Ferðablað Odds Sigurgeirssonar - 01.01.1924, Blaðsíða 1

Ferðablað Odds Sigurgeirssonar - 01.01.1924, Blaðsíða 1
LANÖów-.. • /*'" ,xí iu n,>:j Odds XJtsöluverð kr. 0,25. rerdablað Sigurgeirssonar, sjöinann.s, Spítalastíg 7. Útsöluverð kr. 0,25. Formáli. þar sem eg fór þessa löngu ferð, þykir mér til- hlýðilegt að almenningur fái að heyra eitthvað af því, sem eg sá og heyrði á þessari leið. Menn eru alt- af að skora á mig að skrifa meira og meira, og verð eg því að gera almenningi ofurlitla úrlausn. Síðustu misserin mun eg vera mest lesni rithöfundurinn hér á landi, menn teyga í sig ritgerðir mínar, rétt eins og þegar dauðþyrstur smali þambar í sig spen- volga nýmjólk. J)etta er glöggur mælikvarði á það hversu landsmenn eru nú orðnir þroskaðir. Fyrst var það meining mín, að láta eitthvert hinna Reykvísku blaða fá ritgerð þessa En á því urðu nokkrir agnúar. „Herópið" og Lögbirtinga- blaðið taka ekkert annað en trúmála-hugvekjur, gjaldþrota-auglýsingar og reka og óskilafjár-regist- ur. Guðmundur úr Grindavíkinni yfirfyllir Alþýðu- blaðið og ekki vil eg láta sjá nafn mitt syndugs leik- manns í Tímanum innanum þá guðsmennina séra(?) Harald og séra Tryggva. Morgunblaðið lesa menn ekki og síðan að Jón frá Húsavík varð meðeigandi Vísis, þá hefi eg ekki og ætla mér ekki að guða á þann skjá. Af þessu geta menn séð, að besta ráðið verður að fara með handritið í „Acta" rétt eins og séra Haraldur. Höfundurinn. Ferðasagan austur að Garðsauka í júnítn. 1924. Ferð þessa fór eg ýmist fótgangandi eða í bifreið. Fyrst í stað gekk ferðin vel, en inn á móts við „Gas- stöð" og inn fyrir „Vatnsþró" var vegurinn ófær að kalla, og varð vagnstjórinn að víkja útaf veginum til þess að komast áfram bæði þarna, fyrir ofan Ár- túnsbrekkuna og neðst í „Kömbum". Alt göslaðist þó áfram og ekki hvolfdi troginu. Nú skrönglaðist bíllinn áfram hjá Árbæ og hjá Baldurshaga. þetta var um miðjan dag, og harmonikan ekki tekin til starfa. Við fórum fram hjá Geithálsi, þar var síma- stöð fyrrum en hefir verið lögð niður til þæginda í'yrir vegfarendur. Á Hólmi býr Eggert, hann vill selja Gvendarbrunnavatn. I gamla daga bjó á Hólmi Grímur, faðir Brynka sjómanns, sem margir kann- ast við. Fyrir ofan Geitháls er brú yfir Hólmsá, er hún úr timbri, og rær öll og skelfuri). þar skamt frá til vinstri við veginn, eru leyfar af gömlu býli og sem nú er í eyði, mig minnir að það hafi heitað Vil- borgarkot. Ef þeir sem um vegin fara líta í kring um sig þá geta þeir séð ýmislegt sem bæði er við- kunnanlegt og fagurt, t. d. ár, vötn og grasi grónar lautir, að ógleymdum Rauðhólunum, sem myndast hafa af eldgosum, enda eru þar margir gýgir. — x) Sjá Hnútasvipu mína bls. 26. Hraunið þar fyrir sunnan er orðið gamalt, enda kom- in þar töluverður gróður, m. a. birkirunnar og hrísl- ur hér og þar. J>ar er góð beit fyrir fé og mjög skemtilegt að ganga þar „um sumardag er sólin skín", enda hafa nokkrir Reykvíkingar gert sér þar sumarbústað til og frá. — þá eru það Lækjarbotn- ar (eg nota það nafn þó Bjarni frá Vogi segi það heita að Lögbergi). par býr Guðmundur Sigurðsson. þar fanst mér eg finna brennivínslykt, þegar eg gekk heim að húsinu. Ekki seldi eg neina bók þar. Húsin þar standa á hárri klöpp uppi í hraunkrika. þegar gamla baðstofan var rifin, þá voru húsin flutt þangað, var það gert til þæginda fyrir ferða- menn, því áður varð maður að ganga bratta brekku að bænum, en Lækjarbotnum er þannig í sveit komið, að flestir sem um veginn fara, verða að koma þar við og fá sér þar hressingu, því þar er hálfnuð ieiðin að Kolviðarhóli. par eru rúmir 15 km. frá Rvík og 15 km. frá Lækjarbotnum að Kolviðarhóli. í suður frá Lækjarbotnum, ca. hálfrar stundar ferð, hafa skátar úr Rvík gert sér skála mikinn, eru vegg- ir af' torfi og grjóti, þiljað innan með timbri, en þekjan er lögð tjörubornum pappa, þarna hafast drengirnir við á sumrin, og þaðan fara þeir í fjall- göngur um óra vegu, og ér það mjög holt bæði fyrir önd og líkama. 1 suðvestur frá skála þessum er dá- lítið dalverpi með lækjardrögum, þar eru augljós merki mannabústaða, bæði markar þar fyrir tún- garði og svo sjást rústir eftir húsin. Ekki veit eg hvað býli þetta hefir heitið, en sennilegt er að þetta séu hinir upphaflegu Lækjarbotnar, því staðhættir benda greinilega til þess, en hvað sem því líður, þá hefir fólk hafst þarna við, og barist fyrir lífinu við hina óblíðu náttúru. Hvenær bær þessi hefir lagst í eyði get eg ekki sagt um, ef til vill hefir það verið eftir Svartadauða eða Stórubólu. J>að getur vel ver- ið að eg sé í frekara lagi „rómantiskur". Svo mikið er víst, að mér finst skaði að því að saga slíkra staða skuli vera týnd, og sama er að segja um aðra staði sem bygðir hafa verið í margar aldir. það væri mjög gaman að athuga það í frístundum sínum hve- nær þessi eða hinn bærinn bygðist fyrst. Hvenær þessi eða hinn maðurinn bjó þar. Forfeður vorir hafa ekki verið hygnir hvað það snertir, eins og leyndar í fleiru, en ekki dugar að sakast um orðinn hlut, bara að nútíðar og framtíðarmenn taki þeim liðnu fram. Klemens hefir „goldið Torfalögin", þar sem hann hann hefir skrifað sögu Grundar í Eyja- firði og Sögufélagið gaf út. Ekki skal fólk þó hugsa að eg vilji láta prenta sögu hvers einstaks kots á öllu Islandi, aðeins að sem fæstu sé fleygt í gleymsk- unnar djúp. Eg er svo gerður að þegar eg kem í þjóðmenjasafnið, þá finn eg stóran mun á því hvað mér finst meira í þann hlut varið sem sú skýring íylgir hver hafi átt og hve gamall sé, heldur en þann sem ekkert annað hefir til að bera en að vera gamal' hlutur. Fyrst eg á annað borð minnist á Forngripa- safnið, þá get eg ekki látið hjá líða að láta það álit mitt í ljósi að með tiltölulega litlum kosnaði mætti efla það að mörgum góðum gripum. Eg man að mér blöskraði í eitt skifti þegar eg kom að Gufunesi (það er gamall kirkju- og legstaður) að sjá eiun legstein frá 17. eða 18. öld liggja í tröðunum í for og bleytu. Hestar og menn tróðu á honum en vagn- hjól sörguðu hann. Slík dæmi mætti finna fleiri. Svo er heldur ekkert gert að því að róta í gömlum haugum og rústum; til þess verks væri eg vel fall- inn. því aldrei hefir heyrst að Oddur Sigurgeirsson hinn sterki af Skaganum hafi orðið smeykur fyrir sakir hjátrúar á drauga eður forynjur illar. Nú yfirgefum við fortíðina og höldum okkur á veginum. pegar Lækjarbotnum sleppir tekur við 25 km. langur vegur, allur í óbygðu landi. þessi vegur á að heita varðaður. Margar af þeim eru fallnar að meira eða minna leyti og númerin sem á þeim voru öll horfin. Til vinstri við veginn, skamt fyrir of- an Lækjarbotna, er steinn, á hann er höggið ártalið 1884. Skamt þar fyrir ofan eru vötn, þangað reka Reykvíkingar stóð sitt; þar er sæluhús, sem bygt er og haldið er við af landssjóði. það ættu allir veg- . farendur að skoða. þar fyrir ofan er Sandskeiðið, þar breytir vegurinn sér árlega. pað er tvö þúsund metra langur kafli, þar þarf að vera upphækkaður vegur vel varðaður, með mörgum vatnsræsum. — Tekur nú við hraunfláki mikill, þvínæst hraun — að fara yfir. pað er klukk*tíma ferð með hesta- gangi; það er mjög misgamalt, þó mun mest af því eftir ísöldina. pegar hrauninu sleppir verður fyrir okkur bær einn, það er Kolviðarhóll. par drap Búi hann Kolfinn og þá hans félaga. Eg skoðaði ræki- lega klettinn sem Búi varðist hjá. pað hefir verið aðdáanlega gott vígi fyxir einn mann. Nokkrir hafa höggvið nafn sitt eða fangamark á klettinn. Á Kol- viðarhóli var áður fyr aðeins sæluhús eins og í vötn- unum, og þótti þá vera nokkuð mikill draugagang- ur þar, en nú í tvo mannsaldra hefir fólk hafst þar við til þess að taka á móti ferðlúnu fólki. Bóndinn á „Hólnum" hefir ofurlítinn styrk frá landssjóði. Nú býr þar Sigurður Daníelsson, bróðir Jóhanns V. á Eyrarbakka, en að því getur Sigurður ekki gert, því það er ekki honum að kenna, og Sigurður er alþekt- ur sæmdarmaður, gestrisni hans er of kunn til þess að eg þurfi þar um að skrifa. Sigurður hefir keypt öll mín rit. Frá „Hólnum" beygir vegurinn í suður íyrir Reykjafjöllin. Áður lá hann um Hellisskarð og var mjög brattur. Sunnan í Reykjafjöllum eru Hveradalirnir, þar væri skemtilegur staður fyrir sumarbústað. Svo tekur Hellisheiði við. Skálafell er til hægri en Hengillinn til vinstri handar, á báðum þeim stöðum eru sjóðandi hverir og úr þeim rýkur mikil gufa. Getið þið fundið út hvernig á því stend- ur? Ef þurt er veður, þegar komið er austur á Hell- isheiðarbrún, er sjálfsagt að stansa þar og virða fyrir sér útsýnið sem er mikið og dýrðlegt, þaðan sést mikið og margt, í fjarska sést Hekla, öræfa- jökull og Vestmanneyjar; nær er Ingólfsfjall og sveitirnar, Holt, Skeið, Flói og ölfus. — par sígur Ölfusá til sjávar stilt og hægt. Reykirnir af hver- unum hjá Reykjum og í Reykjakotsfjalli standa þar beint í loft upp. Hjá Reykjakoti hafa nú í seinni tíð verið að koma upp nýir hverir, alveg heima í túni, og hefir fólkið ekki verið óttalaust um að einn mundi koma í bæjarstæðinu. Á jólanóttina 1917 eða 18 sprakk einn út, mjög svo stór skamt frá bænum í miðju túninu. ölfusið er grösug og fögur sveit. Fallegast þykir mér þó á fjallabæjunum Reykja- koti, Reykjum, Reykjahjáleigu, Gljúfri, Hvammi, Völlum og Krossi. Allar þessar fyrnefndu jarðir í ölfusinu á Gísli Björnsson, að undanteknum hluta úr Reykjakotinu, sjálfur býr Gísli í Rvík og er rukkari(!) fyrir borgina, og finst mér að honum

x

Ferðablað Odds Sigurgeirssonar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ferðablað Odds Sigurgeirssonar
https://timarit.is/publication/766

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.