Vikuútgáfa Alþýðublaðsins - 25.03.1931, Side 2

2
VIKUOTGÁFA AiÞÝÐUBLAÐSfNS
UtfðitnlopF á nýlum fiski.
Ríklsstodð samvinna.
Það er öllum hugsandi möm'.-
um ljóst, aö hið mesta óvit væn
að ætla iengur að treysta nær
eingöngu á saltfisksmarkaðinn á
Spáni til þess að bera uppi fisk-
veiðar tslendinga. Hann hefir
brugðist hrapallega þrátt fyrir
Spánarsamninginn og öll áfengis-
kaupin. Saltfisksmarkaðurinn er
bundinn við fá lönd og fjarlæg,
og margir ætla, að eftirspurn eftir
saltfiski muni heldur minka en
aukast eftir því, sem tímar líða.
Svo sem aðferðum og áhöldum til
að varðveita og flytja fiskinn ó-
skemdann fleygir frarn og sam-
göngur verða örari eykst neyzla
nýs fiskjar stórlega, og er mjög
að vonum að rþað dragi úr salt-
fiskSsölunni.
Nú flytur Haraldíur Guðmunds-
son frumvarp á alþingi til að
styðja að útflutningi á nýjum
fisk-i. Samkvæmt því er ætlast til,
að rikisstjórnin kaupi eða leigi
nokkur skip til þess að koma á
og halda uppi reglubundnum
hraðferðum til útlanda með kæld-
an eða isvarinn fisk frá þeim
stöðum á landinu, þar sem sjó-
menn og útvegsmenn koma á með
sér samvinnufélagsskap um út-
flutning hans og sölu. Fé það,
sem þarf til skipakaupa og ann-
ara nauðsynlegra framkvæmda
ríkisins í þessu skyni, sé stjórn-
inni heimilt að taka að láni. —-
Skipaútgerð ríkisins sjái um út-
gerð flutningaskipanna og hafi
framkvæmdarstjórn þeirra á
höndum.
í frumvarpinu er lagt til, „að
ríkisstjórnin hafi á hendi fram-
kvæmdir bæði um það að koma
flutningum í skipulegt horf og
sjá um sölu og móttöku fiskjarins
meöan félög útflytjendanna hafa
eigi myndaö með sér svo öflugt
sambands að það geti tekið þetta
að sér. Er gert ráð fyrir, að fyrst
og fremst sé reynt að hjálpa hin-
um smærri útvegsmönnum og
fiiskimönnum og að þeir myndi
með sér samvinnufélagsskap í þfvl
skyni að geta notfært sér flutn-
inga þessa. Togaraeigendur og
línúveiðagufuskipa ráða yfir haf-
færum skipum og nægu fisk-
magni til þess að gera tilraunir
þessar sjálfir, en smáútvegsmönn-
um og fiskimönnum er Jiað með
öllu ókleift. Bátafiskur, þar sem
aflinn er fjölbreyttur, ýsa, stein-
bítur, koli o. s. frv., er og einkar
hentugur til útflutnings í is. Væri
það hipn mesti búhnykkur, ef únt
væri með þessu móti að fá gott
verð fyrir „ruslfiskinn“, sem jafn-
an er næsta verðlítill upp út
salti.“
Til þess að unt sé að konia
flutningum þessum í sæmilegt
horf, verða að vera ti.1 í fiskveiði-
bygðunum, sem fiskurinn verður I
fluttur út frá, kælihús, sem hægt
sé að geyma hann í. Til þess að
greiða fyrir því, að þau verði
reist sem fyrst og viðast, er svo
ákveðið í frumvarpinu, að kæli-
hús, sem fiskútflutnings-sam-
vinnufélag reisir, þar sem skortur
er á slíku húsi, skuli ganga fyrir
um stofnlán úr Fiskveiðasjóði ís-
lands og ‘enn fremúr, að ríkis-
ábyrgð sé beimiluð fyrir lánurn
til bygginga þeirra, er nemi alt
að helmingi stofnkostnaðar, enda
séu lánin trygð með 2. veðrétti,
næst á eftir veði Fiskiveiðasjóðs-
ins, og megi veðlán þessi til sam-
ans nema alt að 90°/o af stofn-
kostnaði frystihúss.
Kostnaði við útflutning fiskjar-
ins og sölu skal jafnað niðureftir
fiskmagni og verði og skuíu
reikningsskil gerð fyrir hverjum
fiskfarmi sérstaklega að lokinni
sölu. Skal þá fiskeigendum greitt
andvirðið að frádregnum kostnaði
og 2o/o af söluverðinu. Þá
2o/o skal leggja í sjóð til þess að
mæta halla, er verða kann á
flutningunum.
í greinargerð frumvarpsins er
bent á, að tilraunir, sem gerðar
hafa verið i vetur um útflutning
á ísvörðum bátafiski til Englands,
heppnuðust yfirleitt vel og að
þær benda ótvírætt til þess,. að
sjálfsagt sé að halda slíkum út-
flutningi áfram, en skipuleggja
hann betur en verið hefir. Kostn-
aðúr við að leigja misjafnlega
hentug skip eina og eina ferð frá
einum einasta stað hlýtur jafnan
að verða gífurlegur. Skipulagður
flutningur frá fiskveiðistöðvum
víðs vegar um land verður hins
vegar miklum mun ódýrari að
tiltölu.
Þá bendir H. G. á það, að nú
kvarta skipafélög mjög undan
flutningaleysi. Ætti ríkinu þvi að
vera auðvelt að fá hentug skip
á leigu með góðuin kjörum, ef
ekki er þegar ráðist í að kaupa
skip til flutninganna. „Þótt ekki
væru leigð nema þrjú skip til að
byrja með, væri að því nokkur
bót, og inætti svo, ef sæmilega
lánast, fjölga þeim, eftir því sem
þörf krefur. Sjálfsagt væri og að
gera tilraunir með að flytja út
isvarða síld nú í sumar.“
Til þess að sýna enn betur
hvert framfaramál hér er um að
ræða skal hér enn birtur kafli
úr greinargerðdnni:
„Reynslan hefir sýnt, að sá
fiskur er jafnan verðmeiri, sem
seldur er neytendum nýr eða ís-
varinn, en hinn, sem er saltaður.
Meðalverð fyrir hvert kg. af fisk-
afla Englendinga hefir t. d. und-
anfarið verið liðlega þrefalt
hærra en meðalverð fyrir kg. af
íslenzkum afla, óg meðalverðið í
ýmsum löndum. Mið-EvTópu er
margfalt hærra. Séu athugaðar
yfirlitsskýrslur um meðalverð á
fiskafla Norðurálfuþjóðanna, sést,
að við fslendingar erum þar
neðstir á blaði, þótt við hins veg-
ar skörum fram úr þeim öllum
hvað aflabrögð snertir. En af-
koma sjávarútvegsins verður
jafnan harla óviss, meðan svo að
segja eingöngu er lagt kapp á
það að rífa upp sem mestan afla,
— stundum fyrirhyggjulítið og
án tillits til kostnaðar, taps á
skipum, veiðarfærum og jafnvel
mannslífum, — en minni eða lítil.
áherzla lögð á hitt, að gera afl-
ann að fjplbreyttri og verðmætri
vöru, sem á vísa kaupendur sem
allra víðast.“
Á laugardaginn hófust umræð-
ur á alþingi um frumvarp Har-
alds Guðmundssonar um ríkis-
studda samvinnu um útflutning
á nýjum fiski, sem skýrt er frá
hér að framian.
H. G. benti á, hve mjög slíkur
útflutningur myndi verða báta-
fiskimönnum til gagns. Þegar í
öndverðu myndi það þrent vinn-
ast, að stórum betra verð fengist
fyrir þann fisk, sem minst verð
er á söltuðum, ýsu, steinbít, kola
o. f 1., að fiskimenn og bátaútvegs-
menn fengju andvirðið greitt þeg-
Stokkhólmi, 20. marz. U. P. FB.
Jafnaðannenn hafa unnið 6 ný
sæti í bæjarstjórnarkosniugum í
Stokkhólmi, og hafa nú algerðan
meiri hluta atkvæða í borgar-
stjóminni, eða 52 sæti af 100.
Fyrirspnrn svarað.
í bLaði einu er kom út hér í
bænum i dag, er eftirfarandi fyr-
irspum:
„Er það satt, að sjómenn á
línubátum hafi, þegar stöðvunin
var búin að‘ vera nokkuð lengi,
farið fram á það, að fá styrk úr
verkfallssjóði, sem átti að vera
40 þús. krónur í reiðupeningum,
en þá hafi það reynst svo, að í
sjóðnum hafi ekki verið til í
handbæru fé nema 4 þús. kr„ en
.36 þús. hefi verið lánaðhr Al-
])ýðubrauðperðinni, og því hafi
„forystumennirnir" lagt það til
• við „skjólstæðinga" sína, að þeir
skyldu falla frá kröfum sínum?“
Án þess að við teljum okkur
skylt að svara nefndu blaði, þá
þykir olíkur rétt sjómannanna
vegna að taka fram eftirfarandi.
í fyrsta lagi sótti ekki einn einasti
sjómaður um styrk úr ll.-maí-
sjóði, sem er hið rétta nafn á
umræddum sjóði. I öðru la'gi átti
nefndur sjóður talsvert hærri
upphæð í handbæru fé í Lands-
Ólafur landhelgi um Ó!af skin-
helgi.
Margir héldu, að Ólafur
landhelgi hefði skrifað greinina,
'sem kont í Morgunblaðinu nýlega
um Ólaf skinhelgi, en þetta mun
vera alveg rangt. Greinin er að
sumra áliti eftir Árna þann, er
ekki fann Ameríku forðum. Aðr-
ir segja að hún sé eftir Sigurð
hjálparkjaft, er sóttur var vestur
á Fjörðu af því útgefendur Morg-
unblaðsins fengu enga hér syðra
til þess að skrifa nógu stórlygn-
ar og rakalausar greinar, líkt
eins og þegar blámenn voru sótt-
ir forðum í aðrar heimsálfur til
þess að gera það, sem aðrir feng-
ust ekki til að gera.
/ar í stað og í þriðja lagi myndi
saltfisksverðið batna þegar létt
yrði þannig á saltfisksmarkaðin-
um. Síðar myndi þessi samvinna
um fisksöluna óefað leiða til
meira samstarfs og skipulagning-
ar á bátaútveginum, m. a. vænt-
anlega til sameiginlegra kaupa á
nauðsynjum til bátaútgerðar, og
af markaðsbótum þeim, sem Hér
er stefnt að, eru miklar líkur til
að leiða myndi ýmsan nýjan iðn-
að í landinu, til að géra vör-
una fjölbreyttari.
Ihaldsmenn mistu 5 sæti, en
kommúnistar 3.
Jafnaðarmenn em þá í algerðum
meiri hlúta i Stokkhókni, Osló og*
Kaupmannahöfn. — Ihaldið ræb-
ur enn í Reykjavík.
bankanum en þær kr. 40 000,00,
er fyrirspurnin hljóðar um, þeg-
ar reikningar félagsins voru end-
urskoðaðir 22. jan. þ. á. og hefir
vaxið síðan, samkvæmt \dðtöku-
skírteini Landsbankans og spari-
sjóðsbók, er við höfum yfirfarið
í dag.
Rvík, 21. marz 1931.
Jón Gudnason. Sig. Þorkelsson.,
endurskoðendur Sjómannafélags
Reykjavíkur.
Togari strandar.
Togari strandaði nýlega á Með-
allandsfjörum, austan Kúðafljóts.
Togarinn er enskur og heitir
„Lord Beaconsfield". Siðusta
m^nnirnir komust á land íur tog-
aranum kl. 9 að morgni, en tog-
arinn strandaði um nótt.
Varðskipið „Óðinn" var við
björgunina og kom með togarann-
hingað í gær.
ÚtfíufiMiUsfgME* á nýiiiiSKs fiski.
M 21./3.
JafDaðarmannameirihlnti í StokkhMmi.