Nýtt land - 26.09.1941, Page 4

NÝTT LAND
Föstudaginn 26. september 1941.
I fáum oröum.
Jónas Jónsson <
og Gunnar Gunnarsson.
TÓNAS JÓNSSON og Gunnar
J Gunnarsson eru gamlir skóla-
bræöur og fornvinir. Sú forna vin-
átta leiddi Gunnar til þess, þegar
hánn ritaði sögu „Sögueyjarinn-
ar“ fyrir Dani og aðrar Norður-
landaþjóðir, að gera hlut Jónasar
helzti mikinn í síðari tíma sögu
íslendinga, og geta þess eins um
margt hið markverðasta í þeirri 1
sögu, er ekki kom Jónasi við, að
hann hlypi yfir það. Þetta hitaði
enn ást Jónasar á Gunnari og leiddi
til misskilnings, sem síðar hefur
komið óþægilega frant. Þegar
Gunnar kom hingað heim, vildi
Jónas sýna, honum þá sérstöku
hylli og þann sérstaka vinargreiða,
að níðast á öðrum rithöfundum og
taka af þeim opinberar styrkveit-
ingar handa Gunnari, og hreykja
honum upp íyrir þá á óviður-
kvæmilegan hátt á opinberu færi.'
En Gunnar hafði ekki smekk fyrir
þvílíka ástleitni. Hann tók boði'
annarra manna og einlægari um
útgáfu á ritum sínum. Þes^a rnenn
hefur Jónas siðan kallað kommún-
ista. Fyrst reyndi liann þó að
semja við þá, um að hann fengi
yfirráð yfir útgáfu á ritum Gunn-
ars. Hóf hann málaleitun þessa
með svofelldum orðum: „Haldið
þiö ekki, að þið vilduð lofa mér að
eiga Gt\nnar, fyrst þið eigið Lax-
ness. Mér finnst það nóg handa
ykkur.“ Málaleituninni var synj-
að.
Síðan hefur það verið helzt
skemmtun Jónasar, að lækka
skáldstyrk Gunnars, gera lítið úr
honum sem manni og skáldi, og
spilla fyrir útgáfu á ritum hans.
Nýtízku auglýsingar.
ER í blaðinu hefur áður verið
gerð nokkur grein fyrir aug-
lýsingunt kommúnista á Out of
the night, og er blaðinu kunnugí,
að þær auglýsingar hafa verið
mjög þakksamlega þegnar af út-
gefanda bókarinnar. Nú hefur
Jónas Jónsson vandlega fetað í
fótspor þeirra með grein í Tím-
anum, er hann kallar Bók handa
dónum, og er um einhverja bók,
sem hann 'segir að kaupsýslumað-
ur, sem standi að Þjóðólfi, ætli
að gefa út. Síðan þessi grein kom
út, hefur svo brugðið við, að eng-
inn þeirra rnanna, er Tíminn hefur
orðað við Þjóðólf, hefur að þeirra
sjálfra sögn nokkurn frið haft fyr-
ir eftirspurn eftir bókinni.
Jónas segir í grein sinni, að upp-
lag bókar þessarar eigi að vera
250, selja eigi hvert eintak á 100
krónur og hreinn ágóði muni verða
18000 krónur. Eftir að grein Jón-
asar kom, telja menn að óhætt muni
vera að gefa út af bókinni 500
eintök, selja hvert eintak á 200
krónur, og muni ágóðinn verða að
minnsta kosti 90000 krónur.
Ekki er bráðónýtt að fá góða
menn til þess að auglýsa fyrir sig,
og er Jónas ennþá betri til þess
en kommúnistar. En hugarfars-
skyldleiki hans og þeirra er auð-
sær af blaðagreinum beggja, og
sama er ástin á frelsinu og siðgæð-
inu, þó að Jónas vilji nú í sínum
skrifum mála brezkt leó á sinn
hreina skjöld, þar sem kommún-
istar mála rússneskt. ,
Enn um „uppbyggingu"
kommúnista.
INHVER smáskrítinn komm-,
únisti er tekinn að skrifast á
við mig urn „uppbyggingu“ og ís-
Um slíkt eigum við ekki að láta
það villa okkur sýn, hvort við sjálf-
ir óskum Rússum og þeirra banda-
inönnum eða Þjóðverjum og þeirra
bandamönnum sigurs i þessari
styrjöld. Það er að vísu ef til viil
afsakanlegt, að við reynum að af-
saka ofbeldið sjálft fyrir oss sjálf-
um og öðrum, ef við trúum því, að
það sé nauðsynlegt fyrir sigur
þess, er við óskum sigurs. En hitt
er of langt gengið, að við deilum
hart á þá, sem gegn ofbeldinu rísa,
þegar það fellur yfir þá sem fjall-
skriða.
lenzkt mál í Nýju dagblaði. Virð-
ingarvert við hann er það, að hann
vill vera álitinn heiðarlegur maður.
Tvennt er til marks um : Annað er
það, að hann vill ekki láta nafns
síns getið. Hitt er það, að þegar
honuni hefur verið bent á, að hann
hafi tilfært rangt orð það, sem öll
hans umræða er af sprottin: „upp-
bygging“ i staðinn fyrir „uppbygg-
ingarstarf“, þá segir hann: „Ekki
er hægt að fallast á, að rangt eða
óheiðarlega hafi verið tilfært, því
að „uppbygging“ er hvorki verri
né bptri íslenzka eða „uppbygg-
ingarstarf". Ekki hefði hann
kostað til þvilikra mótmæla, ef
hann hefði ekki haft einhverja
hugmynd um, að það væri ljótt að
vera óheiðarlegur, og að það væri
óheiðarlegt að tilfæra rangt. Hitt
er annað mál, hvort fyllilega er
hægt að taka til greina þenna rök-
stuðning hans fyrir heiðarleika
hans. En þetta, að hann langar til
að vera álitinn heiðarlegur, hefur
vakið hjá mér þann áhuga á hon-
um, að eg býð honum svofelld boð:
Fyrir það. að hann láti mig vita,
hver hann er — auðvitað gegn
strangasta þagnarheiti — skal eg
kenna honum auðvelt. ráð til að
komast hjá að nota orðið „upp-
bygging“.
Til þess að þessi málkunningi
minn verði ekki vonsvikinn, skal eg
taka það fram, að eg „luma“ ekki
á neinum leyndardómum um þetta
efni fyrir íslenzkan almenning, þó
að það séu ef til vill leyndardómar
fyrir kommúnista, af ástæðum,
sem eg hef áður tilgreint í þessum
viðræðum. Til þess að vera alveg
hreinskiptinn við þenna málkunn-
ingja rninn, skal eg taka það fram,
að eg gríp til þessa ráðs „í þeim
tilgangi að veiða það upp úr hon-
um“ hver hann er, í staðinn fyrir
það, að hann „veiði upp úr“ mér
hversdagsleg íslenzk orð. Þetta
ætti raunar að geta borgað sig fyrir
hann, því að af því, sem hann seg-
ir, má helzt ráða það, að „ýmsir
kommúnistar hafi uppgötvað það
jafnvel á undan Arnóri, að „upp-
bygging“ sé ekki gott orð, þó að
þeim — — hafi orðjð það á, að
nota það.“ Orð, sem hér eru felld
niður úr tilfærðri klausu, „sem
honum“, eru hinsvegar byggð á
misskilningi, eða jafnvel óheiðar-
leika í málfærslu, því að ef þessi
málkunningi minn vill muna það,
sem á undan er gengið, þá hófst
viðræða okkar út af þvi, að eg
hermdi orðið „uppbyggingarstarf“
eftir kommúnistum, en hann vildi
íullyrða, að eg hefði lært orðið
„uppbygging“ af íslenzkum kirkju-
feðrum, án þess að hann hafi nokk-
urn stað fært fyrir því, að eg not-
aði orðið, eða hafi kunnað það áð-
ur en þessi umræða hófst.
Það er alger misskilningur hjá
þessum nafnlausa málkunningja
mínum, að mér hafi nokkur ertni
orðið að fyrri smáklausu hans. Eg
skoða þessar viðræður okkar ekki
eins og hann, sem orðahnippingar,
heldur sem góðlátlegt gamanhjal,
sem mér finnst þó, í einlægni sagt,
að þessi málkunningi minn hafi
tæplega nógu mikið vald á til þess
að það sé verulega skemmtilegt.
Það er og misskilningur, að eg sé
með minu hjali að „berja í brest-
ina“ fyrir mér. Þó að mér sé það
ljóst, að meðferð minni á íslenzku
máli sé ábótavant, ef almennt er
á litið, þá veit eg ekki betur en að
eg sé algerlega saklaus í þessu
,,uppbyggingar“skrafi, nema ef
það hefur verið ljótt, að minna
kommúnista á „uppbyggingar-
starfs“skraf þeirra, um leið Qg sagt
var frá eyðingunni miklu i Rúss-
landi, og á því hef eg nú þegar
beðizt fyrirgefningar.
xíoí xiotiíií sooaot xío;
8TIMPLAR
FELAG8PRENT8MIÐJDNNAR
BEZTIR
HSOOÍiOOíÍCOOOOtÍOOÍiCOíSOÖOtSOOf
Seyðisfjarðar
kaupstaður.
Frh. af 1. siðu.
byggður upp af sjávarafla og
verzlun, og vegna allra aðstæðna
verður að gera ráð fyrir þessuin at-
•vinnuvegum, ef bærinn á að eiga
eðlilega framtíð. Sumir kunna að
ímynda sér, að nú sé tækifæri til
þess fyrir Seyðisfjarðarbæ, að
íagfæra fjárhag sinn aö verulegu
leyti; nú hafi „ástandið" fært hon-
um gull í greip. En mjög er fjarri
að svo sé. Bæinn skortir til þess
þá atvinnuvegi, sem honum eru
eðlilegastir og fullnægt geta at-
vinnuþörf bæjarbúa til frambúðar.
Atvinna á vegum
brezka setuliðsins.
wTVINNA verkamanna á Seyð-
** isfirði er nú aöallega á vegum
brezka setuliðsins. Slík atvinna er
þó væntanlega ekki til frambúðar.
En um stund hefir vinnan hjá
Bretum fullnægt natiðsynlegustu
þörfum flestra verkamanna. Mun
því þungi þeirrar framfærslu, er
hvíldi á bæjarfélaginu áður vegna
langvarandi atvinnuleysis hafa
létzt að miklurn mun og öll óeðli- j
leg bæjarþyngsli horfið að ftillu. ,
Gjaldþol bæjarbúa að öðru leyti j
hefur þó ekki aukizt svo, að á því j
•verði byggð veruleg viðreisn til
frambúðar.
Ríki og bankar þurfa að styrkja
nýjar atvinnuframkvæmdir
á Austfjörðum.
Tj EIR, sem mestu ráða unt lög-
■“* gjöf og stjórnarframkvæmdir
ættu að leggja sig fram um það
og beita áhrifum sínum til þess
að eðlilegum hluta af útlánum
bankanna sé veitt til þess að
byggja upp og styrkja þá at-
vinnuvegi, er bezt kunna að hæfa
lífsþörfum Austfjarðakauptún-
anna. Efast eg ekki um það, að
slíkt væri þjóðhollara, heldur en að
binda mikið fé eins og nú í ófrjóa
iðju nýríkra og oft misvitra brask-
ara í Reykjavik.
Án lífrænna framkvæmda i
tengslum við örugga atvinnuvegi
er ekki unnt að líta björtum aug-
um til framtíðarinnar á Austfjörð-
um, fremur en annarsstaöar. Þeg-
ar hið opinbera þarf að hjálpa bæj-
arfélögum, er lent hafa í fjárþröng
vegna langvarandi atvinnuleysis,
á sú steína að ráða öllurn aðgerð-
unt, sem rniðar að því, að styrkja
atvinnuvegina og hefja nýsköpun
í atvinnulífinu, þar sem gamlar at-
vinnugreinar hafa úrelzt eða aðr-
ar sýnast heppilegri. Fé það, sem
ríkið kann að leggja fram til
stuðnings fátækum bæjarfélögum,
verður því aðeins annað en eyðslu-
eyrir og stundarúrbót, að þvi sé
varið tií hagnýtra framkvæmda.
Fólksfækkunin á Austfjörðum.
wrOKKUÐ GLÖGGT DÆMI um
atvinnuleysisörðugleikana í
kauptúnum eystra síðustu árin er
það, að Seyðisfjörður og Neskaup-
staður í Norðfirði eru einu kaup-
staðirnir á landinu, þar sem fólki
hefur fækkað á árinti 1940. Og
fólkið, sem á síðustu árum hefur
flutt úr þessum bæjum, er yfirleitt
á bezta aldri. Hlutfallstala barna
og gamalmenna hækkar því að
sama ,skapi sem fólki á mann-
dómsaldri fækkar. Má því vel sjá,
að nieð útstreymi yngsta Og oft-
ast dugmesta fólksins stefnir til
upplausnar í þessum bæjum, ef
ekkert raunhæft er að gert. Gjald-
endurnir hverfa á brott, en eftir
verða þeir, sem vegna aldurs, fá-
tæktar eða annarra ástæðna þurfa
hjálpar og ýmislegrar aðstoðar
samfélagsins. Það verður því að
hraða framkvæmdum, sem stefna
að því, að tryggja íbúum Aust-
fjarða aðstoð til þess að þeir geti
hagnýtt sér þá margfvíslegu lífs-
möguleika, sem óneitanlega eru til
á Austurlandi og til þess að unga
fólkið, sem þar vex upp, þurfi ekki
að flýja átthaga sina, vegna verk-
efnaskorts. Á Austurlandi eru
mörg þau skilyrði frá náttúrunna’-
hendi, er lofa miklum lífsmögu-
leikum, ef nokkru fjármagni væri
beint til þess a.ð hagnýta þá.
Iðnaðarskilyrði eru góð
á Seyðisfirði.
fc SEYÐISFIRÐI eru t. d. að
ýmsu leyti góð skilyröi fyrir
iðnaðarframleiðslu í tiltöluleg'a
stórum stíl. Þar er vatnsorka næg
til tramleiðslu rafmagns í allstór-
um stil og einhver bezta höfn
landsins. Bæjarstjórnin á Seyöis-
firði hefur á síðustu árum hugsað
nokkuð um það, hvað líklegast
væri til nokkurrar íramtíðarlausn-
ar á atvinnumálum bæjarins. Munu
flestir, sem kunnugir eru staðhátt-
um og aðstöðu á Seyðisfirði, telja
víst, að verksmiðjuiðnaður hefði
verulega möguleika til að þrífast
þar vel. En til þess að koma hon-
um af stað þarf allmikið fjármagn.
Væri fullkomin ástæða til þess nú,
er vel árar i fjármálalífi landsins,
að því er fljótlega virðist, að veita
nokkurt fé til þess að gera alvar-
legar tilraunir til bættra afkomu-
skilyrða á Austfjörðum. Væri lika
ekki nema sanngjarnt og beinlínis
hagsmunamál þjóðarinnar allrar,
að rikið og lánsstofnanir landsins
sýndu það með virkri aðstoð í því
efni, að hið opinbera kynni að
meta þann vilja til sjálfsbjargar,
sem fram hefur komið hjá Aust-
firðingum á erfiðum tímum og sem
Seyðfirðingar hafa m. a. sýnt með
myndarlegum ræktunarfram-
kvæmdum við örðug fjárhagsleg
skilyrði. Slík velviljuð afstaða
ríkísvaldsins til viöreisnar Austur-
landi yrði farsælli en sú afstaða,
er örlað hefur á hjá einstökum
stjórnmálamönnum, að réttast væri
að flytja alla byggð þaðan. Þeir,
sem þekkja Austurland og þau
lífsskilyrði, sem þar eru, sé að
þeim hlúð, munu sammála um, aö
slík afstaða til mikilla vandamála
í heiluni landsfjórðungi sé bæði
ómerk og ábyrgðarlaus, enda verð-
i,ir ekki séð, að aðrir landshlutar
séu við því búnir, að taka við öllu
fólki af Austfjörðum og tryggja
því sæmilega afkomu.
Árni Ágústsson.
Tilkynning.
Kaup Dagsbrúnarmanna í október:
I dagvinnu ...... kr. 2.41 á klst.
I eftirvinnu .... — 3.57 á klst.
í nætur- og belgidagav. — 4.48 á ldst.
í katla- og boxavinnu:
Dagvinna ...... kr. 4.15 á klst.
Eftirvinna ....— 6.14 á klst.
Næturvinna ....— 7.72 á klst.
STJÓRNIN.
V.. ern Riílarnir dýrir ogr
oft ókleift að fa aðgferð a
bllnnum ef einlnerjar eru.
Þessvegrna er nauðsynlegft að
vantla sem mest til þeirrar
smurninosolíu sem vélin ]arfna§t.
\otið þvi aðeins liinar lieinisfræg^u
Gargoyle Mobil Oil.
OLÍUVERZLU\ ÍNLMD^ H.F.
Aðalsalar á íslandi fyrir V. O. & Co.