Sameiningin - 01.04.1918, Page 24

54
gjarn. Er það sjaldgæft að þessháttar menn láti sér segjast
við “prívat” samtal. Sitja venjulegast við sinn keip »vo
lengi sem fært er og stundum lengur. Kom samtal þetta
engu til vegar. Kærði Bernard þá Abelard á kirkjuþingi í
Sens á Frakklandi árið 1141. Var Abelard dæmdur sekur
um villutrú. Áfrýjaði hann þeim dómi til Róm, en tapaði.
Fékk sjálfur bannfæring og þeir sem honum fylgdu og var
dæmdur til fangelsisvistar í klaustri. Rit hans skyldi brenna.
Var síðar nokkuð linað á þessum þunga dómi, sökum játn-
ingar merkilegrar er Abelard ritaði, og heilum sáttum sætt-
ust þeir Bernard og hann.
Langt er frá því, þó Bernard yrði til þess að fella Pétur
Abelard, að hann væri nokkur ofsóknari. pvert á móti er
hann álitinn einn af hinum allra göfugustu mönnum Miðald-
anna, sannleikselskandi, hjartahreinn og góðsamur. Hon-
um var sannleikurinn fyrir öllu, og trúmensku við sannleik-
ann varð hver maður að sýna og inna af hendi, hvað sem
það kostaði. pá sem að brugðust sannindum kristinnar trú-
ar, vildi hann láta vinna til baka með góðu. í því sambandi
er þessi einkennilega setning tilfærð úr ritum hans: “Litlu
refirnir, sem skemma víngarðinn, eiga að vera sannfærðir
fremur með orðum en með sverðum”. pó vildi hann, ef eng-
in orð dygðu, láta taka “litlu refina” harðari tökum, — jafn-
vel taka til sverðsins, ef enginn væri annar kostur, — frem-
ur en líða, að “litlu refirnir” fengju óáreittir og í næði að
“skemma vínviðinn”. Líklega hefir Bernard þarna að ein-
hverju leyti verið barn sinnar tíðar, þó mikill maður væri
hann og göfugur.
Eitt af hinu þyngsta mótlæti sem Bernard varð fyrir,
var það, hve illa tókst til með hina svonefndu “aðra kross-
ferð”, sem farin var á hans dögum (1147) til Gyðingalands í
þeim tilgangi að ná landinu úr höndum Tyrkja. Hafðí Bem-
ard ferðast víða um Evrópu, að tilhlutun páfa (Evgeníusar
þriðja), fengið Lúðvík sjöunda Frakkakonung, Konráð
þriðja, konung á pýzkalandi og aðra höfðingja til að fara í
þann leiðangur. Hafði Bernard fastlega búist við sigri og
átti bágt með að sætta sig við þau ömurlegu ferðalok sem
urðu. Kendi hann um syndum krossferðarmanna, að svo
illa hafði tiltekist.
pegar Bernard var á ferðalagi á pýzkalandi að eggja
menn til krossfararinnar, var verið að ofsækja Gyðinga í
borginni Mainz. Hafði munkur einn, Radúlf að nafni, komið
þeirri ofsókn á stað. Bemard skarzt í þau mál með Gyðing-
um, og máttu áhrif hans sín þá sem oftar svo mikíls, að of-