Sameiningin - 01.04.1918, Blaðsíða 11

41
ið að taka Drottin burt. Áður hafði hámark lista og
skáldskapar verið himiun Guðs. Lifandi Guð talaði áður
fyr í listaverkum málaranna, rödd hans harst á hljómöld-
um söngvaranna og sál Drottins dýrðarinnar logaði heit
og hrein í ljóðum skáldanna. Svo kom efnishyggjan,
materialisminn, og tók Drottin hurt. Fyrir Krists-mynd
kom trölls-mynd, fyrir lilju komu þyrnar. -— Um löndin
fóru vísindin sigurför, sem vera her, en þau týndu Drotni
sínum, hann var tekinn hurt og enginn vissi, hvar hann
hafði verið lagður. En sjá, einn góðan veðurdag hrukku
þær gyðjurnar báðar, List og Vísindi, upp við það, að
þeim var orðið kalt og sálir þeirra dimmar og tómar.
Drottinn þeirra hafði verið tekinn burtu frá þeim og vís-
indi og iist vissu ekki hvar liann var. Materialisminn var
sá grasgarðsvörður, sem hafði haft Drottin á burt með sér.
Og sálir mannanna fengu ekki lengur svölun í lindum
listanna og þær fóru að leynast út að gröfinni til þess
að gráta. Það er ekki undir málrósum talað, það er blá-
ber staðreynd, að sálir manna eru farnar að þrá það, að
Drottinn upprísi frá dauðum í listum og vísindum og
bókmentum heimsins.
4. Það er búið að taka Drottin burt úr kirkjunni
víða, og hún veit ekki hvar liann hefir verið lagður, frem-
ur en aðrir. Samtímis þróunarsögu aflsins og efnisins
og siðspeki máttarins dofnaði salt kristindómsins hjá
mönnunum. Yfirburðir mannvitsins og yfirdrotnan of-
urmennisins varð pistill og guðspjall nýrrar siðspeki,
sem svo varð að þeirri arfa-sátu, sem kveikt var við í
Bergþórshvoli alirar Evrópu. En meðan á undirbún-
ingnum stóð var vitsmununum og lærdóminum stefnt að
því starfi, að taka Drottin burt úr kirkjunni, vefengja
alla helga hluti, búta sundur alia helga dóma, smá koma
inn þeim anda í meðvitund kirkjunnar, að í raun og veru
ætti hún ekki annan arf, en fornar og fagrar þjóðsögur.
Þá tapaði kirkjan virðingunni fyrir sjálfri sér og fór að
taka ofan fyrir heiminum, biðja liann afsökunar á sinni
vesælu tilveru, hræra ekki legg né lið nema svo, að hún
segði við heiminn: með þínu leyfi, lierra minn. Og þegar
svo var komið, gerði heimurinn kirkjuna að ambátt sinni