Réttur - 01.02.1921, Side 35

Heillar aldar rangsleitni.
35
hæðar þessarar og horfir niður á hinar miklu námubúðir ]ó-
hannesborgar, sem breiða sig út fyrir neðan með sínum fjall-
háu haugum af hvítum sandi og grjótrusli, með námureyk-
háfum, sem spúa þykkum reykjarmekki, með sínum 70,000
Kaffíra og 80,000 annara manna og kvenna af öllum litum
og þjóðum, safnað hér sarnan á fáum árum á stað, þar sem
synir Búanna fyrir 15 árum síðan ráku sauði sína til vötnun-
ar og konur Búanna sátu einar á kvöldin við húsdyrnar og
hoifðu á sólarlagið, þá horfi maður niður á eina hina furðu-
legustu sýn í heimi. Og það er undrunarvert. En meðan
vér horfum á það, þá rís upp í huga vorum hugsunin um
eitthvað enn þá undraverðara, og það er, hvernig að lítil
bændaþjóð, sem lifað hafði í friðsælu landsins, sem hún elsk-
aði, fjarri usla og skarkala borganna og samgengni við fjölda
fólks, hefir á svo furðulegan hátt mætt erfiðleikum þeim, sem
kringumstæðurnar hafa lagt þeim á herðar; hvernig þeir hafa,
án allrar þekkingar á stjórnfræði og venjulegum reglum í
pólitík, tekið á móti hinum stjórnarfarslegu erfiðleikuin og í
allri hjartans einlægni reynt að leysa úr þeim með víðsýni
og í frjálsum anda, og tekist það að miklu leyti. Þetta hefði
verið ómögulegt fyrir alla aðra en þá, sem höfðu hið ein-
kannilega og undraverða upplag fyrir stjórnkænsku og þá
stjórnsemi og fyrirkomulag undir nýjum þjóðfélagsskilyrðum,
sein virðist vera meðfædd gáfa allra þeirra þjóða, sem áttu
rót sína að rekja til fljótsmynnanna á norðausturströnd ineg-
inlands Evrópu, og sem bæði Englendingar og Hollendingar
eiu kotnnir frá. Vér segjum ekki, að það finnist nokkur
Sólon eða Lykurgus á meðal teiðtoga og stjórnenda Trans-
vaal-lýðveldisins, en það eru þann dag í dag á meðal þeirra
manna, sem hafa örlög þess með höndum, alvarlegir og hug-
rakkir menn, sem eru að reyna með karlmensku og djúp-
hygni að leysa þær þrautir, sem fyrir þeim liggja í víðsýn-
um anda mannúðar og réttlætis. Og vér endurtökum það,
að þeir eiga skilið að hafa sterka samúð allra alvarlegia og
hugsandi manna, ekki að eins í Afríku, heldur einnig í Eng-
landi* (Olive Schreiner: Words in Season, bls. 62).
3'