Réttur - 01.02.1921, Síða 49

Um verðfræði.
Verðfræðin er einn kafli þegnfélagsfræðinnar, sem skýrir
uppruna, myndun verðsins og eðli þess. Um verðfræðina
hefir ekkert að kalla verið ritað á íslenzka tungu; væri því
sízt vanþörf að gera ofurlitla tilraun þess, að skýra myndun
verðsins, vöxt þess og viðgang. . Til þess að skýra þetta frá
rótum, verður að byrja á því atriði, sem alt mat og verð-
myndun byggist á, en það eru þarfir okkar mannanna.
t*arfir. Flestir munu kannast við að vinnan veldur leiða,
er til lengdar lætur; þrátt fyrir það vinna menn. Þess vegna
hlýtur einhver hvöt, sem er sterkari en starfsleiðinn, að knýja
menn áfram til að leggja á sig erfiði vinnunnar. Þessari
hvöt valda ófullnægðar þarfir. Þarfirnar eru því frumorsök
athafnahvatarinnar. Þarfirnar þróa hneigð, löngun, þrá og
fýsn og magna ástríður. Þarfirnar hvessa viljann, auka ork-
una og beina huganum að markinu. Megnum við ekki að
kæfa þarfirnar með skynsemi eða sjálfsafneitun, verðum við
að kaupa okkur fullnægju þeirra, færa þeim fórnir, t. d. með
erfiði vinnunnar. Fyrst kennum við þarfarinnar; hún er upp-
hafið, fullnægjan endirinn. En milli þeirra er nytsemin —
meðalfari þarfar og fullnægju. Fullnægjan kemur á jafnvægi,
en þörfin rís aftur úr rotinu og veldur jafnvægisleysi. Af
þessu má sjá, að viðfangsefni verðfræðinnar eru jafnvæg-
isatriði.
Parfirnar þróast fyrir orkueyðslu Iíkamans. Verður þeirra
í fyrstu vart sem ógeðfeldra kenda, er koma fram í ýmsum
myndum, svo sem sárt hungur eða grimmur hefndarhugur.
Eru þær fjölmargar og mismunandi og má flokka þær á
4