Ísland - 06.12.1929, Qupperneq 2

2
I S L A N D
+
Eiríkur Ðriem
prófessor.
Síra Eiríkur Briem, pró-
fessor, andaðist hér í bænum
27. f. m. Hann var fæddur
1846.
Eiríkur Briem var öllum
landslýð kunnur. Hann gegndi
mörgum trúnaðarstörfum í þágu
hins opinbera, var prestur,
kennari við hinn æðri skóla
og þingmaður. Hann var hvata-
maður að stofnun Söfnunar-
sjóðs íslands og Ellitryggingar-
sjóðsins. Hann var einn af
ágætustu mönnum sinnar sam-
tíðar.
Með því gáfu þeir dönsku nefnd-
armönnunum byr undir báða
vængi. Þeir styrktu kröfur þeirra
um ótakmarkað jafnrétti milli
landanna. En aðstöðu ísienzku
nefndarmannanna veiktu þeir
»eftir allri sinni getu«.
Og þrátt íyrir þessar stað-
reyndir segir ritstj. »Jafnaðarm.«,
að jafnaðarmenn hafi frá upp-
hafi verið óánægðir með jafn-
rétlið. Er hægt að komast lengra
í blekkingum og ósannindum
en rit^tj. gerir hér?
Jafnaðarmenn heimta raun-
verulega innlimun íslands í
danska ríkið. þeir koma aítan
að íslendingum með þessa kröfu.
Og þrátt íyrir það segir þessi
ritstjóri, að jafnaðarmenn hafi
ávallt veriö óánægðir með jafn-
rétlið og kröfuharðir fyrir hönd
íslendingu í sjálfstæðismálunum.
Og þessi maður þykist leita
sannleikuns í stjórnmálum og
kallar andstæðinga sína lygara
og ómenni.
Heyr á endemil
Tíu árum síðar varð það upp-
víst, að jafnaðarmenn fengi styrk
frá dönskum stjórnmálaflokki.
í umræðunum um það hneyksl-
ismáf var iiokkuð minnzt á
jafnréltið. Og hvað sögðu jafn-
aðarmenn þá?
í Aiþýðublaðinu 29. okt. 1928
segir meðal annars:
y>AUir þeir, sem björtustum jafn-
réttishugsjónum halda á lofti
mannkyninu til handa, heimta
jafnan rétt manns gagnuart manni
eigi ad eins innari lxvers þjóð/é-
lags, hetdur livarvetna á jörð
mannanna..........og frá þessu
sjónarmiði er þjóðlegur jœðingja-
réttur (ríkisborgarréttur) að eins
hindrun þess, að mennirnir fái
notið sjálfsagðs sonarréllar síns
til móður jarðar. Pessu hélt vit-
anlega fulltrúi danskra jafnaðar-
manna fram i sambandslaga-
ne/ndinni, og þykir víst engum
furðulegt, þótt hann vildi ekki
bregðast' einhverri viðfeðmustu
hugsjón stefnu sinnar.........
Sú varð lika niðurstaðan, að
samkvœmt sambandslögunum er
fœðingjaréttur íslendinga og Dana
sameiginlegur gagnkvœml . . . .«
Hver er munurinn á afstöðn
jafnaðarmanna til þessara mála
1918 og 1928? Hann er enginn
1928 hælist Alþýðublaðið yfir
því, að krafa jafnaðarmanna
um sameiginlegan borgaraiélt
hafi náð fram að ganga 1918.
En það er nú ekki rélt. Jafn-
réttið og sameiginlegur borgara-
réttur er ekki það sarna, eins
og sýnt hefir verið fram á.
Samræmið í þessari grein
»Jafnarm.« er ekki á marga fiska.
Þar er Sig. Eggerz ámælt fyrir
það, að hann hafi verið með
sambandslögunum 1918, en vilji
nú afnema þau. Það er alkunn-
ugt, að Sig. Eggeiz fylgdi sam-
bandslögunum 1918 vegna þess,
að 18. grein þeirra veilir íslend-
ingum heimild til að segja þeim
upp með einhliða gerningi og
losua þannig úr sambandinu við
Danmörku fyrir fuilt og allt.
En hvernig dirfist »Jafnaðarm.«
að ámæla Sigurði fyrir fylgi
hans við þá stefnu, sem hann
telur jafnaðarmenn fylgja? Sig.
Eggeiz var með sambandslög-
unum 1918, en vill nú afnema
þau jafnskjótt og unnt er. Ritstj.
»Jafnaðarm.« segir, að jafnaðar-
meun hafi verið með lögunum
1918, og vilji nú afnema þau.
Ámæli jafnaðarm. verða að eins
skilin á fvo vegu: að illgirnin
ráði þessu athæfi hans, eða að
jafnaðarmenn séu á móti upp-
sögn samningsins þrátt fyrir
fullyrðingar »Jafnaðarm.« um
hið gagnstæða.
En ekki tekur betra við, er
hlaðið fer að ræða um jafnréttið.
Það kveður jafnaðarmenn and-
víga jafnréttinu, en reynir þó að
verja það eins og votan sekk.
Þar stendur þessi klausa m. a.:
»AUt hjal íhaldsins um væntan-
legar flskiveiðar Dana hér við
land er vísvitandi lygar og
blekkingar«.
Þetta segir sannleikspostulinn.
Hefir hann lesið rit Yde ræð-
ismanns, er barst hingað til lands
á árinu 1928? Hefir hann lesið
greinar Lárusar Sigurbjörnsson-
ar, er birtust í Vísi árið 1927?
Þar er vitnað í allmargar blaða-
greinar um þessi efni/ Hefir hann
aldrei heyrt getið um greinir
þær, er biitust í Nationaltidende
um að beina danska útflytjanda-
straumnum til íslands? Ef rit-
stjórirm veit ekkert um neitt af
þessu, ætti hann að setjast niður
og læra belur. En ef þekkingar-
leysið bagar haun ekki í þess-
um efnum, þá er hann meiri
hræsnari en hægt er að gera
ráð fyrír.
Rilstj. minnist á konungssam-
bandið og tekur það rétlilega
fram, að nppsögn sambands-
laganna og uppsögn konungs-
sambandsins geti ekki farið
saman. Er hann líklega lyrsti
jafnaðarmaðuiínn, sem hefir
sannfæizt i því efni. En einnig
þar fer hann meö rangt inál.
Hann segir, að flest Sjálfstæðis-
blöðin hafi tekið þaö fram. að
þau vilji halda í konungssam-
bandið einnig eftir 1943.
Þetta er liibæfulaus uppspuni.
Ekkert Sjálfstæðisblað hefir lýst
yfir þessu. Og ekkert þeirra hefir
gefið hina minnstu átylln lil
þess, að þeim sé borið á brýn
fylgi við konungssamband. Eu
sannleikspostulinn fer ekki að
því. Ham »krítar Iiðugt«, án
þess að blygðast sín hið minnsta.
Hér verður látið staðar numið,
þó að fleiri séu fjarstæður þess-
arar greinar »Jafnaðarmannsins«
en hér hafa verið teknar til
meðferðar. — Það væri óvinn-
andi verk, að eltast við allar
vitleysurnar.
Hryllilegt morö.
Jón Egilsson, bifreiðaviðgerðar-
maður, tannst myrtur í svefnher-
bergi sinu að morgni þess 30.
f. mán. — Morðinginn er 19 ára
gamall unglingur.
Bræðurnir, Sveinn Egilsson
og Jón Egilsson, hata um nokk-
urra ára skeið rekið bifreiða-
vinnustofu í húsinu nr. 99 við
Laugaveg hér í bænum. Jón
Egilsson svaf í herbergi, sem
var áfast við vinnustofuna.
Þegar starfsmenn vinnustof-
unnar komu til vinnu að morgni
þess 30. f. m., sáu þeir, að lúða
hafði verið tekin úr útidyra-
hurðinni á austurhorui hússins.
Inni í húsinu fui du þeir Jón
Egilsson örendan. Líkið var mjög
blóðugt og skaddað á höfði.
Var allmikið úr lagi fært í her-
herginu. Peningaskápur var upp-
brotinn. Og voru horfnar þaðan
3000—4000 krónur i peningum
og ávísun.
Lögreglunni var strax gert
viðvart. Og hófst hún þegar
handa á rannsókn málsins.
Eftir skamma stund tókst
henni að festa hendur í hári
morðingjans. Hann heitir Egill
Hjálmarsson og er 19 ára gam-
ali. Hann er bifreiðastjóri, og
hafði unnið öðru hverju á bif-
reiðavinnustofu þeirra bræðra.
Hann hefir skýrt þannig frá
tildrögum þessa hryllilega glæps:
Hann kom inn á viðgerðar-
verkstæðið milli kl. 2 og 3 að-
faranótt 30. f. m. Jón Egilsson
var sofandi og logaði á nátt-
lampa í herbergi hans. Egill
gekk inn i svefnherbergið og
náði Iyklunum að peningaskápn-
um, án þess að Jón vaknaði.
Hann náði peningunum og ætl-
aði síðan sömu leið út og hann
hafði farið inn. Hann rak sig
á stól í næsta berbergi við
sveínherbergið, og vaið af því
nokkur hávaði. Jón vaknaði og
hljóp þegar fyrir dyrnar. Tók-
ust þá ryskingar með þeim og
stóðu þær nokkura stnnd. Jóni
veitli belur og varð Egill undir.
Greip hann þá máimstykki, seni
fyrir honum varð og fannst
hjá líkinu, og veitti Jóni högg
á höfuðið.
Egill vísaði á peningana. Peir
voru heima bjá honum.
Rannsókn málsins var ekki
lokið, þegar síðast fiéttisl. Þessi
skýrsla Egils þarf vitanlega að
rannsakast.
Þegar fregnin um þenna hræði-
lega glæp barst út um hæinn,
sló óhug miklum á bæjaibúa.
Munu flestir hafa ællað, að slík-
ur voða-glæpur mundi ekki
korna fytir hér í bænum.
Jón Egilsson var miðaldra
maður. Hann hafði geynt ýms-
uin trúnaðaistörfum hér í bæn-
um, áður en hann gerðist með-
eigandi bróður sfns í bifreiða-
vinnustofunni.
Var hann drengur góður, enda
gat hann sér hvei vetna hið bezta
orð.
Ásgarðs-vörur afla sér
álits góðra manna.
HJARTAÁS um hauður ber
hámark vinsældanna.
Danska gullið fyrr og nú.
Alþýðuflokkurinn sendi Ólaf
Friðriksson til Datimerkur árið
1918. Eitt íslenzkt blað leiddi
þá getum að því, að utanför
Ólafs mundi vera til þess gerð,
að sníkja fé út úr Danskinum,
tll stuðnings íslerzkum jafnaðar-
mönnum.
Jón Baldvinsson, formaður
Alþýðusambandsins, mótmælti
þessari getgátu, og sagði:
»Pess þarf naumast að geta,
að það er tilhœfulaus uppspuni,
að sendijörin til Danmerkur hafi
verið gerð til þess að leita jjár-
styrks hjá dönskam jafnaðar-
mönnum, svo sem blað eitt hér
i bænum hefir viljað láta það
heitae. (»Dagsbrún« 13. júli 1918).
Tímarnir breytast og menn-
irnir með. — 1918 telui Jón
Baldvinsson það tilhæfulaasan
uppspuna, sem naumast þurfi
að mótmæla, að íslenztur jafn-
aöarmenn fái fjárstyrk hjá Dön-
um til pólitískrar starfsemi hér
á landi. — 1928 sannast það á
Jón Baldvinsson og aðra
»brodda« Alþýðuflokksins, að
þeir hafa um langan aldur ver-
ið styrkþegjar danskra jafnaðar-
manna.
Árið 1928 var það ekki leng-
ur fjarstæða að þiggja slíkan
styrk hjá Dönum, heldur sjálf-
sagður hlutur, í fullu samræmi
við stefnu jafnaðarmanna.
Ekki er lengi að slcipast
veður í lofti.
1918 telur Jón Baldvinsson
fjárstyrk frá Dönum til íslenzkra
jafnaðarmanna svo mikla og
svo vitlausa fjarstæðu, að henni
þuifi ekki að mótmæla. —
1928 er hann hreykinn yfir
danska gullinu og byggir sínar
pólitísku vonir á almætli þess.
Pessi er þá dómur Jóns Bald-
vinssonar um danska gullið.
Jón Baldvinsson, og aðrir
foringjar jafnaðarmanna, hafa
gert sig seka í því, sem var
óhugsandi, að dómi Jóns Bald-
vinssonar íyrr.
Sektardóinur Jóns Baldvins-
sonar j'fir sjálfum sér og félög-
um sínum, er réttur. — Það
er óhæfa, óafsakanleg, óverjan-
leg og fyrirlitleg, að þiggja fjár-
styrk frá dönskuin stjórninála-
ílokki til pólitískrar slarfsemi
tiér í landi.
Náíttröllið á Akureyri
Nýlega biitist átakanlega
flónskuleg grein í »Degi« á
Akureyri.
Blaðið reynir að telja sér og
öðruin trú um þaö, að ekki
hafi verið þörf á stofnun Sjálf-
stæðisflokksins, vegna yfirlýs-
inga þingflokkanna um sam-
bandsmálið á Alþingi 1928.
»Dngur« man liklega ekki
eftir binni aumingjalegu fram-
komu Framsóknarbroddanna,
síðan þeir komu til valda.
Það er því ekki úr vegi að
minna hann á riokkura þætti
hennar.
1. Yíirlýsingar Tryggva Þór-
hallssonar í Danmörku. Þar
var öllu snúið öfugt; uppsögn
var kölluð endurskoðun og
Danir hughreystir með því, að
í 8 L A N D
Árgangurinn kostar 8 kx.
Gjalddagi 1. júlL
Einstök blö6 kosta 20 aur.
Rltstjörl og ibyrg6arma8nr;
Gudm&ndur Benediktsson.
Talslmi: 1876.
AfgreiCslu og innheimtu
annast:
FriÖrik Björnsson.
Lokastíg 9. — Sími 1225.
— Box 871. —
margt og mikið gæti breytzt á
15 árum.
Ráöherrann hefir að vísu lýst
yflr því á Alþingi, að dönsku
blöðin hafi rangfært ummæli
sín. En ekki hefir hann gert
tilraun til að leiðrétta rang-
færslurnar.
2. Stjórnarsinnar minntust
aldrei á uppsögn sambandslag-
anna á þingmilafundum lands-
ins, þótt þeir hefðu lofað því á
Alþingi 1928 að vinna þessu
máli fylgi.
3. »Tíminn« hefir ruglað
saman uppsögn og endurskoð-
un og unnið gegn málinu með
þvi að lýsa yfir, að vel geti
svo farið, að engin breyting
verði á sambandi landanna
árið 1943.
Fleira mætti nefnu þessu líkt
úr dálltum »Tímans«, en til
þess er engin ástæða. Par er
flest á eina bókina lært.
Og ekki má gleyma »Degi«.
Dana-dindilsháttur hans er
engu minni en »Tímans«. Hann
hefir og sýnt það jafn-greini-
lega og »Tíminn«, að hanu
hefir ekkert vit á sambands-
málunum.
4. Að lokum skal svo minna
»Dag« á yfirlýsingu dómsmála-
ráðherra á fundi ráðgjafanefnd-
ar. Hún var á þá leið, að löng-
un íslendinga til að Iosna við
jafnréttisástandið væri ekki of-
arlega á baugi hér á landi.
Dómsmálaráðherra er og eini
maðurinn, sem orðið hefir til
þess að mæla bót aðgerðaleysi
danska gæzluskipsins.
Þá vill »Dagui« meina, að
ekki hafi verið þörf á stofnun
flokksins vegna þess, að Knútur
Berlín vilji ekki halda í sam-
bandslögin.
»Dagur« skilur það ekki enn
þá, þó að oft sé búið að segjn
honum það, að oss kemur í
raun léttri ekkert við, hvað
Danir segja um þessi mál. Vér
höfum fullan rétt til þess að
slíta af oss sambandslaga-fjötur-
inn, án þess að biðja Dani um
leyfi eða spyrja þá ráða.
Knúlur Berlín vill ekki láta
Dani halda í sambandslögin
vegna þess, að hann sér það
fyrir, að íslendingar muni slíta
sambandið. Og þá skoðun sína
byggir hann aðallega á stofnun
Sjálf.stæðisflokksins.
»Dagur« kannast við fátt af
því, sem gerzt hefir f sjálfstæðis-
inálunum. Hann hefir dagað
uppi og er orðinn að nátttrölli
fyrir löngu.