Ný þjóðmál - 10.12.1974, Page 3

NÝ ÞJÓÐMÁL
3
Otgefandi: Samtök frjölslyndra og vinstri manna
Framkvæmdastjóri: Hjörtur Hjartarson
Eitstjóri og ábm.: Elias Snæland Jónsson
Ritnefnd: Einar Hannesson, Andrés Kristjánsson,
Vésteinn ólasnn ng Kristján Bersi Ólafsson.
Ingólfsstræti 18. Sími 19920. Box 1141.
Prentun: Blaðaprent h.f.
i
Vonbrigði og uggur
a nds tæðinga nna
Stjórnmálaandstæðingar Samtakanna, einkum
þeir, sem hafa á hendi forystu i Framsóknarflokkn-
um og Alþýðuflokknum, urðu fyrir miklum von-
brigðum með Landsfund Samtakanna. Á Lands-
fundinum sameinuðust stuðningsmenn F-listans i
siðustu Alþingiskosningum skipulagslega, og lögðu
þar með grundvöll að öflugri, skipulegri sókn fyrir
þeirri skýru stefnu jafnaðar og samvinnu, sem
Landsfundurinn mótaði. Sá einhugur og baráttu-
gleði, sem einkenndi Landsfundinn, kom andstæð-
ingum Samtakanna mjög á óvart, þvi þeir höfðu
sannfært sjálfa sig um, að lifdagar Samtakanna
væru taldir, og að stuðningsmenn F-listans i siðustu
Alþingiskosningum myndu hverfa hver i sina átt-
ina.
Sú staðreynd, að stuðningsmenn F-listans fylktu
liði á Landsfundi Samtakanna og ákváðu þar að
halda ótrauðir áfram baráttunni fyrir jafnaðar- og
samvinnustefnu á Islandi, varð andstæðingunum
sár vonbrigði, eins og best má sjá á forystugreinum
Timans og Alþýðublaðsins. Sú staðreynd, að við
kosningar i trúnaðarstöður innan Samtakanna voru
tenglsin við verkalýðshreyfinguna styrkt enn frekar
gerðu vonbrigði þeirra enn sárari.
En það eru ekki bara vonbrigði sem hrella for-
ystumenn Framsóknarflokksins og Alþýðuflokksins
eftir Landsfund Samtakanna. Skrif þeirra bera
greinilega með sér, að niðurstaða fundarins vakti
ótta hjá þeim við endurnýjaðan styrkleika Samtak-
anna. Þetta á auðvitað ekki sist við um forystumenn
Framsóknarflokksins, sem svikið hafa öll þau fyrir-
heit, sem þeir gáfu vinstrisinnuðum kjósendum fyr-
ir siðustu Alþingiskosningar, og standa þvi nú ber-
stripaðir frammi fyrir alþjóð i helgreipum öfgaafl-
anna innan Sjálfstæðisflokksins. Þessir menn vita
það ósköp vel, að aðeins efling Samtakanna getur
neytt þá til þess að hætta ihaldssamstarfinu og
hverfa aftur til samvinnu við vinstri flokkana. Þeir
óttast slika þróun, þvi þótt þeir séu undir hælnum á
ihaldinu, þá hafa þeir ýmissa þeirra hagsmuna að
gæta, sem gerir þeim samstarf við ihaldið , jafnvel
með slikum afarkostum, fýsilegra heldur en sam-
vinna við félagshyggjuflokkana.
Fyrir jafnaðar- og samvinnumenn er nauðsynlegt
á næstu mánuðum að hugleiða það vel, hversu
mikilvæg efling Samtakanna er fyrir framtið jafn-
aðar- og samvinnustefnu á íslandi. Vinstrimenn
létu tækifæri til áframhaldandi vinstristjórnar sér
úr greipum ganga á siðastliðnu sumri. En siðan það
gerðist hefur áhuga leysi forystu Alþýðuflokksins á
vinstra samstarfi komið greinilega i ljós, og ein-
dreginn vilji Framsóknarforystunnar til ihalds-
samstarfs hefur birst alþjóð i verki.Vinstrimenn
hafa þvi séð það i verki á undanförnum mánuðum,
sem talsmenn Samakanna i kosningabaráttunni
vöruðu þá við að myndi gerast, ef Samtökin fengju
ekki nægilegan þingstyrk. Verkin tala skýrara máli
en nokkur orð, og þau eru staðreyndir, sem enginn
kemstframhjá. Þær staðreyndir verða vinstrimenn
að hafa skýrt i huga þegar þeir hugleiða, hvernig
þeir geti best unnið að þvi, að núverandi ihaldssam-
starf verði sem skammvinnast.
Enginn vafi er á þvi, að raunhæfasta leiðin nú er
að taka þátt i eflingu Samtakanna i öllum kjördæm-
um landsins á næstu mánuðum.
—EJ.
STöRF ALÞINGIS hafa verið með nokkrum
ólikindum frá þvi það kom saman i lok október-
mánaðar. Mun sennilega sjaldan hafa verið svo
fátt mikilvægra mála tekið til afgreiðslu á fyrri
hluta þings og nú. Þingtiminn er styttri en
venjulega, þar sem rikisstjórnin vildi ekki kalla
það saman fyrr en um þremur vikum siðar en
venjulega, og þessi stutti fundartimi hefur
reynst mjög ódrjúgur, m.a. vegna fjarveru þing-
manna, ýmist erlendis eða þá á flokksþingum og
öðrum slikum mannamótum hér heima.
Jafnframt hefur rikisstjórnin lagt fram tiltölu
lega fá mikilvæg mál.
Afleiðingin af þessu hefur verið sú, að þingiö
hefur lognmollast áfram án þess að þar gerðust
neinir þeir atburöir, sem þjóðin hlustaði hug-
fangin eftir.
Skýrsla utanrikisráðherra
um bandariska gullið
Af þeim málum, sem verið hafa til umræðu á
Alþingi að undanförnu, má vafalaust telja
varnarmálin til hinna mikilvægustu. Það kom
loks að þvi s.l. þriðjudag, að utanrikisráðherra
gerði grein fyrir samkomulagi sinu við Banda-
rikjastjórn um langvarandi hersetu hér á landi
og stóraukið hermang.
Ráðherrann hafði látið
prenta skýrslu, sem fól i sér
orðsendingu frá sendiherra
Bandarikjanna til ráðherr-
ans frá 22. október siðastlið-
inn, og svar utanrikisráð-
herra við henni, sömuleiðis
texta samkomulagsins og
bókun, sem báðir aðilar
gerðu um þessa niðurstöðu á
endurskoðun varnar-
samningsins.
t þessari skýrslu ráðherrans var margt loðið,
en hins vegarljóst, að ekki var verið að tjalda til
einnar nætur. Greinilega kom i ljós við lestur
skýrslunnar og samkomulagsins, að gert er ráð
fyrir langvarandi hersetu, og margvislegu og
stórauknu hermangi i ýmsum myndum. Enda
beinlinis tekið fram á einum stað, að eitt tiltekið
ákvæði samkomulagsins skuli koma til fram
kvæmda á næstu 10 árum. Það gefur nokkuð til
kynna, að hér er verið að stefna að langvarandi
hersetu.
t umræðunum á Alþingi s.l. þriðjudag lýstu
talsmenn Alþýðubandalagsins og Samtakanna
yfir andstöðu sinni við stefnu rikisstjórnarinnar
i hermálinu, en talsmaður Alþýðuflokksins batt
trúss sitt og sins flokk við ihaldsklárinn.
Nokkuð bar á þvi, að einstaka Framsóknar-
þingmaöur ætti erfitt með að þola Itrekaöar yfir-
lýsingar Geirs Hallgrimssonar um, að ekk'i
gengi hnifurinn á milli torystumanna r ram-
sóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins i her-
málinu. Fór svo, að Steingrimur Hermannsson
flutti sérstaka ræðu, þar sem hann lýsti fylgi við
fyrri stefnu Framsóknarflokksins i herstöðva-
málinu, og þeim vilja sinum, aö það hefði verið
tekið fram i stjórnarsáttmálanum, að flokkarnir
væru ósammála i þessu máli. Sú krafa fékkst
ekki fram, og beygði Steingrimur sig þvi fyrir
ólafi Jóhannessyni i þvi sem öðru.
Af hálfu stjórnarandstöðunnar töluðu um
þetta mál Magnús Torfi Ólafsson, Gils Guð-
mundsson, Kjartan Ólafsson og Benedikt
Gröndal.
Iðnskóli á Patreksfirði
Karvel Pálmason hefur flutt á Alþingi frum-
varp til laga um breytingu á iðnfræðslulögunum,
sem hefur það að markmiði, að iðnskólinn á
Patreksfirði hljóti löggildingu sem iðnskóli.
Frumvarpið felur það I
sér, að Barðastrandasýslur
verði sérstakt iðnskólaum-
dæmi, jafnframt þvi, sem
fram sé tekið í lögunum, að
minnst einn iðnskóli skuli
vera I hverju iðnskóla um-
dæmi.
Iðnskóli hefur veriö starf-
andi á Patreksfirði um langt
árabil en hann hefur ekki
hlotið neina fyrirgreiðslu af
hálfu hins opinbera, þar sem hinn viöurkenndi
iðnskóli á Vestfjörðum samkvæmt iðnfræðslu-
lögunum hefur verið staðsettur á Isafirði.
t greinargerð með frumvarpinu segir Karvel
m.a.:
„Frumvarp þetta felur i sér breytingu á skipt-
ingu landsins I iðnskólaumdæmi á þann veg, að
Barðastrandarsýslur verði sérstakt skólaum-
dæmi, og erþáhafti huga, að skólasetur verði á
Patreksfirði. Jafnframt er lagt til, að hafa skuli
minnst einn iðnskóla i hverju skólaumdæmi, en
það er bundið við einn skóla i núgildandi lögum.
Iðnaðarmannafélagið á Patreksfirði stofnaði
iðnskóla þar I janúar 1942 og starfar hann enn.
Fram tilársins 1972höfðu 137innritast Iskólann,
en 91 lokið prófi, og stafar mismunurinn af þvi\
að sumir nemendur luku ekki námi við skólann.
Margir þeirra héldu áfram námi við aðra iðn-
skóla. Skólinn hefur haft aðsetur I litlu leiguhús-
næði og hefur það leitt til takmörkunar á nem-
endafjölda, en innritunarár hafa aðeins verið 13
og brautskráningarár 11 á þessu timabili. Skól-
inn hefur samt sem áður getað sinnt að mestu
leyti þörfum þorpsins fyrir iðnfræðslu, þótt sum-
ir hafi orðið að leita annað. Þeir hafa undantekn-
ingarlaust farið i iðnskólann I Reykjavfk.
Hætt er við, að iðnskólinn á Patreksfirði muni
hætta starfsemi i náinni framtið vegna fjárhags-
erfiðleika, ef hann hlýtur ekki viðurkenningu
sem skólasetur samkvæmt iðnfræðslulögunum.
Með samþykkt þessa frumvarps skapast grund-
völlur til að efla iðnskólann á Patreksfirði, svo
að iðnnemar á sunnanverðum Vestfjörðum
neyöist ekki i framtiðinni til að leita suður til
Reykjavikur með iðnnám sitt. Almennur áhugi
er á Patreksfirði á eflingu iðnskólans, og hefur
stjórn sveitarfélagsins bæði gert samþykkt um
málið og sent álitsgerð til fræðsluyfirvalda.
Einnig hefur sýslunefnd Vestur-Barðastrandar-
sýslu gert samþykkt um iðnskóla á Patreksfirði
svo og fjórðungsþing Vestfjarða. Þá hafa ýmsir
fundir heimamanna á undanförnum árum gert
samþykktir, sem allar fela i sér viljayfirlýsing-
ar um viðurkenndan iðnskóla á Patreksfirði.”
Mörg þingmál frá einstökum
þingmönnum
Að venju hafa einstakir þingmenn flutt mörg
þingmál að undanförnu, og hafa þingmenn Sam-
takanna verið meðflutningsmenn að ýmsum
þeirra.
Magnús Torfi Ólafsson er
meðflutningsmaður að
frumvarpi, sem fjallar um
breytingu á orkulögum I þá
átt, að jarðhiti á háhita-
svæðum verði almennings-
eign. Magnús Kjartansson er
fyrsti flutningsmaður, en
aðrir meðflutningsmenn eru
Benedikt Gröndal og Gunnar
Sveinsson. Þetta frumvarp
var tvivegis flutt af vinstri-
stjórninni sem stjórnarfrumvarp.
Karvel Pálmason er 1. flutningsmaður aö til-
lögu til þingsályktunar um afnám vinveitinga I
veislum rikisins, og urðu allhvassar umræður
um hana i Sameinuðu þingi. Þá er hann með-
flutningsmaður að þingsályktunartillögu um
virkjun Suður-Fossár á Rauðasandi, að
þingsályktunartillögu um athugun á fiskræktar-
málum i eldisstöðunni að Laxalóni, og að þings-
ályktunartillögu um stofniaúasjóð vegna stórra
atvinnubifreiða og þungra vinnuvéla.
Skattfriðindi nái einnig
til fiskvinnslufólks
A mánudaginn urðu nokkrar umræður i neðri
deild i tilefni af frumvarpi tveggja sjáifstæðis-
þingmanna um tekjuskattshlunnindi fyrir báta-
sjómenn.
I umræðunum lagði Karvel Pálmason á það
sérstaka áherslu, að ef á annað borð væri farið
inn á þá braut aö gefa slik skattahlunnindi, þá
yrði að taka fiskvinnslufólkiö I landi með. Það
veitti vafalaust ekki af þvi að veita bátasjó-
mönnum skattfrádrátt, en fiskvinnslufólkið i
landi ætti það þá ekki siður skilið.
I framhaldi af þessum umræðum hafa nokkrir
Alþýðuflokksþingmenn og Karvel Pálmason
flutt frumvarp til laga þar sem lagt er til, að
tekjur verkafólks i fiskiðnaði fyrir nætur- og
helgidagavinnu verði undanþegnar tekjuskatti.
Harðar deilur um
breytingu á útvarpslögunum
I gær fór fram 1. umræða um stjórnarfrum-
varpið um breytingu á útvarpslögunum, sem er
til þess gerð að losna við núverandi meirihluta i
útvarpsráði. Vilhjálmur Hjálmarsson mælti fyr-
ir frumvarpinu með örfáum orðum, en siöan
fluttu ræður þeir Ragnar Arnalds, Helgi Seljan,
Þorvaldur Garðar Kristjánsson, Jón Armann
Héðinsson og Stefán Jónsson, og mótmæltu allir
harðlega þessu frumvarpi. Varð fát't um svör hjá
Vilhjálmi, enda málstaðurinn óverjandi fyrir
aðra en öfgamenn Sjálfstæðisflokksins. Frum-
varpinu var visað til nefndar, en rikisstjórnin
stefnir að þvl að gera það að lögum fyrir jóla-
leyfi þingmanna.
Fjárlagaumræða á mánudaginn?
Eftir þvl, sem best er vitað, er stefnt að því að
2. umræða um fjárlagafrumvarpið fari fram
næstkomandi mánudag.en þriðja umræða föstu-
daginn þar á eftir. Talið er vist, að frumvarpið
muni hækka um nokkra milljarða til viðbótar i
meðförum Alþingis, og hefur rikisstjórnin þá
sett hækkunarmet sem seint verður slegið.