Dagsbrúnarblaðið - 23.12.1936, Page 2

2
D AGSBRÚ N ARBLAÐIÐ
bornar fram á síðasta „Dags-
brúnar“fundi. En nú hefir nefnd
fjallað um tillögurnar síðan og
hefir hún komist að þeirri nið-
urstöðu, að ekki væri ráðlegt að
útiloka allt lýðræði um kosn-
ingar í félaginu. Samkvæmt til-
lögum nefndarinnar nú er ekki
útilokað að fleiri nöfn séu prent-
uð á kjörseðil en þau sem upp-
stillingarnefnd kemur með. Er
það mikil bót. En þó hygg eg, að
verkamönnum séu tillögurnar
yfirleitt ekki enn svo ljósar, að
rétt sé að samþykkja þær, án
frekari athugunar, um það hvort
ekki mættu betur fara ýms at-
riði þeirra. Eg er þess vegna
mjög hlynntur því, að næsti
,Dagsbrúnarfundur‘ kjósi nefnd
til þess að yfirfara tillögurnar
að nýju, áður en þær fara til
endanlegrar atkvæðagreiðslu í
félaginu.
Páll Th. Jónasson,
deildarstjóri x „Dagsbrún“:
Mér virðist að verkamenn séu
yfirleitt sammála um það, að
rétt sé að breyta skipulagi
„Dagsbrúnar“ með sérstöku til-
liti til þess hve hún er orðin fjöl-
menn. — Lagabreytingatillögur
þær, sem nú liggja fyrir í „Dags-
brún“ stefna að mínu áliti að
ýmsu leyti í rétta átt. En að því
leyti, sem eg hefi getað kynnt
mér þær, eru þó á þeiin ýmsir
annmarkar, sem þörf væri á að
lagfæra. — Einkum virðist mér
gæta nokkuð ríkrar tilhneiging-
ar hjá tillögumönnum í þá átt,
að takmarka lýðræðið í félag-
inu. Og eins og þær voru fyrst
fluttar voru þær ekki sæmandi
„Dagsbrún“ og í raun og veru
óframbærilegar í slíku félagi.
Síðan hafa þær tekið nokkrum
breytingum til bóta í nefnd. Eg
kann t. d. illa við hvernig hugs-
að ,er að sú nefnd verði skipuð,
sem á að gera tillögur um menn
í trúnaðarmannaráð. í tillögun-
um er gert ráð fyrir, að stjórn
Alþýðusambandsins tilnefni einn
nefndarmannimi. Mér virðist
liggja beinast við, að félags-
menn sjálfir kjósi uppstillingai-
nefndina á sem frjálsastan hátt
án nokkurrar íhlutunar annars
staðar frá. „Dagsbrún“ er svo
þýðingarmikið vígi fyrir verka-
mennina, að þeim b.er skylda til
þess að lpggja það sjálfstætt nið-
ur fyrir sér hvaða skipulag muni
bezt reynast á félaginu, svo að
það geti ætíð verið sem haldbezt
vernd fyrir þá í lífsbaráttunni.
Eg mun því styðja þá skoðun,
sem eg heyri marga verkamenn
halda fram, að bezt sé að kjósa
skipulagsnefnd á næsta Dags-
brúnarfundi, til þess að endur-
skoða nákvæmlega þær laga-
breytingartillögur, sem svo mjög
eru um talaðar nú, en sem allt
of fáir Dagsbrúnarmenn hafa
getað kynnt sér enn til hlýtar.
Sæmundur Sigurðsson,
form. Málarasveinafél.
Eg hefi kynnt mér lagabreyt-
ingafrumvarp Héðins Valdi-
marssonar, og get ekki séð ann-
að en að tillögur hans sem
heild stefni að því að afnema
margar af viðurkenndustu regl-
um lýðræðisins. Ekki getur það
talist lýðræði, að stjórn Alþýðu-
sambandsins skipi einn fulltrúa
af þremur í nefndina, sem á að
útnefna trúnaðarmenn á kjör-
seðilinn. Það einasta, sem getur
talist lýðræði í því efni, er að
félagsfundur kjósi alla nefnd-
armennina. Þá þykir mér það
harla kynleg uppástunga, að
stjórn félagsins skuli hafa leyfi
til þess, að láta prenta „ráð-
leggingar“ frá sér á kjörseðil í
allsherjaratkvæðagreiðslu. —
Samkvæmt stjórnarskrá okkar
unga fullvalda ríkis telst það
stjórnarskrárbrot að hafa áróð-
ur í frammi á kjörstað. Þetta
atriði er því þverbrot á einni af
okkar viðurkenndustu lýðræðis-
reglu. Svo virðist mér einnig
um fleiri atriði.
Síðasta þing Alþýðusam-
bandsins taldi nauðsynlegt, að
sameina alla vinnandi menn
innan vébanda sinna. Eg er
þeirrar skoðunar, að það sé
mjög æskilegt. En ef að stjórn
Alþýðusambandsins ætlar sem
heild að tileinka sér þær starfs-
reglur, sem birtast í till. H. V.,
held eg, að margt iðnaðar-
mannafélagið, sem enn þá
stendur utan allsherjarsamtak-
anna, verði ófúst til þess að af-
sala sér réttinum til fullkomins
frelsis og lýðræðis um sín innri
mál.
Viðtal við
Guðjón Benediktsson,
form. Sveinafél. múrara í Rvík.
— Hvaða álit hefir þú á
breytingartillögum þeim, er
Héðinn Valdimarsson ber fram
við lög ,,Dagsbrúnar“?
— Eg hefi það álit, að skipta
þurfi ,,Dagsbrún“ í deildir, —
ekki eftir bæjarhverfum, held-
ur eftir atvinnugreinum. Vinnu-
skiptingin er orðin það fullkom-
in, að slíkt er orðið nauðsyn-
legt. Eyrarverkamenn mynduðu
sína deild, bæjarverkamenn
sína deild, byggingarverkamenn
sína deild, bílstjórar sína deild
o. s. frv. Iðnaðarmennirnir eru
eingöngu í iðnaðarfélögunum,
skrifstofu- og verzlunarmenn-
irnir 1 félagi verzlunarmanna,
svo að hver og einn yrði á
sínum stað. Og meðan innan
hverrar deildar eru eingöngu
þeir, sem hafa hagsmuna að
gæta í þeirri atvinnugrein, sem
deildin nær yfir, er lýðræðið
innan samtakanna í engri hættu.
En hvernig sem deildaskipt-
ingin verður framkvæmd, verð-
ur að gæta þess, að allir með-
limir félagsins hafi jafnan rétt
og jafna aðstöðu til að stilla
upp frambjóðendum og jafna
aðstöðu til að kjósa eftir frjálsu
vali og í réttum hlutföllum.
En með tillögum Hjeðins
Valdimarssonar finnst mér lýð-
ræðið fá svipað yfirbragð og
„lýðræðið" í þriðja ríkinu, þar
sem ákveðnir menn hafa einka-
rétt til að gera uppástungur um
frambjóðendur og hafa opin-
bert eftirlit með því, hverjir
brjóti „lýðræðið" og kjósi aðra
en þá, sem hinir útvöldu hafa
útvalið.
Slíkt ,er ekki það lýðræði, er
verkalýðurinn kýs. Verkalýður-
inn er drenglundaður. Hann vill
láta alla meðlimi stéttarinnar
hafa sama rétt og sömu aðstöðu
til að bera fram áhugamál sín
og berjast fyrir þeim. Hann vill
að allir meðlimir stéttarinnar
hafi sama rétt og sömu aðstöðu
til að velja sér fulltrúa. Hann
vill að allir meðlimir stéttarinn-
ar hafi sama rétt og sömu að-
stöðu til að gagnrýna og jafn-
vel taka umboð af þeim fulltrú-
um, sem bregðast þeim málstað,
sem þeim var trúað fyrir. —
Verkalýðurinn vill lýðræði.
— Hvernig heldur þú, að
Sveinafélag múrara myndi taka
tillögum Héðins Valdimarsson-
ar?
— Eg er viss um, að þær
myndu verða felldar með yfir-
gnæfandi meirihluta. Eg efast
um að nokkur meðlimur félags-
ins fengist til að flytja slíkar
tillögur, enda eru eingöngu
starfandi múrarar í félaginu.
Við kunnum bezt við að velja
okkar fulltrúa sjálfir. Og í lög-
um Iðnsambandsins er okkur
heimilað, að taka umboð af
fulltrúa okkar, ef hann vinnur
á móti samþykktum félagsins.
Eg hefi þá skoðun, að félög
eigi að kjósa fulltrúa og stjórn-
ir til þess að framkvæma sam-
þykktir félaganna, og að félög-
in séu þeirra húsbændur, en ekki
skóþurkur.
Eg á enga heitari nýjársósk
til verkamanna í „Dagsbrún“
en að þeim megi takast að sjá
við þ.eirri hættu, sem lýðræði
félagsins er búin með tillögum
Héðins Valdimarssonar, og að
þeir beri gæfu til, að gera þær
einar breytingar á fyrirkomu-
lagi félagsins, sem yrðu til að
auka jafnrétti og lýðræði.
Helgi Þorkellsson,
form. Klæðskerafélagsins,
lætur svo um mælt um breyting-
ar á lögum ,,Dagsbrúnar“:
Eg hefi mikið hugsað um
þetta mál og get ekki betur séð
en að með skipun slíks fulltrúa-
ráðs, sem fyrirhugað er í „Dags-
brún“, séu allir aðrir meðlimir
félagsins, ‘að undanskildum
þessum 100, gerðir fullkomlega
réttlausir. Slíkt ráð fær full-
komið alræðisvald, sem það
getur beitt eftir eigin geðþótta,
án minnstu íhlutunar þeirra
manna, sem skapa félagsheild-
ina. Slíku valdi er eg gersam-
lega andvígur — eg vil hvorki
láta beita mig því eða beita því
sjálfur gagnvart öðrum. Auk
þess myndi slíkt fyrirkomulag
miða að því að gera meðlimina
sljóva og hugsunarlausa og
halda þeim niðri í sinnuleysi um
sín mál. Það má óhætt segja,
að með þessu sé verið að gera
alla meðlimi Dagsbrúnar — að
undanskildum einum 100 —
ómynduga í orðsins fyllsta
skilningi. Eg er ákveðinn á
móti slíku, bæði fyrir mig og
aðra. Eg tel það einmitt helg-
ustu skyldu alþýðusamtakanna
að ala hvern og einn meðlim
sem bezt upp í sósíalismanum
og gera hann færan um að
starfa fyrir stétt sína og félags-
skap, en það v.erður aðeins gert
með sem fullkomnustu lýðræði,
þannig að sérhver fái að njóta
síií sem bezt.
Eg er alls ekki mótfallinn því,
að félög eigi sína trúnaðar-
menn. En trúnaðarmenn sína
eiga félagsmenn sjálfir að út-
nefna, en ekki fyrst og fremst
stjórnir félaganna, þá fyrst má
kalla þá trúnaðarmenn. Þessir
trúnaðarmenn eiga að fram-
kvæma vilja félagsmanna sam-
kvæmt hinum ýmsu samþykkt-
um meirihlutans á hverjum
tíma, og vera afsetjanlegir, svo
framarlega sem þeir ekki hlytu
þessum vilja, en ekki eins og nú
er gert ráð fyrir vera einræðis-
herrar yfir ófrjálsum mönnum.
Því 'aðeins álít eg að þetta
trúnaðarmannaráð komi að
gagni, að félagsmenn fái sjálf-
ir að ræða og dæma um sín eig-
in mál.
Að lokum vil eg geta þ.ess, að
ef slík ákvæði eins og þessi ná
fram að ganga í félögum innan
Alþýðusambandsins, mun það
standa í vegi fyrir að iðnfélög-
in, sem utan þess standa, gangi
inn, en að mínum dómi væri
eðlilegast að sameina hinn
vinnandi lýð í ein allsherjar-
samtök á lýðræðisgrundvelli.
Enn verð eg að segja það, að
mér óar við að hugsa til þess, ef
slíkt einræðisfordæmi yrði gef-
ið í verklýðshreyfingunni eins
og ástandið er nú hér á landi.
Hálfdán Bjarnason,
deildarstjóri í „Dagsbrún“:
Lagabreytingar-tillögur þær,
sem Héðinn Valdimarsson hef-
ir nú borið fram í ,,Dagsbrún“,
innihalda að mínum dómi svo
stórkostlega skerðing á lýðræði
i félaginu, að ótrúl.egt er, að
slíkar tillögur sem þessar geti
komið frá þeim mönnum, s.em
bera nafn lýðræðisins sífellt á
vörunum. Mér virðist vafalaus
nauðsyn þess að skipta félag-
inu niður í deildir, og þá helzt
eftir starfsgreinum, þar sem því
yrði við komið. Deildarfundir
kysu svo sína stjórn og fulltrúa
eftir frjálsum uppástungum, —
þar höfum.við t. d. Pöntunarfé-
lag t verkamanna sem fyrir-
mynd. — Heppilegasta lausn
þessa máls nú myndi Vera að
fresta þessum umræddu tillög-
um og kjósa nefnd, sem hefði
nægan tíma til að athuga vand-
lega möguleika til b.etri lausn-
ar í málinu.
Sigurjón Jónsson,
deildarstjóri í „Dagsbrún“:
Eg álít það tvímælalausa
skyldu okkar „Dagsbrúnar“-
manna, að vera á verði um lýð-
ræðið í samtökum okkar. Þær
breytingar, sem við gerum á
lögum félags okkar, ættu allar
að stefna til þess, að auka lýð-
ræðið, en ekki að takmörkun
þess. Eg styð það, að kosin
verði nefnd á næsta félagsfundi
til þess að athuga lagabreyt-
inga-tillögurnar nánar.
Björn Jónsson, fyrrverandi for-
maður Prentarafélagsins:
Frá mínum bæjardyrum séð,
hlýtur, sérhver vinur frelsis og
lýðræðis að harma það, ef tak-
marka á lýðræðið í samtökum
verkamanna.
Félög alþýðunnar eiga einmitt
að vera fyrirmynd í þessu efni
og vernda lýðræðið innan sinna
vébanda.
Þegar félög eru orðin jafn-
fjölmenn og „Dagsbrún“ er, á-
lít eg deildaskiptingu nauðsyn-
lega, svo að álit sem flestra fé-
lagsmanna á hinum ýmsu mál-
um fái notið sín. Annars virðist
deildaskipting eftir starfsgrein-
um í líkingu við það, sem vöru-
bílstjórar hafa, v.era eðlilegust,
strax og því verður við komið.
Það, sem mest er um vert fyr-
ir hvern félagsskap, er að full-
komið lýðræði fái notið sín. Það
tryggir bezt eininguna og sterk,
heilbrigð samtök.
Loftur Þorsteinsson,
form. Félags járniðnaðar-
manna í Re.ykjavík:
Því er fljótsvarað. Eg lít svo
á, að lagabreytingar þær, sem
hér er um að ræða, miði að því
að afnema lýðræðið í „Dags-
brún“, og skal eg nú taka nokk-
ur dæmi því til sönnunar.
Gert er ráð fyrir að kosið
verði ca. hundrað manna ,,ráð“,
sem hafi með höndum málefni
félagsins. Við því er ekkert aó
segja, ef þetta ráð væri kosið á
lýðræðisgrundvelli, en svo er
ekki til ætlast. Forustumenn Al-
þýðusamb. hafa þannig forrétt-
indi um uppstillingu lista, að
þeir sjálfir telja sig örugga um
„meirihluta“ í 99 tilfellum af
100.
Þetta hundrað manna ráð er
því aðeins umbjóðandi Alþýðu-
flokksmanna, eða þeirra, sem
kjósa þann eina lista, sem hæg-
ast er að kjósa. A:étur á móti
allir þeir, sem ekki vilja kjósa
þennan lista óbreyttan, eiga litla
von um fulltrúa í „ráðinu“.
Annars er auðveldast að
svara þessari spurningu með
því að lýsa í fáum dráttum,
hvernig Félag járniðnaðar-
manna, sem eg er formaður í,
er byggt upþ og rekið. Stjórnin
er kosin á aðalfundi með skrif-
legum, leynilegum kosningum,
eftir frjálsum uppástungum
fundarmanna. Fyrst er beðið
um uppástungur um formann,
þegar ekki eru fleiri tilnefnd-
ir hefst kosning hans, og svo
koll af kolli, — þannig er kos-
in aðalstjórn og varastjórn.
Einfaldur meirihluti mættra
félagsmanna ræður öllum úr-
slitum mála, og er formaður og
stjórn skyldug til að fram-
kvæma vilja félagsins, og gerir
það í öllum atriðum, án tillits
til þess hvort hún væri málinu
andvíg áður en meirihlutinn
tók sína ákvörðun.
Allar atkvæðagr.eiðslur skulu
vera leynilegar, ef einhver
fundarmaður óskar þess, og er
það gert með til þess gerðum
prentuðum seðlum. Á þá er
skrifað já eða nei, eftir því hvort
maðurinn er með eða móti, en
ef kjósa skal um menn skrifar
hver þann, sem hann vill af
þeim, sem stungið hefir verið
upp á. M. ö. o. þess er vandlega
gætt, að fullkomnasta lýðræði
ríki, enda geta aðeins þau fé-
lög, sem þannig starfa, náð
þeim árangrum, sem félag okk-
ar hefir nú náð.
Karl Guðmundsson,
deildarstjóri í „Dagsbrún“:
Það mun vera lítill ágreining-
ur um nauðsyn þess, að stofnað
verði trúnaðarmannaráð innan
„Dagsbrúnar“. Hitt má deila
um, hvernig kosningu skuli hag-
að. Nefnd sú, sem fjallar um