinuðu
þjóðanna fyllilega til að velja þá
einstaklinga sem sendir eru til ls-
lands til aðhlynningar. Hann tel-
ur að flóttamannahjálpin spilli
ekki góðu orðspori sínu með því
að senda hingað menn með vafa-
sama fortíð. Að öðru leyti vísaði
hann alfarið á heilbrigðisráðu-
neytið, sem bæri ábyrgð á komu
mannanna hingað til lands.
Guðjón Magnússon, skrifstofu-
stjóri í heilbrigðisráðuneytinu,
staðfesti að íslensk yfirvöld hefðu
ekki kannað sérstaklega bak-
grunn Bosníumannanna tveggja
með tilliti til þess hvort um mis-
indismenn væri að ræða eða ekki.
„Við reiðum okkur algerlega á
að þetta val fari fram samkvæmt
reglum sem Sameinuðu þjóðim-
ar hafa sett í sjálfu sér, eins og
Sameinuðu þjóðimar vinna á
þessum svæðum, hugsa ég að
þær geri ekki upp á milli manna
ef þeir á annað borð þurfa á lækn-
ishjálp að halda,“ sagði Guðjón.
Nú hefur komið í ljós að annar
mannanna, Davor Pumsic, var
lögreglumaður í Sarajevo, en
hinn, Zlatan Mravinac, hefur
staðið vörð við víglínu innan
borgarmarka (Mbl. 9. okt.).
- Þess em auðvitað dæmi að lög-
reglu hefúr verið beitt í stríðs-
hrjáðum ríkjum til misjafnra
hluta...
„Það er rétt... Við vitum þetta
náttúrlega ekki.“
Guðjón bendir á að íslenska rík-
ið geri ekki annað en það, sem
tuttugu aðrar ríkisstjómir hafa
gert, þ.e. að hjálpa Sameinuðu
þjóðunum að sjá um sjúka og
slasaða.
Undirstofnun flóttamannahjálp-
ar Sameinuðu þjóðanna, IOM
(International Office of Migrati-
on) sér um að velja sjúklinga til
brottflutnings. Læknar IOM í
ríkjum fyrmm Júgóslavíu velja
sjúklingana í samræmi við upp-
lýsingar sem viðkomandi lönd
gefa um þá aðstoð sem þau telja
sig geta veitt.
Hvað varðar þá menn sem hing-
að vom sendir sagði Guðjón
Magnússon að samkvæmt fyrstu
upplýsingum frá IOM áttu þeir að
vera 18-19 ára gamlir, báðir
skaddaðir á útlimum, enda ósk-
uðu íslensk stjómvöld eftir því
umfram allt að taka við bömum
eða ungmennum. Mennimir sem
komu em hinsvegar 27 og 29 ára.
Þær upplýsingar bárust síðar, en
gáfu þó ekki rétta mynd af raun-
vemlegu ástandi mannanna.
Samkvæmt því vom þeir mun
verr á sig komnir en raunin er.
Guðjón sagði líklegustu skýring-
una á þessu vera þá, að mennim-
ir hefðu verið búnir að bíða nokk-
uð lengi.
„Ég hugsa að ástandið á þessu
svæði sé þannig, að við getum
ekki gert kröfur um að allir papp-
írar séu í lagi.“
Fram hefur komið gagnrýni
þess efnis að eflaust biði aðhlynn-
ingar meira slasað fólk. Guðjón
svarar því til að alvarlega slasað
fólk verði að fá umönnun í lönd-
um sem liggja nær fyrrum Júgó-
slavíu. Aftur á móti sé engum
blöðum um það að fletta að þeir
menn, sem hingað em komnir,
þurfi á sérhæfðri læknisþjónustu
og endurhæfingu að halda.
Um upplýsingar um Bosníu-
mennina bendir utanríkisráðu-
neytið á heilbrigðisráðuneytið
sem aftur bendir á Flóttamanna-
hjálp Sameinuðu Þjóðanna. Táls-
maður Flóttamannahjálparinnar
segist þó aðeins hafa séð um
flutning mannanna frá Sarajevo
til Kaupmannahafnar með við-
komu í Amsterdam. Þeir hafi
engar upplýsingar um fortíð
þessara manna, en benda á fyrr-
nefnda undirstofnun sína.
Bosníumennimir em á bæklun-
ardeild Landspítalans. Þeir em
komnir úr sóttkví og bíða að-
gerðar. -PS
Rjúpna-
veiðitíminn
styttur um
mánuð
Össur Skarphéðinsson um-
hverfisráðherra tilkynnti á Al-
þingi í gær að hann hafi
ákveðið að stytta rjúpnaveiði-
tímann um einn mánuð.
Veiðitíminn í ár verður frá 15.
október til 22. nóvember, en
undanfarin ár hefur verið
heimilt að skjóta ijúpu til 22.
desember.
Það var Valgerður Sverris-
dóttir (Frfl.) sem spurði um-
hverfisráðherra á Alþingi f
gær hvort hann hygðist grípa
til aðgerða til að vemda
rjúpnastofninn, en mjög
margir telja að stofninn sé í al-
gjöm lágmarki um þessar
mundir.
Össur sagði f svari sínu að
fuglafræðingar væm ekki
sammála um hversu rjúpna-
stofninn sé í mikilli hættu.
Hann sagðist sjálfur telja að
ástæða sé til að draga úr veið-
um á rjúpu og því hafi hann
ákveðið að stytta veiðitímann
um mánuð. Hann sagði að fyr-
irhugað sé að gera vísindalega
talningu á rjúpu hér á landi og
ef komi í ljós að stofninn sé
minni en talið er, komi fleiri
verndunaraðgerðir til greina,
t.d. að loka miðhálendinu fyr-
ir rjúpnaveiðimönnum. -EÓ
Hæstaréttardómari hefur fengið laun og eftirlaun frá ríkinu í 21 ár og annar í tæp 15 ár
Fyrrverandi hæstaréttardómar-
arar fá bæði laun og eftirlaun
Fyrrverandi hæstaréttardómarar fá greidd eftiríaun auk þess sem
þeir fá greidd föst laun til æviloka eftir aö þeir hætta í Hæstarétti.
Þannig em dæml um aö dómarar séu á tvöföldum launum eftir að
þeir hætta störfum í Hæstarétti. Einn dómarí hefur t.d. veríö á nær
tvöföldum dómaralaunum frá árinu 1972 og fengið greiddar meira
en 100 milljónir króna á þeim tíma.
Níu fyrrverandi hæstaréttardóm-
arar þiggja nú laun. Allir fá þeir
einhver eftirlaun frá Lífeyrissjóði
ríkisins. Hæstar greiðslur fær án
efa fyrrverandi dómari sem hætti í
Hæstarétti árið 1972, eða fyrir 21
ári síðan. Laun hans em um 500
þúsund á mánuði. Samtals hefur
hann fengið greiddar yfir 100
milljónir í laun og eftirlaun þessi
20 ár síðan hann hætti störfum í
Hæstarétti. Annar dómari hefur
fengið laun og eftirlaun sem
hæstaréttardómari síðan árið
1976.
Fram til ársins 1973 fengu fyrr-
verandi hæstaréttardómarar
greidd eftirlaun, auk fullra dóm-
aralauna. Það ár ákvað Alþingi að
breyta þessu tvöfalda launakerfi
hæstaréttardómara og afnam eftir-
laun til þeirra. Dómarar sem greitt
höföu í Lífeyrissjóð ríkisins til árs-
ins 1973 fengu þó áfram greidd
eftirlaun í samræmi við þær lífeyr-
issjóðsgreiðslur sem þeir höfðu
innt af hendi fram að því. Þetta
þýðir að hæstaréttardómarar, sem
starfað hafa hjá því opinbera fram
til 1973, annað hvort sem bæjar-
fógetar, sýslumenn, prófessorar
eða sem hæstaréttardómarar, fá
eftirlaun í dag, auk fastra dómara-
launa.
Að sögn Hauks Híifsteinssonar,
framkvæmdastjóra Lífeyrissjóðs
ríkisins, er hæstaréttardómurum
gert að greiða í Lífeyrissjóð ríkis-
ins, þrátt fyrir að búið sé að af-
nema eftirlaunaréttindi þeirra.
Hann sagði að enn muni nokkur
ár líða þangað til fyrrverandi
hæjtaréttardómarar hætti með
öllu að fá eftirlaunagreiðslur.
Margir núverandi og fyrrverandi
dómarar í Hæstarétti hafi aflað sér
eftirlaunaréttinda með greiðslum í
lífeyrissjóð fyrir árið 1973. -EÓ