Neisti - 26.08.1979, Side 4

8. tbl. 1979. bls. 4
Loðnustríðið við Jan Mayen:
Átök á milli íslensks
og norsks auðvalds
Þær eru ófáar hetj-
urnar, sem riðið hafa um
héruð undanfarnar vikur
og hvatt til harðari
afstöðu í sambandi við
Jan Mayen. Allar hafa
hetjurnar sagst standa
vörð um „þjóðarhag“ og
„mikilvæga hagsmuni fs-
lendinga“. Leiðarar dag-
blaðanna hafa keppst um
að ráðleggja þjóðinni - og
Benedikt Gröndal sér-
staklega - hvernig best
væri að „halda á spil-
unum“ gagnvart norð-
mönnum. Það leyndist
eftir allt saman lítill
Bismark í ótrúlega mörg-
um ritstjórum og stjórn-
málamönnum landsins.
Og allir kepptust þeir um
að sannfæra Benedikt
Gröndal, sem eins og allir
vita, er krati og skilur
ekkert í pólitískum ref-
skákum af þessu tagi
frekar en Lassalle forð-
um.
Norskir krataforingjar, sem numið
hafa meira af Bismark en Lassalle
hótuðu með rússneskum og færeysk-
um fiskiskipum á miðin við Jan Mayen
og sögðu allt loga í deilum á Islandi um
stefnuna í málefnum Jan Mayen. Gegn
þessum brögðum mynduðu afkom-
endur Snorra Sturlusonar og Jóns
Arasonar bandalag og samkvæmt
forskrift frá Jóni Sigurðssyni drógu
þeir fram úr pússi sínu bréf, sem Jón
Þorláksson ritaði á árinu 1927 um rétt
íslendinga til að nýta náttúruauðæfi
við Jan Mayen. Um þessa stefnu stæðu
íslendingar saman sem einn maður -
nema náttúrlega Benedikt og Fram-
sókn og . . . En Ólafur Ragnar
Grímsson, sem lagfært hafði málfarið á
tillögum Matthíasar Bjarnasonar,
bjargaði samstarfsflokkunum í þessu
máli og hin þjóðlega stefna útgerðar-
auðvaldsins og Alþýðubandalagsins
náði fram að ganga.
Alþjóðahyggja
verkalýðsins
Einn af hornsteinum sósíalískra
hugsjóna er alþjóðahyggja verkalýðs-
ins. Sem sósíalistum ber okkur að taka
afstöðu til pólitískra málefna út frá
sameiginlegum hagsmunum hinnar al-
þjóðlegu verkalýðsstéttar. Þetta felur
það í sér að í deilum milli þjóðríkja, þá
ber sósíalistum að neita að styðja sér-
hagsmuni „síns“ auðvalds. Þvert á
móti ber þeim að benda stöðugt á and-
stæðurnar á milli hagsmuna verkafólks
og hagsmuna auðvaldsins og finna
lausnir, sem byggja á sameiginlegum
hagsmunum verkalýðsstéttarinnar í
þeim löndum, sem hlut eiga að máli og
leiða til sameiginlegrar baráttu gegn
auðvaldinu. Rósa Lúsemburg orðaði
þetta á sínum tíma þannig, að verka-
lýðshreyfingunni í öllum löndum bæri
skylda til að miða alla starfsemi sína
við það verkefni að „skapa skarpar
andstæður á milli verkalýðsins og
þjóðlegu borgarastéttarinnar; að sýna
stöðugt fram á þær pólitísku og
andlegu andstæður, sem eru á milli
þessara stétta. Samtímis verður verka-
lýðshreyfingin að undirstrika og stað-
festa hina alþjóðlegu samstöðu verka-
fólks í öllum löndum."
Alþjóðahyggja verkalýðsins setur
íslenskum sósíalistum þá skyldu á
herðar, að berjast fyrir því að verka-
lýðshreyfingin á íslandi og í Noregi nái
samkomulagi um lausn á deilunni um
Jan Mayen. Slíkt samkomulag verður
að byggjast á hagsmunum verkafólks í
þessum löndum og leiða til sameigin-
íegrar baráttu verkafólks gegn gróða-
hagsmunum og rányrkju íslenska og
norska útgerðarauðvaldsins.
Til þess að berjast fyrir slíkri sam-
stöðu verkalýðshreyfingarinnar er
nauðsynlegt að íslensk verkalýðshreyf-
ing aðgreini sig skýrt frá íslenska auð-
valdinu og berjist gegn rányrkju og
skipulagsleysi þess. Það er verkefni,
sem okkur er nærtækast. Þar höfum
við verkefni þar sem möguleikarokkar
til að fá einhverju áorkað eru mestir. í
stað þess að berjast fyrir því að íslenska
utanríkisráðuneytið skipuleggi kynn-
isferðir í.Noregi til að kynna „málstað
okkar íslendinga“ og veifa gömlu bréfi
sem Jón Þorláksson skrifaði eitt sinn,
þá ættu íslenskir sósíalistar að skipu-
leggja kynnisferðir í Noregi til að
kynna baráttu gegn rányrkju auðvalds-
ins hér á landi og hvetja norskt verka-
fólk til að berjast gegn rányrkju
auðvaldsins í Noregi.
Alþjóðahyggja verkalýðsins er ekki
bara falleg hugsjón. Hún samsvarar
þeim efnahagslega og pólitíska raun-
veruleika, sem við búum við. Heims-
verslunin, hin alþjóðlega verkaskipt-
ing, efnahagsleg, pólitísk og hug-
myndafræðileg tengsl gera alþjóðlegt
samstarf að nauðsyn fyrir allar þjóðir.
Samkeppni og hagsmunaandstæður á
milli auðvaldsríkjanna ógna stöðugt
þessum nauðsynlegu alþjóðlegu sam-
skiptum. Átímum vaxandi kreppueins
og nú, eykst þessi hætta. Þá reynir
borgarastétt sérhvers ríkis, að vernda
gróðahagsmuni sína á kostnað ann-
arra. Hver sem niðurstaðan verður -
og hvort sem um er að ræða við-
skiptastríð eða styrjöld - kemur það í
hlut verkafólks að borga brúsann.
Nauðsyn alþjóðahyggjunnar er
kannski hvergi jafn augljós og einmitt á
sviði fiskveiða, þar sem „óþjóðlegheit"
fjölmargra fiskistofna gera það nauð-
synlegt að skipuleggja nýtingu stofn-
anna með alþjóðlegu samstarfi. Verka-
fólk hefur enga ástæðu til að ætla að
auðvaldið geti skipulagt nýtingu
þessara fiskstofna á skynsamlegan
hátt, hvort heldur um er að ræða veiðar
á alþjóðlegu hafsvæði, eða hafsvæði
innan fiskveiðilögsögu einstakra ríkja.
í þessu lífshagsmunamáli getur verka-
fólk engum treyst nema sjálfu sér og
stéttarsystkinum sínum í öðrum lönd-
um.
Uppgjöf gagnvart
auðvaldinu
Það er velþekkt bragð í refskák
borgaralegra stjórnmála, að reyna að
forðast óánægju með innanlands-
stjórnmálin með því að búa til átök á
alþjóðavettvangi og beina athygli fólks
að þeim. Þannig er reynt að efla
samstöðu stéttanna gegn ytri óvin og
búinn er til sökudólgur, sem hægt ér að
gera ábyrgan fyrir efnahagslegum og
pólitískum erfiðleikum. Það kæmi því
ekki á óvart, þótt innan skamms verði
farið að kenna loðnuveiðum norskra
skipa við Jan Mayen um þá efnahags-
kreppu, sem nú nálgast og rányrkja
íslenska auðvaldsins undanfarin ár og
alþjóðlegur efnahagssamdráttur bera
höfuðábyrgðina á.
Hamagangurinn í Jan Mayen mál-
inu er þannig vitnisburður um póli-
tíska uppgjöf forystu verkalýðshreyf-
ingarinnar og verkalýðsflokkanna,
sem ætlar sér að nota þetta mál til að
fela uppgjöf sína gagnvart verkefnum
stéttabaráttunnar hér á landi. Þetta
kemur skýrt í ljós í sambandi við þær
loðnuveiðar, sem nú eru hafnar. Mitt í
hinni s.k. olíukreppu eru loðnuskip
látin sigla á fullri ferð, í kappi eftir
loðnunni, lengst norður í Ballarháf, á
sama tíma og þessi olíukreppa er látin
réttlæta skerðingar á launum verka-
fólks og stórfelldar niðurgreiðslur á
olíu til útgerðarmanna. Ekkert er gert
til að skipuleggja veiðarnar, þrátt fyrir
vilja í þá átt meðal sjómanna eins og
komið hefur fram í grein í Dagblaðinu
eftir Þorstein Ingason vélstjóra. í stað
þess að koma á kvótaskiptingu milli
skipanna er gróðafíknin og samkeppn-
in látin stjórna veiðunum og afleiðing-
in verður glórulaus sóun. Hagsmunir
íslensks verkafólks verða best tryggðir
með því að berjast gegn rányrkju og
sóun íslenska auðvaldsins á sviði
loðnuveiða og í öðrum greinum A . D .
Hvað er með jafnréttissíðuna í Þjóðviljanum?
Þeir sem fylgst hafa með Jafn-
réttissíðunni í Þjóðviljanum hafa
væntanlega tekið eftir því að hún
hefur birst nokkuð óreglulega í
sumar.
Snemma í sumar urðu manna-
breytingar í ritstjórn síðunnar, ma.
var það nýmæli tekið upp að tveir
karlmenn voru 1 ritnefndinni. Á
fyrstu síðu hinnar nýju ritnefndar
birtist viðtal við Dóru Guðmunds-
dóttur, sem fór gagnrýnum orðum
um Alþýðubandalagið og eyddi
ma. nokkru púðri á Sigurjón
Pétursson. Var engu líkara en
nokkurrar taugaveiklunar gætti á
Þjóðviljanum vikuna á eftir, og
fékk ritnefnd síðunnar þau skila-
boð að vegna plássleysis yrði óvíst
hvort síðan gæti birst næsta laug-
ardag. Ekki sá ritnefndin ástæðu til
að véfengja það, en skilaði inn efni,
og lét átölulaust þótt það birtist
ekki, en varð nokkuð óþolinmóð
þegar það birtist ekki heldur
laugardaginn þar á eftir, enda
ekkert gert viðvart um það.
Eftir þetta birtist síðan, en
nokkuð óreglulega, og að sjálf-
sögðu fór sú áætlun sem ritnefndin
hafði gert úr böndunum. Hluti
þeirrar áætlunar var að fara út fyrir
kvenfrelsi og vandamál kvenna,
ma. athuga karlmennskuhlutverk-
ið lítillega. Viðtal birtist við félaga í
samtökum hómósexúalista og
grein um karlmannahreyfinguna í
Danmörku. Loks var skilað inn
efni um ofbeldi dyravarða á
veitingahúsum, það átti að reyna að
skoða í víðara samhengi. Sú síða
birtist ekki. Þá brast ritnefndina
þolinmæði og óskaði eftir viðræð-
um við ritstjórn Þjóðviljans, og
boðaði jafnframt skyndifund innan
Rauðsokkahreyfingarinnar, þótt
ekki næðist í alla félaga vegna lítils
fyrirvara.
Það hefur lengi verið óánægja
með jafnréttissíðuna innan Ál-
þýðubandalagsins og meðal sumra
lesenda Þjóðviljans. Lítið af þeirri
gagnrýni hefur birst á prenti, þó má
benda á grein Soffíu Guðmunds-
dóttur snemma í sumar, annars
hefur það mest verið í framhjá-
hlaupi. Síðan hefur fengiðnöfn eins
og kynlífssíðan og móðurlífssíðan
og ritnefnd hennar á ugglaust
heima 1 naflaskoðunarhópi þeim
sem hefur hreiðrað um sig í kolli
Guðmuridar Jaka. Gagnrýnin hef-
ur semsé verið sú helst auk þess að
síðan sé beinlínis leiðinleg og lítið
lesin, að hún fjalli of mikið um kyn-
ferðismál. Það sýnir þó frekar hvað
fólk les helst og tekur eftir, því
samkvæmt athugun jafnréttissíðu-
fólks hefur mjög lítið verið fjallað
um kynferðismál og líkamleg
vandamál kvenna (eða karla); mest
hefur verið fjallað um kjör verka-
kvenna, - of lítil umfjöllun um þau
hefur einmitt verið gagnrýnd -, því
næst um bókmenntir og börn.
Það er reyndar athyglisvert
hversu umfjöllun um vandamál
einkalífsins virðist fara í taugarnar
á sumum alþýðubandalagsmönn-
um, einkum þó gömlum kommum
og sumum verkalýðsforingjum.
Manni dettur í hug hvort heimilis-
bragur Þórðar járnsmiðs úr leikrit-
inu „Stalín er ekki hér“ sé ekki
ríkjandi ennþá allvíða í röðum
þeirra sem vilja kallast sósíalistar.
Jafnframt tengist þetta óneitanlega
lýðræðiskröfu margra yngri sósíal-
ista. Þessu væri vert að gera betri
skil í annarri grein.
Á fundinum í Rauðsokkahreyf-
ingunni var einhugur um að hreyf-
ingunni væri það mikilvægt að
jafnréttissíðan héldi áfram að
birtast reglulega, enda væri hún
eina reglulega málgagn hreyfingar-
innar þar sem Forvitin rauð kemur
sjaldan út. Að sjálfsögðu er hér um
að ræða samstarf Þjóðviljans og
Rauðsokkahreyfingarinnar og yrði
hvor aðili að taka tillit til hins í því
samstarfi, þannig væri óeðlilegt að
nota síðuna til beinna árása á Þjóð-
viljann og Alþýðubandalagið,
nema um væri að ræða óhjákvæmi-
lega gagnrýni í samhengi við jafn-
réttismál. Jafnframt væri sjálfsagt
að ritstjórar læsu síðuna yfir fyrir
prentun, en prentun hennar yrði
ekki stöðvuð án samráðs við
ritnefnd hennar.
Á fundi með ritstjóra Þjóðvilj-
ans varð ljóst að forráðamenn
blaðsins vildu leggja síðuna niður,
,,vegna þess prinsipps að hluti
blaðsins yrði ekki settur undir
ritsljórn utanaðkomandi aðila".
Síða Samtaka herstöðvaandstæð-
inga yrði þá líka lögð niður. Loks
kom það tilboð að síðan héldi
áfram, en undir stjórn einhvers
blaðamanns Þjóðviljans. Það taldi
ritnefnd síðunnar óviðunandi og
var þá sæst á að Rauðsokkahreyf-
ingin skipaði áfram ritstjórn síð-
unnar og starfaði blaðamaður frá
Þjóðviljanum með henni, og töldu
báðir aðilar það viðunandi lausn á
samstarfi Rauðsokkahreyfingar-
innar og Þjóðviljans.
- eó