Réttur - 01.02.1921, Síða 62

62
Réttur'.
Markmið skólans á að vera fyrst og fremst að efla þroska
æskulýðs þjóðarinnar, og vernda þjóðerni hennar og tungu.
Petta er markmið ungmennafélaganna. Skólinn er af sömu
rótum runninn og stefnir að sama marki. Ungmennafélögin
í héraðinu bera skólamálið uppi og eiga að fá hlutdeild í
stjórn skólans. Það vona eg að reynist vel. Ungmennafélög-
in hrífa með sér þá, sem ungir eru í anda, en losna jafnóð-
um við hina, sem ekki geta fylgt æskunni lengur. Pau eiga
því altaf að geta verið ung, og skólinn á að vera síungur,
eins og íslenzk uppsprettulind.
Skólinn á að vekja virðingu fyrir því og eftirsókn eftir því,
sem íslenzkt er og gott, sem vaxið hefir og þroskast fyrir
sérkennileik íslenzkrar náttúru og stáðhátta. Þess vegna á að
leggja mesta áherzlu á, að kenna íslenzku og íslendingasögu,
Iandafræði íslands og íslenzka náttúrufræði, íslenzk vinnu-
brögð, hin beztu sem þekkjast, íslenzkar listir og íslenzkar
íþróttir. Pó á ekki að gera tilraun til að skrúfa neitt af þessu
aftur í forneskju, heldur á að beina huga nemendanna fram
á við til að nema ný lönd á öllum sviðum. Skólinn á ekki
að kenna norrænu aðallega, heldur nútíðar íslenzku, eins og
hún er fegurst, og beina athygli nemenda að því, að láta
hana þroskast og ná æ meiri fegurð og fullkomnun.
Skólinn á að kenna sögu, en einkum á hann að kenna
þjóðinni að skapa sér í framtíðinni fagra sögu. Skólinn á að
kenna landafræði og náttúrufræði, en einkum á hann að kenna,
hvernig ísland og íslenzk náttúra á að breytast, fegrast og
fullkomnast fyrir elju, hugvit og snilli þeirra, er það byggja.
Hann á ekki einungis að kenna gömul og ný listahandbrögð,
heldur vekja áhugann til að skapa áður óþektar myndir.
Hann á ekki að kenna fangbrögð í fornum stíl, heldur fim-
lega, íslenzka glímu.
En skólinn á einnig að opna fólkinu leið að erlendum
menningarlindum. Pess vegna verður hann að kenna hverj-
um nemanda eitt ertent tungumál, og kenna það nokkuð vel.
Ekki verður tími til að kenna fleiri en eitt — og helzt ekki
öllum hið sama. Ætti að láta velja milli tveggja tungumála
— t. d. ensku og sænsku — eða fleiri, ef kenslukraftar Ieyfa.