Verklýðsblaðið - 15.11.1930, Blaðsíða 3

Verklýðssam bandið
16. ágúst s. 1. sendi stjórn Verklýðssam-
bands Vesturlands öllum félögum í sambandinu
umburðarbréf um stofnun Verklýðssambands
Islands. Hófst bréfið á samþykt þeirri, er
stjóráin gerði á fundi sínum 11. ágúst og birt-
ist 1 3. tbl. Verklýðsblaðsins.
Þar sem allítarleg greinargerð fylgdi sam-
þykt þessari, þykir rétt að birta hér útdrátt úr
henni:
„.. . Ástandið í heiminum liggur fyrir oss
eins og opin bók.
Fyrir stríðið áttu stórveldin yfir mörgum og
stórum nýlendum að ráða, sem veittu þeim
eigi aðeins hráefni til stóriðjunnar í „heima“-
landinu, heldur einnig stórkostlegan markað
fyrir „heima“-framleiðsluna. Stríðið kollvarp-
ar þessu öllu gersamlega. „Heima“-löndin verða
að leggja geysilega áherzlu á hemaðarvöru-
framleiðsluna og jafnframt urðu þau að senda
milljónir verkamanna frá framleiðslunni í her-
inn. Þau gátu því ekki unnið úr hráefnum ný-
lendanna og þær neyddust til þess, að stofn-
setja verksmiðjur og atvinnufyrirtæki í stórum
stíl, til þess, að framleiða til eigin nota iðnað-
arvörur, sem áður voru aðkeyptar. Með öðrum
orðum: Nýlendumar, sem áður höfðu gengið
við hækjur stórveldastefnunnar og verið hald-
ið í þeirri trú, að án „stuðnings" „heimalands-
ins“ gætu þær ekki lifað, neyddust til að verða
sjálfum sér nógar og hættu þar með að vera
eingöngu markaðslönd fyrir ;,heima“-löndin.
Stríðinu slotar. „Heima“-löndin taka aftur
til að framleiða almertnar markaðsvömr í stað
hernaðarvöru, og í miklu stærri stíl en fyrír
stríðið. Og nýlendurnar halda áfram hinum ný-
byrjaða rekstri sínum og auka hann. Og þær
verða smátt og smátt keppendur „heima“-land-
anna á heimsmarkaðnum. Þetta kunni ekki
góðrí lukku að stýra, Um leið og framleiðslan
óx, fjölgaði vélum og verksmiðjum í öllum
greinum, en vinnandi verkalýð fækkaði, því
ekki var vinnutíminn styttur og kaupið hækk-
að hlutfallslega. Þar sem áður stóðu tíu manns
og jafnvel tugir m^nna, stendur nú einn, að
verki. Jafnframt lækkaði kaupgjaldið og at-
vinnuleysingjum fjölgar svo geigvænlega, að
talið er að nú séu allt að 100 milljónii* manna,
sem líða skort í öllum heiminum vegna at-
vinnuleysis (fyrirvinnur og fjölskyldur). Um.
leið og framleiðslan vex, kaupið lækkar og at-
vinnuleysið eykst, verður kaupgeta mannkyns-
ins minni. Þetta leiðir til hins stórkostlegasta
áreksturs í atvinnulífinu. Vörur hætta að selj-
anna hafa ætíð stefnt að því að reyna að svæfa
verkalýðinn í tfúnni á friðsamlegar umbætur í
borgaralegu þjóðfélagi, á batnandi tíma, en um
fram allt fi*ið við borgarastéttina. Ilafa þeir
því ávalt verið ramir hatursmenn þeirra, er
hafa viljað gera verklýðssamtökin að afli í bar-
áttunni gegn borgarastéttinni og látið þá gjalda
þess gTÍmmilega. Eru þess mörg dæmi, að
Amsterdamforíngjar hafa útilokað verkalýðs-
sambönd heilla landa fyrir það eitt, að þau hafa
viljað starfa á grundvelli stéttabaráttunnar.
Það var því mikill úlfaþytur í herbúðum
„Amsterdams“, þegai* fréttist um stofnun Al-
þjóðasambands rauðra verkamanna í Moskva
1920. Stofnun þess tóku foringjar „Amster-
dams“ nákvæmlega eins og stjómir auðvalds-
ríkjanna ríki verkalýðsins, Sovét-Rússlandi,
mótmæltu því harðlega, auglýstu það sen. til-
raun til að kljúfa samtök verkalýðsins og hófu
miskunnarlaust stríð á hendur því. 7 milljónir
róttækra verkamanna voi*u þai* með bannfærðar
af auðvaldi Vestur-Evrópu og þjónum þess, for-
ingjum „Anasterdams“.
Þrásinnis hefir Rauða verkamannasamband-
ið, í þeim tilgangi að sameina allan verkalýð
heimsins undir eitt merki, gegn hinu alþjóðlega
auðvaldi, leitað samstarfs við Amsterdam-sam-
ast. Auðvaldið reynir að halda öllu gangandi
með því að draga saman seglin, þ. e. hætta
rekstri, stöðva verksmiðjumar, lækka verka-
launin og slá af vörunni, ef ske kynni, að hægt
væri á þann hátt að fljóta yfir kreppuna, svo
hægt sé á eftir að tvöfalda verðið og gi*æða
þannig upp tapið. Verðbréf falla í verði og
miljónir tapast á einum degi (sbr. verðfallið
mikla á kauphöllinni í New York). Sá, sem í
dag er miljónamæring*ur, er á morgun kominn
í hóp atvinnulausra og verður af nýju að
hefja baráttuna fyrir lífinu, ef hann þá ekki
styttir sér aldur. Svona kreppur koma einnig
fyrir stríðið á vissu árabili, því þær elta auð-
valdsskipulagið eins og skugginn mann, en önn-
ur eins kreppa og sú, sem nú geysar um heim
auðvaldsins, — Sovét-Rússland verður hennar
ekki vart, — hefir aldrei þekkst áður, því að
hún hefir einnig tekið landbúnaðinn þeim
heljartökum, að allt ætlar um koll að keyra.
Auðvaldið grípur þar til hinna ótrúlegustu ráða
til þess að bjarga gróða sínum. 9000 sekkjum
af kaffi var steypt í sjóinn nýlega í Brazilíu.
Maís er notaður í stað eldiviðar í Norður-
Ameríku, hveiti, höfmm er bókstaflega ekið
saman í hrúgur og brennt í þúsunda smálesta
tali, og svona mætti lengi telja. Allt þetta er
gert til þess að reyna að halda uppi verði vör-
unnar.
Og þessi ógurlegu fyrirbrigði auðvaldsskipu-
lagsins láta ekki íslenzka alþýðu í fríði. Krepp-
an vofir yfir íslandi og er þegar byrjuð. Veð-
deildin er uppétin. Það kippir þegar í stað úr
húsagerð og byggingaverkamennimir verða að
leita sér atvinnu við önnur störf og fjölgar
þannig verkamönnum við almenna vinnu.
Fiskur er þeg*ar fallinn um 20 % eða meira, sem
stafar m. a. af því, að framleiðslan vex miklu
örar en eftirspurnin og jafnframt minkar
kaupgeta neytendanna erlendis vegna krepp-
unnar þar. Landbúnaðarafurðirnar era jafnvel
ennþá meira fallnar. Síldin er í lægra verði en
í fyrra og síldarmél og síldarolía sömuleiðis.
Um leið og afurðimar lækka hér í verði,
minkar kaupgeta þjóðarinnar og það dregur
úr innflutningnum. Ríkið hefir megintekjur
sínar af óbeinum sköttum, þ. e. tollum. Tekjur
þess rýrna og til þess að halda við fjárhagnum,
sem kallað er, má búast við nýjum tollaálögum
á næstunni.
Jafnframt verðfallinu kemur krafa atvinnu-
rekendanna um lækkaðan reksturskostnað. Og
Framh. á 4. síðu.
I
bandið, en ætíð mætt argasta fjandskap af
hendi foringjanna.
Hið rauða verkamannasamband var stoínað
með það fyrir augum, að sameina allan verka-
lýð heimsins í hina beinu/hagsmunabaráttu
gegn auðvaldi allra landa, undir merki stétta-
baráttunnar, án tiliits til þjóðernismismunar,
litarháttar, lífsskoðana eða pólitískra ágrein-
ingsefna.
Með „Amsterdam“ er öðru máli að gegna.
Ef það skal dæmt, eftir verkum þess og for-
ingjum, er það að því leyti bundið við þjóðemi
og landamörk, sem hagsmunir auðvaldsins, í
landi foringjanna, grípa yfir, í það og það
skiftið. í þessu sambandi er rétt að athuga af-
stöðu „Amsterdams“ til alþýðu hinna undirok-
uðu landa, nýlendanna. Hvenær hafa hinir
ensku Amsterdams-leiðtogar tekið þátt í frelsis-
baráttu verkalýðsins í Indlandi gegn 'hinum
ensku auðdrottnum þar? Aldrei. Nei, þeir hafa
þvert á móti tekið að sér þýðingarmikil hlub-
verk í stjómum ránveldisins brezka (Clynes
ráðherra o. fl.) og þar með lagt hönd á hinn
blóðuga fjárplóg Breta í Indlandi og víðar.
Hvað liggur eftir Albert Thomas í nýlendum
Frakka?
Hvað hafa foringjar „Amsterdams" gert fyr-
ir verkalýðinn í Kína? Jú, eitthvað hafa þeir
Greiðsla verkakaups
Þeir, sem stunda tímavinnu hér við höfnina,
verða víða að nota vinnutíma sinn, til þess að
fá vinnulaun sín greidd.
Það er ekkert sældarlíf, að stunda hina stop-
ulu eyrai*vinnu hér í Reykjavík. Og það er vandi
að gera sér réttar hugmyndir um þau erfiðu
kjör, sem eyrarvinnumennimir eiga við að búa,
nema fyrir þann, sem hefir sjálfur orðið að lifa
við þau. Þessum verkamönnum nægir ekki að
vera komnir stundvíslega kl. 7 á morgnana á
vmnustaðinn*). Þeir verða að vera komnir fyr-
ir kl. 7, til þess að hafa komið vinnuafli sínu
á markaðinn áður en verkstjóramir fara að
velja úr. Og meðan sú „hátíðlega athöfn“ fer
fram, bíðui* hver og eixrn milli vonar og ótta um
það hvort hann fái nú að leggja fram einhvem
skerf í auðsöfnun atvinnurekendanna gegn
lægsta gjaldi til viðhalds starfskröftum sínum,
eða hvori hann verði að snúa aftur eftir árang-
urslausa vinnuleit að bjargarsnauðu heimili til
konu og barna, sem setja allt traust sitt á at-
vinnuvon hans þann og þann daginn.
Eftir að verkstjóramir hafa „fullskipað á“,
ráfa þeir, sem útundan verða, milli vinnustað-
anna í von um eitthvert handtak einhverntíma
dagsins. Og það veit enginn nema sá, sem reyn-
ir hvílík krossganga það er fyrir þann, sem
vantar björg handa heimili sínu, að verða að
ganga um eins og beiningamaður og biðja um
vinnu, en fá ekki að neyta starfskrafta sinna
sér og sínum til lífsviðurværis.
Og margir verða að koma heim að kvöldi án
þess að hafa fengið vinnu. Þeir eru dauðjireytt-
ir af því að ráfa og bíða í von um atvinnu. Þeir
eru beygðir andlega og líkamlega af áhyggjum
og vonleysi. Þeir sem unnið hafa hálfan eða full-
an vimiudag finna minna til þreytunnar, því
þeir hafa fundið það, sem þeir hafa leitað að
— atvinnu þann daginn eða dagshlutann. Jafn-
vel þótt þeir hafi ekki unrxið nema 2—3 tíma
léttir það skapið. Það er þó kanske fyxir einum
málsverði handa þeim og fjölskyldum þeirra.
En það má segja þar, að ekki sé kálið sopið
þótt í ausuna sé komið.Þótt verkamaðurinn hafi
fengi nokkra stunda vinnu, getur það oft dreg-
') þar til 15. maí í fyrra urðu þeir að vera komnir
fyrir kl. 6, en fyrir samfylkingu verkamanna knúðu
þeir fram þá réttarbót, að fá svéfntíma sinn lengdan
um 1 klukkustund, og með næturvinnubanninu
tryggðu þeir sér svefnfrið yfir nóttina. Áður höfðu
þeir engan tíma til svefns, nema að eiga á hættu
að missa af vinnu.
gert, má segja: Þeir hafa barizt gegn öllum til-
raunum verkalýðs nýlendanna og hinna undir-
okuðu þjóða, að ná sambandi við verkalýðssam-
tök auðvaldsríkjanna (sbr. síðasta verkalýðs-
þing Ástralíu gagnvart Kína, Indlandi, Japan
o. fl.) og á þann hátt tekið einlæga hlutdeild
í áhugamálum auðvaldsríkja Evrópu í Kína og
Indlandsmálunum.
„Amsterdam-sambandið“ hefir að mestu haft
bækistöð sína í heimalöndum Evrópu-auðvalds-
ins. Hefir það aðeins 3 deildir í öðrum heims-
álfum.
Athugum svolítið starf Amsterdamsforingj-
anna meðal verkalýðsins í Evrópu. Þegar svo er
komið, að ekki er lengur unt, með leynimakki
(og titlingadrápi) á einkaskrifstofum atvinnu-
rekendanna, að ná samkomulagi, sem verkalýð-
urinn sættir sig við, stéttasamvinnusnakk
þeirra hrekkur ekki lengur til, og verkalýður-
inn vill halda fram kröfum sínum, er þá
reynt af hendi „foringjanna" að sundra sam-
tökunum, með því að auglýsa „verkfallið ólög-
legt“, lokað fyrir verkfallsstyrkinn (samanber
jámiðnarkvenna-verkfallið í apríl s. 1. í Dan-
mörku), skákað fram verkfallsbrjótum o. s. frv.
Ef þetta ekki dugir, þá eru sóttar byssur og
lögregla til að vemda atvinnufriðinn. Zörgiebel
í Þýzkalandi o. fl.