Nýr Stormur - 02.12.1966, Qupperneq 9

Föstudagur 2. desember 1966
4blHlim
9
>sj
MANNKYNS
SAGA
Wartburgarhöll, þar sem trúvillingurinn Lúter er hýstur. Til
hliðar Martin Lúter sjálfur.
'/
'/
'/
'/
'/
'/
'/
Lúter í Worms
Hér stend ág og get ekkiannaff! Guð hjálpi mér, amen!
/
'/
'/
'/
'/
'/
'/
'/
Eftir mót Lúthers og þingsins
í Worms ríkir mikil undrun
innan klerkastéttarinnar þýzku.
Margir vita ekki hvort þessi end-
urbótamaður er á Iífi eða ekki.
Áhangendur hans deila við mót-
stöðumenn hans, sem þeir á-
kæra fyrir morð. En Lúther er
á vísum stað í höllinni í Wart-
bnrg. >
Eftir að Leó páfi X. sendi út
skjal í júní s.I. ár, þar sem 41
af 95 boðum Lúters eru fordæmd
og hann sjálfur sagður visinn
kvistur á þróttmiklu tré kirkj -
unnar, hefur Lúter kröftuglega
barist á móti misnotkun kirkj-
unnar og hinna kaþólsku kirkju
fræða. Skjal páfa brenndi hann
opinberlega 10. des. í Witten-
berg þar sem margir stúdentar
borgarinnar og fjölmargir'borg-
arar voru viðstaddir.
Páfinn sendi nýtt ákæruskjal
gegn Lúther og þess var krafist,
að trúvillingurinn frá Eisleben
væri dæmdur á kirkjuþinginu í
Worms, sem kom saman í janú-
ar s.l. Ákærendur fýsir að heyra
hvað Lúther hefur að segja og
í keisarans nafni var sent boðs.
bréf til „hins .elskaða og fróma
bróður" Luthers.
Flestir réðu Lúther frá að fara
til Worms þar sem hann átti á
hættu, að fá sömu örlög og Jó-
hann Húss, en Lúther svaraði:
SKálmöld á Islandi —
Framh. af bls. 8.
• Leiðarhólmssamþykkt
Á fundinum nú hér á Leiðar-
hólmi hefir verið gerð samþykkt
að fylgja fast eftir þeirri sam-
þykkt er gerð var á Túnsbergi
um takmörkun hins andlega og
veraldlega valds árið 1277. Skal
hver sá er út af bregður vera
útlægur gerr og gjalda 13 marka
sekt. f samþykktinni er vand-
lega lýst yfirgangi og gerræði
klerka og biskupa og er nú þess
vænst að fyrir taki og menn eru
fullir áhuga um að taka fyrir
ósómann.
„Þótt Húss væri brenndur var
sannleikurinn ekki brenndur
með honum. Þótt það væru jafn
margir djöflar í Worms og tígul-
steinamir á þökunum þar, færi
ég samt!“
f Worms var þröngin slík til
að sjá hann, að það varð að
færa hann eftir fáförnum göt-
um til samkomunnar. Lúther
var fyrst að því spurður hvort
hann drægi til baka villutrúar-
kenningar sínar. Hann bað um
eins dags umhugsunarfrest og
18. apríl svaraði hann á latínu:
„Samvizku minnar vegna get
ég það hvorki né vil“. — Og
hann bætti við á þýzku: „Hér
stend ég og get ekki annað.
Guð hjálpi mér, amen!“
Margir töldu keisarann á að
láta fangelsa Lúther og dæma
hann, en það vildi hann ekki.
Er Lúther fór frá Worms
fylgdu honum brynjaðir ridd-
arar. Margir vita ekki hvort
endurbótamaðurinn var myrt-
ur á laun, en sagt er að ridd-
ararnir séu menn Friðriks vitra
og að Lúther sé nú í algeru
öryggi í höll, verndara síns. Á
meðan gengur á ýmsu og þeir
sem hafa hæst eru áhangend-
ur Lúthers. Búizt er við klofn-
ingi hinnar æruverðugu ka-
þólsku kirkju.
Blóðbað í Stokkhólmi -
Framh. af bls. 8. i
velmegandi borgarar í Stokk-
hólmi, langt yfir það sem hið
óhugnanlega bréf hafði gefið
til kynna.
Þar sem margir hinna dæmdu
fóru huldu höfði var gefin út
tilkynning um það, að menn
mættu koma fram næsta dag
alls óhræddir. Þeir sem það
gerðu voru gripnir. Aftökunum
var haidið áfram. Þeim var einn
ig haldið áfram þriðja daginn.
Það rigndi án afláts og regnið
skoðali blóðinuí um næstu göt-
ur og torg.
Þeir sem teknir voru af lífi
eru alls 90 og líkunum verffur
brennt á báli. Þar með er kristi
500 bændur frá Ditmarsk sigra
heilan her í gífulegri orrustu
Hinn hataði saxneski lífvörður og ótal holsteinskir aðalsmenn féllu. — Hans konung-
ur og Friðrik hertogi gjörsigraðir í Ditmarsk.
Kolding, 19. febr. 1500.
Það er tilkynnt frá Hertoga-
dæmunum, að hinn mikli at-
vinnuher undir forustu Hans
konungs af Danmörku, Noregi
og Svíþjóð og Friðriks hertoga
af Gottorp, hafi verið gjörsigr-
aður í orrustu milli Memming
sedt og Heide við Dusenduwels-
warf. Hinn algjöri ósigur fyrir
fámennum hóp illa vopnaðra
bænda er furðulegur, þegar þess
er gætt, að herinn var þraut-
þjálfaður og fjölmennur. Vitað
er að Hans konungur og bróðir
hans Friðrik hertogi björguðust
lifandi, en yfirmaður saxneska
lífvarðarins Schlentz junkæri
féll ásamt ótöldum holsteinsk-
um aðalsmönnum.
• Hinn grimmi lífvörður
Hans konungur hefur ekki
tekið þátt í þessari orrustu sem
konungur og málið er óviðkom-
andi löndum hans. Raunveru-
lega kemur bardaginn ekki Dan-
mörku við, þar sem konungur-
inn barðist sem hertoginn af
Gottorp, en þeim titli deilir
hann með bróður sínur.
Hið litla frjósama land Dit-
marksken hefur lengi freistað
hinna holsteinsku aðalsmanna.
Enginn konungur eða aðalsmað
ur ræður fyrir landinu, en þetta
er lýðveldi, sem hefur tekjur
sínar af verzlun og viðskiptum.
Bræðurnir ræddu saman fyrir
nokkru um fyrirhugaða herferð
til Ditmarksken og álitu landið
auðunnið. Til þess þó að hætta
ekki á neitt leigðu þeir atvinnu-
leg upprisa hinna drepnu ó-
möguleg, þar sem líkamarnir
eru að engu gerðir. Stokkhólms-
búar álíta þetta mun hræðilegra
en aftökurnar sjálfar.
• Brennd, drekkt eða grafin
lifandi.
Frú Kristín má, samkvæmt
boði konungsins, velja á milli
þess að verða brennd, drekkt
eða grafin lifandi. Þegar hún
heyrði dóminn féll hún í öng-
vit, en margir halda, að hún
verði ekki tekin af lífi. Verður
hún líklega ásamt öðrum föng-
um flutt til Kaupmannahafn-
ar.
Konungur hefur nú sent fi;á
sér bréf þess efnis, að eftir
reikningsskilin í Stokkhólmi
vilji hann stjórna ríkinu í ró
eftir gömlum venjum. Sören
Norby hefur sagt svo frá og það
mun rétt, að hann hafi bjargað
mörgum frá dauðanum. Herfor
ingi konungs Otto Krumpen er
nú farinn heim.
Eftir þessa atburði er sænski
aðallinn svo hræddur, að frek-
ari mótmælaaðgerðir eru óhugs
andi. Stokkhólmur er lamaður
af þessum sökum, en héruðin
annarsstaðar i Svíþjóð láta sér
fátt um finnast. Bændurnir
elskuðu ekki hina dánu aðals-
menn.
Ditmarksbændur slátra og drekkja hinum jámklæddu liermönn
um.
hermanninn Schlentz junkæra
og hans fræga og alræmda líf-
vörð, herdeild, sem í tillitsleysi,
grimmd og blóðþorsta leitaði að
jafningja sínum.
• 1500 brynjaðir riddarar og
40 fallbyssur.
í her hertoganna munu hafa
verið um 20.000 manns, þar af
1500 brynjaðir riddarar. Her-
leiðing var ekki gerð í Dan-
mörku og fáir danskir aðals-
menn voru ineð í förinni. Her-
leiðing. var gerð á Jótlandi og
herinn hafði 40 fallbyssur. Án
efa hafa menn tekið málunum
með of miklu kæruleysi þrátt
fyrir hinn mikla þer. Margir að-
alsmenn skildu brynjur sínar
eftir heima og íklæddust þess í
stað silki og gullkeðjum.
11. febrúar fór herinn yfir
landamærin. Meldorph var unn
in og rænd og til þess að hræða
landsmenn til uppgjafar voru
124 föngum siátrað, menn, kon-
ur og börn, af mikilli grimmd.
Herinn þrammaði eftir veg-
inum milli Hemmingstadt og
Heide. Áður hafði verið frost en
nú var komin þíða, norðvestan-
stormur lamdi herinn með regni,
vegurinn var eitt leirsvað, hest-
arnir áttu í erfiðleikum með að
fóta sig' með hina járnklæddu
riddara á bakinu og á eftir
hernum kom endalaus röð af
vögnum, sem í voru dýrgripir
aðalsmannanna, föt þeirra,
borðsilfur þeirra og peningar,
því þeir bjuggust við viðskipt
um innbyrðis um fenginn.
• Isebrandt bóndi og hans 500
menn.
En á Dusenduwelswarf stóð
bóndinn Isebrandt með 500
mönnum frá Ditmarsk. Þeir
höfðu með sér nokkrar fallbyss-
ur og sagt er, að þeir hafi tryggt
sér hjálp himnanna með því að
vígja jómfrú eina, Telse Hans-
dóttur, til eilífs skírlífis í
klaustri. Hún á að hafa verið
með í orrustunni og hafa borið
kross. Sitt hvoru megin við veg-
inn voru djúpir skurðir og er
I
fallbyssur Wolfs Isebrandt
þrumuðu gegnum þoku, slyddu
og rigningarhraglanda, stanzaði
herinn en það var ómögulegt
fyrir hann að dreifa úr sér.
Þetta varð bókstaflega bardagi
á veginum. Samtímis réðust
bændurnir á herinn frá engj-
unum í kring. Þeir hjuggu frá
hlið á þennan flemtri slegna^-
her, sem ekki gat hreyft sig.
Örvar tíndu hermennina niður,
særðu hesta og komu á ringul-
reið í röðunum, ómögulegt var
að flýja því það var ekki svo
auðvelt, að snúa vögnuhum við
á sundurgröfnum veginum.
• Herinn sat fastur.
Ailur herinn sat fastur og var
slátrað hægt og sígandi. Ring-
Framhald á bls. 11.
Brynja Schlentz junkæra — hún
frelsaði hann ekki frá dauðan-
um.
V