Vikuútgáfa Alþýðublaðsins - 30.04.1928, Blaðsíða 4

4
VIKUOTGAFA ALÞÝÐUBLAÐSINS
félag Álftíirðinga; stofnendur
rúmlega 40, karlar og konur, en
félagar eru nú orðnir 49 og von
uim að fleiri bætist við.
Stjórn Verklýðssambands Vest-
urlands gekst fyrir stofnun fé-
lagsins eftir ósk og áskorun 23
verkamanna í Álftafirði.
f félagsstjórn voru þessir kosn-
ir:
Formaður: Halldór Guðmundss.,
Ritari: Helgi Jónsson,
Fébirðir: Guðm. Guðnason.
Til vara, taldir í sömu röð:
Hjálmar Hjálmarsson,
Bjarnleifur Hjálmarsson,
Halldór Þorsteinsson.
Félagið gekk í Verklýðssam-
band Vesturlands.
Að félagi þessu var hin mesta
nauðsyn. Kaupgjald í Álftafirði
hefir ætið verið óhæfilega lágt,
hafa atvinnurekendur einir ráðið
því. Nú hefir félagið þegar unnið
þaö á, að tveir atvinnurekendur
fþar í byggðarlaginu hafa undir-
skrifað kaupgjaldssamning, en
einn at v i nn ur e k and inn, Gríaaur
Jónsson, hefir enn ekki skrifað
undir hann; er í honum einhver
íhaldskergja, sem vonandi minkar,
þegar hann hefir áttað sig og
lært að meta félagið sem samn-
ingsaðila fyrir hönd verkalýðsins;
verður þess' óefað skamt að bíða,
•því nú þegar greiðir hann sama
kaup og ákveðið er í samningn-
um.
Telur Skutull þessa fyrstu
göngu félágsins sæmilega, eftir
atvikum. Væntir þess, að því
megi tákast að bæta hag verka-
lýðsins í Álftafirði og auka fé-
lagslega menningu hans.
En hér má ekki staðar nema. I
öllum sjávarþorpum hér vestan-
lands verður að stofna verka-
lýðsfélög, og efía sem hezt þau
félög, sem þegar eru stofnuð.
Verkalýjðurinn á Vesturlandi
í allskonar handavihnu-fánýti í
ríkisstyrktum skölum og setja í
staiðinn kenslu í þeim greinum
hannyrða ,sem að gágni og prýði
mega verða. Þá á að setja upp
hér í Reykjavík sérstakan skóla í
heimilisiðnaði handa piltum og
stúlkum. í hverjum landsfjórð-
ungi eiga að vera karl og kona,
er haddi námisskeið árlega á ýms-
um stöðum. Slik námsskeið mundu
margir unglingar sækja, og þá
er nokkrir úr hverri sveit hefðu
öðlast þekkingu og smekkvísi í
þessum efnum, væri tnálið vel
á veg komið. Hi-nir myndu taka
verk þeirra sér til fyrirmyndar og
aJlur annar svipur koma á heirn-
ilin en nú er á þeim. Einnig á
að efla „Heimilisiðnaðarfélag Is-
lands", styrkja það til að hafa
sína ráðunauta, svo sem Búnað-
ar og Fiskifélag hafa nú, og
hjálpa því til að koma sér upp
húsi.
Stjórn „Heimilisiðnaðarfélags ís-
Iands“ skipa konur og karlar, sem
ég veit að hafa réttan skilning á
verður að sameinast og brjóta af
sér íhalidshlekkina.
„Skútull“.
Vegavinnukaupið.
Svör atvinnumálaráðherra.
Fyrir viku komu þeir Þor-
leifur Guðmundsson frá verklýðs-
félaginu á Eyrarbakka og Zóp-
bónías Jónsson frá verklýðsfélag-
inu á Stokkseyri hingað til bæj-
arins gagngert þeirra erinda að
heimta skýr og ákveðin svör af
stjórninni um kaupgjald ' við
vegavinnu í Árnessýslu í vor og
sumar.
Náðu þeir tali af atvmráðh.
Forseti Alþýðusambandsins, sem
margsinnis hefir reynt að fá
stjórnina til að verða við hinum
sanngjörnu kröfum verkamanna
og bænda austanfjalls, var með
þeim á ráðstefnunni. Var aða.1-
krafa Ármesinga sú, að kaupgjald
verkamanna, fullgildra, væri á-
kveðið jafnt, án tillits til þess,
hvar þeir væru búsettir. En til
vara kröfðust þeir þess, að kaup-
ið yrði eigi ákveðið lægra fyrir
Árnesinga en 90 aura um klukku-
stund allan tímann. í fyrra var
kaupið 60 aurar um vorið, 85
um sláttinn og 70—75 um haust-
ið fyrir Árnesinga, en Reykvik-
ingar höfðu yfirleitt 110 aura um
tímann.
Svör ráðherrans voru bæði loð-
in og litilfjörleg.
Hann kvaðst ekki sjá sér fært
að hækka timakauplð aðsvo
stöddu.
Harm Ipfaoi ad sjá um, ad
vegamáiastjóri taladi vid forráða-
menn verklýðáfélagama eystra
þessum málum. Vil óg nú skora
á hana um að leggja fram tillög-
ur um æskilegar ríkisaðgerðir á
þessu sviði, og treysti ég því, að
sú ríkisstjórn, er nú situr að völd-
um, sjái, að hér er um að ræða
fjárhagslegt og menningarlegt
störmál.
Þengill Eiriksson.
— I fyrirlestri, sem haldinn var
nýlega í landfræðisfélagimu
jdanska, var skýrt frá þvi, að á
leiðangri þeim* er farinm var
þvert yfir Sahara-eyðimörkina í
fyrra, á Citroen-bifreiðum, hafi
það verið farið á nokkrum dög-
um, sem var tveggja mánaða ferð
á úlföldum. Úlfaldalestirnar fóru
að meðaltali 30 km. á dag (eða
eins og úr Reykjavik og upp að
Kolviðarhóli). En bifreiðamar,
sem voru meÖ Sérstökum útbún-
aða, sem gerði þær nothæfar í
eyðimörkinni, fóru að meðaltali
sömu vegalengd á einum klukku-
tíma.
og reyndi að fá samkomulag vio
pau.
Og hann kvaðst hafa i huga
að láta vinna svo mikið af vega-
vinnunni, sem unt væri, í ákvœð-
isvinnu.
Þessi svör ráðherrans eru hon-
um og stjórninni til lítils sóma.
Sanngirni, einurð eða skörungs-
skap 'sýna þau ekki, en aftur á
móti andstæður þessara eiginleiká
í rikum mæli.
Ráðherrann vill sýnilega ekki
hækka kaupið, en honum er illa
við að segja það afdráttarlaust;
sér, að þar á hann illan málstað
að verja. Þess vegna skýtur
hann sér bak við vegamVastjóra,
kveðst ætla að láta hann tala
við félögin og læzt hafa í huga
að taka upp ákvæðisvinnu við
vegagerð. Hitt getur hann ekki
uni, við hvaða tímakaup ákvæð-
isvinnuna eigi að miða, en það
er auðvitað aðalatriðið. Sé hún
miðuð við 65, 75 eða 85 aura
tímakaup, eins og í fyrra, eru
kjörin í engu bætt.
Vikum saman hafa Árnesingar
beðið eítir svörum stjórnarinnar.
Hvað eftir annað hafa þeir og
umboðsmenn þeirra heimtað skýr
svör af stjórninni. Hún hefir
dregið málið á langinn, komið
með vífilengjur í stað svara. Hún
hefir alt af verið að hugsa sig
um(!).
Loks hefir hún hert upp hugann
og svarað, að vísu loðið og af
lítilli einurð, en þó sv-o að skilja
má.
Hún ætlar ekki að hækka kaup-
ið. Hún ætlar að láta sér sæmi'
að hylja nekt sína með aflóga
íhaldslörfum, sem hún sjálf áð-
ur hefir hrækt á.
En svör stjómarinnar ná til
fleiri en Ámesinga einna, þau ná
lika til Skagfirðinganna, sem í
fyrra vor unnu að vegagerð fyrir
50 aura tímakaup. Þau ná til allra
þeirra, ’sem viinna að brúar-
störfum og byggja vegi; tll allra
þeirra, sem með striti og erfiði
vinna að jþví að bæta samgöng-
urnaT, gera afurðir landsmanna
auðseljanlegri og arðmeiri og búa
í haginn fyrir eftirkomenduma.
Öllum þessum ætlar rikið að
launa lakar en einstakir fjár-
plógsmenn launa verkamönnum
þeim, sem þeir taka í því skyni
eingöngu að græða éc vinnu
þeirra. Islenzka ríkið greiðir
verkamönnunum, sem starfa að
þvi að gera landið byggilegt,
lægra kaup en Kveldúlfur, Alli-
ance, Zimsen og kona Haralds
Böðvarssonar greiða sínum verka-
mönnum.
Smábændurnir, sem vinna að
vegagerð njpkkrar vikur, vor og
haust, til að fá peninga til að
gera jarðabætur Ipg kaupa girð-
ingarefni fyrir, eiga að sætta sig
við 50, 60 eða 70 aura um tím-
ann, — segir bændastjórnm, sem
hvetur bændur til að auka jarð-
rækt og girðingar.
Þurrabúðarmenn kauptúnar.m,
sem halda vilja í húskofann sinn,
túnblettinn og garðholuna, sem
konan og börnin geta hirt um,
eiga að sætta sig við nærri helm-
ingi lægra tímakaup en . þeir
gætu fengið, ef þeir flyttu hing-
að til Reykjavíkur — segir
bændastjómin, sem átelur fólk
fyrir að flytja til höfuðstaðarins.
Bændasynir, sem fara í vega-
vinnu hjá ríkinu til að vinna sér
inn svo mikla peninga, að þeir
geti sótt bændasjtólann og búið
sig undir að verða sannir bústólp-
ar, eiga að sætta sig við helm-
ingi lægra kaup en þeir gætu
fengið, ef þeir færu í síld eða
á togara — segir bændastjórnin,
sem vill að bændastéttin verði
búhyggin og vel mentuð.
Sitt er hvað, orð og gerðir.
ÁrnesLngar, smábændur og
verkamenn um land alt munu
minnast aðgerða stjórnarinnar.
Rangsleitnin knýr til samtaka og
félagsskapar. Orðagjálfur gleym-
ist, en atlotin, verkin, muna
menn.
Það mun stjórnin sanna.
(Srikkland.
Ægiieg eldgos hafa orðið í
Grikklandi. Korintuborg lögð í
eyði og tugþúsundir manna eru
húsnæðis- og matvæla-lausir.
Frakkland.
Þingkosningar fóru þar fram
nýlega, en viða verður að kjósa
á ný, þar eð í mörguim kjör-
dæmuim fékk enginn fraimbjóð'
enda svo mikinn hluta greiddJa
atkv., sem lögákveðið er að þo'f
«fái, eigi kosning að vera gild«'
Er aills óvíst um úrslitin,
Bretland.
F jármálaráðherra Breta hefir
nýlega lagt fjárlagafrv. fyrir 'þing'
ið. Er þar lögð afar mikil áherzlu
á greiðslu ríkisskulda og sparn'
að við afnám embætta.
Rússland.
Ráðstjórnin hefir samið lagafrv-i
þar sem ákveðið e.r, að ríkið haf1
einkarétt á ajrðeignum og límd'
búnaðarfélög og jarðeignalitlif
eða jarðeignalausir menn fái for'
gangsrétt til afnotaréttar. FrV-
miðar og að því að auka sani'
vinnustarfsemi.
Anteríka.
Bajulqrjkjampour, sem Wilken=
heitir, hefir flogið frá Point Bot'
jiow í Alaska, sunnan pólsins, yfl'
ir ókönnuð svæði, til Svalbarða*
Hann kveðst hafa í hyggju að
fljúga til Suðurpólsins í haust'
Ritstjóri og ábyrgðarmaðui
Haraldur Guðmundoson.
Alþýðuprentsmiðjan.