Réttur - 01.02.1921, Page 33

Heillar aldar rangsleiíni.
33
Hátignar er sent afrit af samningum þeim, sem lýðveldið
óskar að gera, áður en þeir ganga í gildi, og hún hefir
enga athugasemd við þá að gera.
En því að eins hefir stjórn Hennar Hátignar rétt til að
breyta slíkum samningum eða rifta þeim, að hægt sé að
sýna fram á, að þeir geti orðið til óhags Bretum eða brezk-
um nýlendum í Afríku. Að öðru leyti skal lýðveldið sjálft
annast alia sína samninga við önnur ríki óháð afskiftum
Bretaveldis.®
í stað réttar brezku stjórnarinnar til að hafa eftirlit með
öllum utanríkismálefnum vorum og að láta öll stjórnmála-
sambönd vor ganga í gegnum hendurnar á hennar eigin um-
boðsmönnum, komu þannig þessi miklu veigaminni réttindi
til að samþykkja eða neita samningum og sáttmálum eftirað
þeir voru gerðir, og þó því aðeins að þeir snertu hagsmuni
Bretalands eða landeigna Hennar Hátignar í Suður Afríku.
Pað var þessi 4. grein, sem gaf yfirlýsingu Derby lávarð-
ar í Lávarðadeild þingsins um að kjarninn úr ákvæðinu um
Yfirljensherradæmið stæði ennþá í samningnum, þótt orðinu
hefði verið slept, nokkur Iitblæ af sannleika, og þá ekki nema
litblæ aðeins. Það hefði verið réttara að segja að vegna þess
að yfirlénsherradæminu var slept, þá var Suður-Aíríku-Iýð-
veldið ekki lengur Vasalríki, heldur var nú orðið frjálst, óháð,
fullvalda alþjóðlegt ríki og var fullveldi þess aðeins takmarkað
af ákvæðum þeim, sem stóðu í 4. grein samningsins. Full-
veldi þarf ekki nauðsynlega að vera ótakmarkað. Belgia er
fullvalda alþjóðlegt ríki, jafnvel þótt hún sé skuldbundin til
að vera ávalt hlutlaus. Suður-Afríku-lýðveldið heyrir vafa-
laust undir þennan flokk ríkja, sem liafa fullveldi takmarkað
á einn eða annan ákveðinn hátt. En að það hefir fullveldi,
er engu að síður ómótmælanlegt, það mun verða bpnt á það
síðar, hvernig þessari afstöðu, sem er eflaust hin rétta, hefir
stöðugt verið| haldið fram af stjórn Suður-Afríku-lýðveldisins
en fyrst verðum vér að hverfa til hinnar sögulegu þróunar
málsins.
2