Verklýðsblaðið - 15.11.1930, Síða 1

VERKLÝÐSBIAÐIÐ
ÚTO ESANDI: JAFNAÐARNAN N AFJ EIAQIÐ JSPAWCMC
I. árg. Reykjavík 15. nóvember 1930 16. tbl
Verklýðsráðstefnan
Samkvæmt auglýsingu stjórnar Alþýðusambandsins hef^t
verklýðsráðstefnan miðvikudag þann 19. nóvember.
19. þ. m. hefst hjer í Reykjavík verklýðsráð-
stefna sú, sem síðasta sambandsþing- Alþýðu-
flokksins samþykkti að haldið yrði. Öll verk-
lýðsfélög- innan Alþýðusambandsins og’ utan
hafa rétt til að senda fulltrúa ,á ráðstefnu þessa.
Margir fulltniar utan af landi eru þegar komn-
ir til bæj arins og er þess að vænta, að þátttakan
verði almenn.
Það má ekki seinna vera, að verkalýðurínn
frá öllu landinu komi saman á ráðstefnu tii að
ræða hin mörgu og miklu verkefni, sem fyrir
liggja.
Stærsta og merkasta málið, sem rætt verður
á verklýðsráðstefnunni' er stofnun verklýðs-
sambands fyrir allt landið, óháð Alþýðuflokkn-
um á grundv'elli stéttabaráttunnar. Þetta mál
hefir verið rætt ítarlega í Verkiýðsblaðinu, í
blöðum verkalýðsins út um land og í síðasta
hefti „Réttar“ er ágæt grein um málið, sem
allir verkamenn þurfa að lesa. í dag birtum
vér tvær greinar, sem flytja nokkur veigamikil
rök íslenzkra verkamanna fyrir þessu nauð-
synjamáli þeirra. Hinsvegar hafa sósíaldemó-
kratar pkki fundið nein rök til stuðnings fjand-
skap sínum við þetta nauðsynjamál verkalýðs-
ins, nema hina fráleitustu fjarstæðu, sem yfir-
leitt var hægt að segja um málið, að sameining
verkalýðsins á grundvelli stéttabaráttunnar, sé
sama sem klofning alþýðusamtakanna!
Mikla áherzlu verður að leggja á það, að þessi
ráðstefna leggi drög til þess, að íslenzk verka-
lýðshreyfing bindist samtökum við Rauða al-
þjóða-verkamannasambandið og snúi algerlega
baki við hinu alþjóðlega vierkamannasambandi
sósíaldemókrata — Amsterdamsambandinu. Um
Þetta mái vísum vér til greinar Jóns Rafnsson-
ar í blaðinu í dag.
Allir róttæku kraftarnir á í'áðstefnunni verða
að sameinast um baráttustefnuskrá fyrir ís-
lenzkan verkalýð, svo hann geti nú gengið
óskiftur til verks undir fána stéttabaráttunnar.
llann verður að setja á stefnuskrá sína baráttu
fyrir 7 stunda vinnudegi með hækkuðu dag-
k^upi, fyrir sumarfríi með fullu kaupi, fyrir
sömu launum við sömu vinnu, hvort heldur hún
er unnin af körlum eða konum, fullorðnum eða
unglingum, fyrir atvinnuleysistryggingum á
^ Samband íslenzkra samvinnufélaga lætur nú
vinna að gæruroturi á Akureyri og borgar að-
eins 80 aura urn kl.stund. Þótti verkamönnum
á Akureyri taxti sinn brotinn, sem er kr. 1,25
l>r. tíma. Fóru svo nokkrir úr verkamannafé-
laginu í gær til að tala við verkamennina, er
unnu þarna undir taxta, en verkstjórinn skellti
í lás og vildi ekki leyfa viðtal við verkamenn-
ina. Hefðu aðkomumienn auðveldlega getað
sparkað upp hurðinni, því læsingin var nógu
léleg til þess, en þeir vildu ekkert ofbeldi sýna,
en töluðu við verkamennina gegnum glugga sem
kostnað atvinnurekenda o. s. frv. Hann verður
að sameinast til baráttu gegn afskiftum ríkis-
valdsins af vinnudeilum, gegn sáttasemjurum,
gegn gerðardómum, gegn ríkislögreglu og gegn
auðvaldsskipulaginu í heild sinni. Hann verður
að sameinast til baráttu gegn öllum útvörðum
auðvaldsins innan verkalýðshreyfingarinnar,
hvort heldur þeir kalla sig sósíaldemókrata eða
eitthvað annað.
Auðvaldsliðið býst nú til mikillar sóknar til
að velta byrðum kreppunnar yfir á bak verka-
lýðsins. Launalækkunaríilraunirnar eru þegar
byrj aðar. Verkalýðurinn verður því að búast
vel til vamar og til nýrrar sóknar. Hann verð-
ur að treysta lið sitt til þess að fá smánarkaup
sitt hækkað og hinn langa vinnudag styttan.
Sérstaklega verður að leggja áherzlu á að rétta
hlut vegavinnumanna og annara verkamanna
ríkissjóðs, verkamanna í smákauptúnum út um
land, þar sem samtökin eru veik og ennfremur
vinnandi lcvenna og unglinga. Það má ekki
dragast lengur að eitthvað verði gert til að
skipuleggja þennan þrautpínda verkalýð og
leiða hann til baráttu.
Sjómenn á línubátum eiga nú harða deilu
framundan. Þeir þurfa að losna við hið sví-
virðilega hlutafyrirkomulag, sem veltir öllum
byrðum kreppunnar yfir á herðar þeirra, þeir
þurfa að fá hafnarfrí og þeir þurfa að fá vinnu-
tíma sinn, sem nú er að minnsta kosti 18 tím-
ar á sólarhring, takmarkaðan. Til ails þessa
þurfa þeir aðstoðar verklýðssamtakanna. Ef at-
vinnurekendur ætla sér að þrengja enn meira
kosti þessara sjómanna, sem eiga við slík þræla-
kjör að búa, verða hin sterku verklýðssamtök
að taka í taumana. Verklýðsráðstefnan verður
að ræða það og rannsaka hvemig baráttunni
skuli hagað. Það má ekki koma fyrir oftar, að
sjómenn á Suðurlandi, Vesturlandi og Norður-
landi, semji hver fyrir sig um kaup við síld-
veiðar, og spilli þannig hver fyrir öðrum.
Hér höfum vér aðeins stiklað á helztu verk-
efnum verklýðsráðstefnunnar. Margt fleira bíð-
ur úrlausnar hennar. Megi verklýðsráðstefnunni
auðnast að starfa á grundvelli stéttabaráttunn-
ar, án þess að láta sósialdemókrata verða sér
Þrændi í Götu.
opinn var. Að loknu því samtali sneru þeir
burt. Verður málið tekið til rækilegrar íhugun-
ar dg búist til varnar gegn harðsnúnasta at-
vinnurekanda hérlendis, S. í. S.
Morgunbl. var ekki lengi á sér að birta frétt-
ir af bardaga þessurn á Akureyri og er það all-
skemmtileg saga aflestrar fyrir þá sem vita,
að í Mogga birtast eingöngu lygasögur, enda
gengur bardaginn í sögu Mogga alveg eins og
í lygasögu.
SantDk verkalýSsins
Nauðsýn verklýðssambands
Það var engin tilviljun, að verkalýðshreyf-
ingin myndaðist hér einmitt á þeim tíma, sem
raun varð á. Breytingin á tækjum þjóðarbúsins
breyttu á skömmum tíma öllu daglegu lífi
manna. Sjómennirnir voru fyrsta launþegastétt
íslenzka auðvaldsins. Menntun þeirra var lítil,
eins og allrar alþýðu. En sameiginlegar þján-
ingai- og barátta þjappaði þeim saman, þeir
fundu, að einn getur lítið, tveir meira, en marg-
ir geta mikið og þeir stofnuðu með sér félag.
Samtakanauðsynin rann einnig brátt upp fyrir
verkamönnum í landi. Fyrst var stofnað félag í
Reykjavík; síðan í öðrum kaupstöðum og sjáv-
arþorpum.
Stéttaþroskinn óx og þróunin hélt áfram. Fé-
lögin sáu að þau þurftu að styðja hvert annað,
að samband milli þeirra var nauðsynlegt. Það
vissu allir og um það voru allir sammála, en
hvernig sambandinu skyldi fyrir komið, var
,ekki öllum ljóst. En samband var stofnað, Al-
þýðusambandið, og um leið og það var stofn-
að tóku verkalýðsfélögin jafnaðarstefnuna upp
á stefnuskrá sína. Stefnuskrá sambandsins f jall-
ar að mestu um pólitísku málin, en minna um
hin faglegu, og í framkvæmdinni urðu það ein-
göngu pólitísku málin, sem stjórnsambandið
lét til sín taka, faglegu málin urðu útundan.
Svo líða tímar fram. Félagsskapurinn vex og
þroskast. En félögin út um land, sem mörg eru
fámenn og veik, finna það í baráttunni, að þeim
e> lítill styrkur í Alþýðusambandinu. Án þess
að stjórn Alþýðusambandsins kæmi þar nærri,
inynduðu verklýðsfélögin í fjórðungunum með
sér verklýðssambönd fyrir fjórðungana. Sam-
bandsstjóm var ekki um þessa nýbreytni, en
gat ekki við það ráðið. Framsókn og þróun
verklýðshreyfingarinnar varð ekki stöðvuð og
hún verður ekki stöðvuð, þó að vísu sé hægt að
tefja fyrir henni um stund.
Iiér á Suðurlandi, þar sem félagsskapurinn
hefur verið öflugur, hefir vöntun verklýðssam-
bands ekki verið eins tilfinnanleg og út um land.
í minni kaupstöðunum og kauptúnunum hafa
félögin verið máttarminni, og er því eðlilegt að
krafan um allsherjarsamband verklýðsfélag-
anna komi frá þeim. Þau óska þess, að félögin
hér rétti þeim hjálparhönd, þau óska eftir gagn-
kvæmri aðstoð í skipulögðu fonni.
Það verður ekki með sanni sagt, að Alþýðu-
flokkurinn eða stjóm hans hafi orðið það vopn,
sem ætla mætti og- margir hafa ætlast til að
hann yrði í baráttu verkamanna fyrir betri
lífskjörum. Vonir manna í þá átt hafa smám-
saman dofnað, en nú held ég að svo sé komið,
að fáir stéttvísir verkamenn búast við miklu
góðu úr þeirri átt. í fyrsta lagi vegna þess, að
meiri hluti þeirra, sem í sambandsstjóm sitja,
eru stærri eða minni hluthafar í ýrnsum gróða-
fyrirtækjum og hafa því ekki hag af því að
kaup verkamanna sé hátt. Gegnum starfsemi
sína í þessum félögum eru þeir tengdir félags-
og peningavináttuböndum við helztu burgeisa
landsins. í öðru lagi vegna þess. að þeir, sem
ráða í flokknum hafa fengið vel launuð störf
hjá núverandi landsstjórn og eru orðnir henni
háðir og við hana bundnir á höndum og fótum.
Kanpgialdskúgun S. I. S.
(14. nóv.) (Frá fréttaritara vonnn á Akureyri).
i