Vörður


Vörður - 18.09.1926, Blaðsíða 2

Vörður - 18.09.1926, Blaðsíða 2
V O R Ð U R V Ö R Ð U R kemur út á laugardögum. R i t s t j ói r i nn: Kvistján Albertson, Túngötu 18. Sími: 1961. AfgreiÖslan: Laufásveg 25. Opin 5—7 síðdegis. — Sími 1432. VerÖ: 8 kr. árg. Gjalddagi 1. júlí. nefndi og kvað þetta hina verstu kosningabeitu og ósannindi, þótt vitað væri, að alstaðar þar sem það hentaði unnu Tímamenn og Socíalistar saman í k'osningun- um 1923. Þótt Socíalistar hefðu eigi upp úr þessu krafsi nema 1 mann 1923 — sem þeir sjálfsagt hefðu fengið hvort sem var — þá hafa þeir þó fengið talsvert endurgjald fyrir hjálpina 1923 með ýmsum vinargreiða Fram- sóknarflokksins á þingi. Reynd- ar er ekki svo að skilja, að Socí- alistar hafi verið ánægðir yfir endurgjaldinu, enda er þakklæti ekki þeirra sterka hlið. Þeir hafa hvað eftir annað heimtað meira og orðið mikið ágengt í því efni, en einmitt heimtufi-ekja þeirra og ágengni undanfarið og eftir- látssemi Tímamanna, eru öllum kunnugum fylsta sönnun þess, að í þetta skifti muni Socíalistar hafa haft vaðið fyrir neðan sig og krafist fulls endurgjalds fyr- ir hjálpina. Þetta endurgjald er fólgið í því, að sjá málefnum Sócialista borgið, eins og Alþ.bl. orðar það. Þetta verða kjósendur að festa sjer í minni, því að það þýðir, að verði Tímamaðurinn kosinn, er hann og allur Fram- sóknarflokkurinn skyldur til að fóstra og hlúa að hjartamálum Socíalista. Hinir Iandskjörnu þingmenn eiga að vera 6. Sem stendur eru þeir aðeins 5. Þessvegna þarf að kjósa 1 i haust. Af þeim 5 sem nú eru, eru 2 íhaldsmenn, 2 Framsóknarmenn og 1 Social- isti. Við landskjörið í sumar fékk íhaldsflokkurinn um 5500 atkv. en Framsóknarfl. og Socí- alistar rúmlega 3000 atkv. hvor. Það er því deginum ljósara, að eftir lagareglum hlutfallskosn- inga á íhaldsflokkurinn það þingmannssæti, sem kjósa ál við landskjör í haust, en Tíminn segir með venjulegri virðingu sinni fyrir sannleikanum, að Framsóknarflokkurinn með sín rúmlega 3000 atkv. eigi að hafa 3 menn landskjörna, en íhalds- flokkurinn með sín 5500 atkv. eigi ekki að hafa nema 2 menn. Inn á þetta ganga svo Socíalist- ar vegna framboðinna pólitískra fríðinda. Þessir flokkar versla um þingsætið og hvorir tveggja þykjast hafa komið ár sinni vel fyrir borð, báðir þykjast þeir hagnast á viðskiftunum, en um þjóðarhaginn er ekki hugsað. Mörgum úti um Iand er ekki vel kunnugt um hverskonar flokkur Socíalistarnir eru og er þvi rétt að skýra það nokkuð. Socíalistar hjer á landi eru í raun rjettri 2 flokkar, sem al- staðar annarsstaðar en hjer á landi berast á banaspjótum. Þessir flokkar eru Socíaldemo- kratar (lýðræðismenn) og Kom- múnistar. Foringi hinna síðar- nefndu, sem vilja umturna þjóð- fjelaginu með byltingu og upp- reisnum að rússneskum sið, er Ólafur Friðriksson Möller, sem kunnur er útaf rússneska drengs-málinu 1921, en foringi hinna fyrnefndu er Jón Bald- vinsson alþm. Aðalinntak kenn- inga þeirra er þjóðnýting á öll- um sviðum. Að því er til land- búskapar kemur þýðir þetta það, að ríkið eigi að taka jarð- irnar af bændum og þeir eigi að reka búskapinn fyrir ríkið. Eng- inn má eiga land nje jarðir. Rík- ið á að eiga alt. Allir eiga að bera SlYsatryggingin. Eftir Þorstein Þorsteinsson hagsíofustjóra. t 34. tölubl. Varðar þ. á. birt- ist grein eftir Kristján Ólafsson hreppstjóra í Bolungarvík, er nefnist „Nokkur-orS um slysa- tryggingar". Kveður hann þar upp mjög harðan dóm yfir slysatryggingarlögunum, sem samþykt voru á alþingi 1925 og gengu í gildi um síðastliðin ára- mót. Þar sem jeg er nokkuð rið- inn við þetta mál,skal jeg, eftir tilmælum •' ritstj. Varðar, gera nokkrar athugasemdir við grein þessa, því að það er eigi ofmælt, að þar „kenni nokkurs misskiln- ings allvíða", eins og komist er að orði í aths. ritstj. aftan við greinina. Mótbárur greinarhöf. gegn slysatryggingarlögunum eru að- allega tvær* Önnur er sú, að ið- gjöldin komi ranglátlega niður, en hin, aS lögin verði svo erfið i framkvæmd, að kostnaður við franikvæmd þeirra verði jafnvel margfalt meiri en iðgjöldin. Þessari siðari mótbáru er þó að- eins beint gegn hinum nýju tryggingum, sem settar voru á fót með slysatryggingarlögunum síðustu, þ. e. iðntryggingunni, en ekki gegn sjómannatrygging- unni, enda hefur hún verið fram- kvæmd árum saman án þess að kvartað hafi verið undan sjer- legum erfiðleikum við fram- kvæmd hennar. En jeg held lika áreiðanlega, að erfiðleikarnir við framkvæmd iðntryggingar- innar margfaldist í huga grein- arhöfundar. Hið margbrotna skýrslubákn, sem gr.h. segir, að atvinnurekendur eigi að semja utan um þessa tryggingu, er , ekki annað en það, að þeim er gert að skyldu að halda vinnu- skrár, en vinnuskrár þarf hvert fyrirtæki að halda, sem hafa vill góða reglu í atvinnurekstri sín- um. Það er heldur ekki bein- línis það, sem gr.höf. amast við, heldur það, að krafist verði, að þessar vinnuskrár verði svo margbrotnar og flóknar vegna flokkaskipunarinnar, sem gerð er í iðgjöldunum, að þar eigi að tilgreina „hvaða verk hver maður vinni hverja klukku- stund á hverjum degi". En þetta er hreinasta fjarstæða. Lögin gera einmitt ráð fyrir því, að jafnaðarlega falli allir þeir, sem vinna við sama fyrirtæki undir sama iðgjaldaflokk. Það kemur jafnt úr býtum, hinn duglegi og hinn dáðlausi, hinn , framtaks- sami og hinn lati, hinn hugvits- sami og hinn heimski. Við þessa flokka hafa Tíma- menn nú gert bandalag eins og oft áður. Með þessum banda- mönnum ætla þeir sjer að sigra. Raun gefur vitni hversu það tekst, en mikið má það vera, ef Tímamenn hafa ekki nú þegar komist að raun um, að óskift- ir ganga þeir ekki til þessara kosninga. Margur Framsóknar- maðurinn hefur látið segja sjer tíðindin þrisvar um þetta fá- heyrða bandalag. Og þegar tíð- indi þessi berast um landið munu bændur eiga erfitt með að átta sig á, að þeim sje rétt og skylt að binda sig í samband við umrótsmenn þjóðfjelagsins. Þeir bændur, sem hingað til hafa fylgt Tímamönnum að máli, munu nú allir sjá hvert stefnir og margir neita sambandinu og greiða atkvæði með stærsta 6g fjölmennasta flokki lands- ins, sem vill „halda í" núver- andi þjóðskipulag. Síst væri það undarlegt, þótt ýmsir spyrðu um hvernig á því geti staðið, að forkólfum Tíma- manna skuli detta í hug að leggja út í þá pólitísku óbilgirni og þá, pólitísku áhættu, sem ó- neitanlega fylgir þessu sam- bandi við Socíalistana. Þessari spurningu er ekki mjög vand- svarað. Hluturinn er, að Tíma- menn hafa gersamlega gefið upp þá von, sem þeir ólu í brjósti 'fyrir kosningarnar 1923, að ná méiri hluta þings. Kosningarn- ar 1923 og landskjörið í sumar hafa fært þehn heim sanninn um þetta og vöxtur Ihaldsflokksins sýnir þeim þetta. Nú hugsa þeir Tímamenn ekki hærra en svo, að geta náð þingmeirihluta með þingbandalagi við Socíalista. Og rætist sú von ætla þeir að taka saman höndum til stjórnar- myndunar. Þá á"að koma sam- því ekki til nokkurra mála, að vinnuskrárnar þurfi að vera nokkuð flóknari viðfangs vegna slysatryggingarinnar. Ef at- vinnufyrirtæki nær yfir starf- semi, sem fellur undir mismun- andi áhættuflokka, þá verður að vísu að halda sjerstaka vinnuskrá fyrir hvern áhættu- flokk, en þeir mundu sjaldan verða fleiri en tveir, og ef erfitt er að halda þeim aðgreindum þá veita lögin heimild til þess að sleppa þeirri greiningu og á- kveða meðaliðgjald fyrir alt fyrirtækið eftir iðgjöldum þeirra áhættuflokka, sem það fellur undir. Þar með fellur alveg grundvöllurinn undan útreikn- ingi gr.h. á því, hve mikla vinnu þurfi við þetta margbrotna skýrslubákn, vinnu, sem hann telur margfalt kostnaðarmeiri heldur en iðgjöldin. Þá er ekki síður fjarstæður útreikningur höf. á vinnu hreppstjóranna út af iðntrygg- ingunni. Áætlar hann hana 50 dagsverk á ári eða eitt dagsverk á viku fyrir hreppstjórann í Bolungarvík, en tryggingin að^- allega hjá þrem atvinnurekend- um. En þá ætlar hann líka að hafa nákvæmt eftirlit með því, að hver maður vinni það veríc, sem hann er trygður við í hvert sinn. Slíks eftirlits með vinnu steypustjórn Tímamanna og Socíalista eða aðrir hvorir mynda stjórn með stuðningi hinna. Þetta er hinn mikli draumur þeirra. Fyrir þessa draumsjón er lagt út í hið hættu- lega kosningabandalag. Tíma- menn ætla með þessu að þreifá fyrir sjer um hvað þeim sje ó- hætt við kosningarnar haustið 1927. Nú veltur á hverju kjós- endur svara. Vonandi verður svarið skýrt og á þann veg, að kjósendur vilji þeim einum ljá Jið, sem ekki vilja blanda blóði við byltingamenn né öfgastefn- ur. En til hinnar fjölmennu sveit- ar Ihaldsmanna um alt land verður að beina þessum orðum. Athugið með gaumgæfni hvað nú er að gerast og látið yður ekki vanta að landskjörsborðinu i haust. Minnist þess sem flokk- ur yðar hefur afrekað á tveim árum og þess, að það starf á nú að gera tilraun til að leggja í rústir. Ef þjer sækið kjörfund svo vel sem frekast er unt, er sigurinn vis, því að flokkurinn er nægilega stór til þess. Civis. Landskjörið. Ákveðið er að af hálfu Ihalds- flokksins verði í kjöri: Jónas Kristjánsson, læknir á Sauðárkróki og Einar Helgason, garðyrkjustjóri í Reykjavík. Þarf ekki að efa að boðskap þessum verður vel tekið um land alt, því báðir eru menn þessir þjóðkunnir. Jónas Kristjánsson læknir er Húnvetningur að ætt og urjp- runa, fæddur að Snæringsstöð- um í Svínadal. Bjuggu foreldr- ar hans þar. Var Kristján fað- ir hans, bróðir síra Benedikts heitins á Grenjaðarstað, en manna er hvergi krafist og ekki mun hreppstj. í Bolungarvíkur- hreppi hingað til hafa haft slíkt eftirlit með vinnu sjómanna þeirra, sem slysatrygðir hafa verið þar i hreppi. Frekari eftir- lits er eigi krafist að því er iðn- trygginguna snertir. Ef atv.rek. heldur vinnuskrár, er sýna hve mikið hefur verið unnið hjá honum, og ef eigi er nein sjer- stök ástæða til að ætla, að hann falsi vinnuskrár sinar, þá er eftirlitið eigi í öðru fólgið, en að líta á vinnutímann alls hjá hverjum atvinnurekenda, því að eftir því fer iðgjaldsupphæð- in. Og að það starf taki hrepp- stjórann í Bolungarvíkurhreppi 50 dagsverk á ári, þvi má hver trúa sem vill, enda mun þetta frekar vera sett fram til þess að fá menn til þess að brosa að fjarstæðunni heldur en að gr.h. hafj dottið í hug, að þetta yrði tekið sem alvara. Sama er að segja um það, er hann skopast að því, að það eigi að reiknast út fyrir fram, hvaða verk hver maður vinni hverja klukku- stund á hverjum degi, því að gjöldin eigi að greiðast fyrir- fram. Slíkt er auðvitað tóm lokleysa, því að fyrirfram- greiðslan byggist aðeins á áætl- un um vinnutíma alls hjá hverj- um atvinnurekenda, sem auðvit- Steinunn móðir hans systir Jó- hannesar Nordals, íshiisvarðar. Eru þeir þvi systkinasynir Jón- as læknir og Sig. Nordal pró- fessor. Jónas misti föður sinn um fermingaraldur, en braust þó til menta. Útskrifaðist úr Latínuskólanum 1896 og af læknaskólanum 1901. Eftir það var hann læknir i N.-Múlasýslu í 10 ár, fram til ársins 1911, að hdtum var veitt Sauðár- krókshjerað. Þegar Vestmanna- eyjahérað var auglýst laust fyr- ir ári síðan sótti Jónas um það, og hefði verið veitt það, ef hjer- aðsbúar i Sauðárkrókshjeraði hefðu ekki lagt jafn fast að hon- um að vera kyrran. Ljet Jónas þá undan þrábeiðni þeirra. Er þetta til marks um vinsældir Jónasar og traust. Jónasi lækni hefir altaf verið viðbrugðið fyrir dugnað og drengilega framkomu. Enginn læknir hefir reynst ötulli í ferða- lögum enn hann. Hefir hann fengið margar erfiðar ferðir eins og gefur að skilja eftir að hafa þjónað sveitahjeruðum í fjórð- ung aldar. Líklega hefir enginn íslensk- ur læknir lagt jafn mikið í söl- runar til þess að fylgjast meS i fræðigrein sinni. Hefir Jónas farið tvær ferðir til Vesturheims á eigin kostnað, til þess að kynnast helstu nýjungum á sviði læknavísindanna. Framan af ár- um fór mest orð af Jónasi sem skurðlækni og stendur hann í fremstu læknaröð í þeirri grein, en auk þess hefir hann á síðari árum gefið sig sjerstaklega við heilbrigðisfræði. Hefir hann skrifað mikið um þau efni í læknablaðið og auk þess haldið alþýðufyrirlestra og skrifað i blöð. Hjer í blaðinu hafa birst ýmsar greinar um heilbtig'ðis-i mál, nú síðast greinin „Máttur sólár" sem lesendum er í fersku minni. Jónas læknir hefir manna best lag á því að setja að er að jafnaði aðallega bygð á því, hve mikið hann hefur látið vinna næsta ár á undan. Ef vinnan hefur svo orSið meiri á árinu en áætlað var, þá greið- ist það sem á vantar iðgjaldið eftir á, en ef vinnan hefur orð- ið minni, þá endurgreiðist það, sem ofgoldið var. En hvort margir menn vinna skamman tíma eða fáir menn langan tíma er öldungis sama, ef vinnu- tíminn aíls er sá sami. Það er því augljóst, hvaða fjarstæða það er, að hjer sje þörf á nokkr- um fyrirframúttreikningi á því, hvaða verk hver maður muni vinna á hverri klukkustund á hverjum degi. Þessar fáránlegu fjarstæður óprýða mjög grein hreppstjórans. En auðvitað þarf það engan að undra, þótt einhverjar mis- fellur kunni að finnast á lögum þessum, þar sem um alveg nýtt starfssvið er að ræða, og er það varla tiltökumál, þótt ekki kunni að hafa verið svo vel sjeð fyrir öllu fyrirfram, að ein- hverju megi breyta til hins betra, eftir því sem reynslan bendir til, þegar farið er að framkvæma lögin. En á slíkt virðist mega benda öfgalaust og með sanngirni. Frh.

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.