Réttur - 01.02.1921, Side 27

Heillar aldar rangsleitni.
27
höfuðs á valdi Zúlúmanna 1838 og þessir borgarar höfðu
krýnt (sett á konungsstól, H. H.) Panda, föður Cetewayos,
árið 1840.
Sir Bartle Frere viðurkendi í bréfi til Sir Robert Herbert,
dagsettu 12. janúar 1879, að hann hefði ekki getað skilið,
hvernig á því stóð, að Zúlúmenn hefðu látið Natal svo lengi
í friði, fyr en hann heyrði, að Búar hefðu gersamlega yfir-
bugað Zúlúa á dögum Dingaans. Skömmu fyrir innlimunina
hafði lítill flokkur Búa elt Umbeline höfðingja á flótta inn í
miðju Zúlúlands. En Colenso biskup bendir greinilega á,
hversu svikull veiðihestur viðskiftin við Zúlúmenn voru. Pað
hafði verið nokkurra ára ófriður milli Transvaal og Zúlú-
manna út af landræmu við landamærin, sem Búar höfðu
heimtað og haldið síðan 1869. Málinu var skotið undir
dóm Shepstones fyrir innlimunina, meðan hann var enn þá í
Natal, og hann úrskurðaði beint á móti Búum, Zúlúmönnum
í hag. Petta mál gat því ekki gefið neina ástæðu tif, að ótt-
ast árás af Zúlúmönnum í Transvaal. En óðar en Shepstone
varð valdhafi í Transvaal, lýsti hann hlna umræddu land-
ræmu að vera breska eign, og uppgötvaði, að það voru mjög
sterkar ástæður fyrir þeirri fullyrðingu Búa, að Zúlúar ættu
ekkert tilkall til landsins.
Bulwer, landstjóri í Natal, skipaði landamerkjanefnd, sem
úrskurðaði Zúlúmönnum í vil, en Shepstone barðist ákaft
gegn úrskurði þeirra, og Bartle Frere og yfirfulltrúinn (High
Commissioner) Wolseley fylgdu honum í blindni (Martineau:
The Transvaal trouble, bls. 76). Niðurstaðan varð, að Eng-
land sendi lokakröfur (Ultimatum) til Zúlúmanna og Zúlú-
ófriðurinn, sem lækkaði mjög orðstír Englands meðal hinna
innfæddu í Suður-Afríku, brautst út.
Pað sést af þessu, að báðar aðalástæður Shepstones fyrir
innlimuninni höfðu við alls ekkert að styðjast.
Pað varð auðvitað erfitt fyrir ráðherrann (nýlendumála, H.
H.) að vcrja tilskipanir sínar um, að innlimun Transvaals ætti
því að eins að fara fram, að meiri hluti þjóðarinnar væri því