Austurland - 16.03.1973, Síða 4

4
AUSTUR.LA.ND
Neskaupstað, 16. marz 1973.
hæk'kanii' kaupgjalds og verðlags.
Það samkomuilag sem gert var
felur hins vegar í sér að vandiinn
er lleystur eftir leiðum verðbólg-
'unnar, að' svo miktu ileyti Isem
'hægt er að kalla slíkt lausn. Menn
ftengu nú fyrir noikkrum dögum
smjörþefinn af iþessari 1-eið. Ka,up-
gjald hækkaði að nafninu til um
12% og jafnframt kom til fram-
kvæmda hri'kaleg Ihæikkun á land-
búnað'arafurðium og 2% hælkkun á
almannum sölusikatti. Það' mætti
segja miér að 12% kauphæikikun,
sem ejnnig nær til lauinahæstu
em-bættismanna, þætti saga til
næsta bæjar, t. a. m. hjá þeim
frændum okkar á Nbrðurlöndlum
sem lagt hafa 'hart að sér til þess
að geta sent oikkur sem mesta f jár
muni. Þeir vita eikki það sem við
vitum, að þetta er einvörðungiu
geirvikauphækikun sem 'hjá lág-
laiunafólki hverfur á stuittum tíma
í óiðavterðbólgu.
Ef ste-fna ríkisstjórnarinn-
ar h-efði náð fram að ganga hefðu
landbúnaðarafurðir ekiki hækikað
1. marz og þá htefði kaupgeta lág-
launafólks án efa haldizt mun
hærri en með þeirri sýndarkaup-
hælkkun s-em nú er borguð út.
Stjórnarandsitíaðan tel-ur sig hafa
unnið mikinn sigur með þessari
ráðsmennsku', hún telur sig hafa
stuðlað að óðaveirðbólgu sem
ríkisstjcrninni verði um me-gn að
ráða við og hverju máli skipta þá
nátfúruhamfarirnar í Vestmanna-
eyjum, vandfcvæði meira en fimm
þúsund Vestm'annaeyin-ga og st-ór-
felldir erfiðleikar þjóðarbúsins.
í hugskot hernámssinna.
En jarðeldarnir í Vestm-anna-
eyjum hafa einn-ig sýnt mönnum
inn í fleiri meinse-mdir í þjóðfé-
lagi okkai'. Menn m-ega e-kki
gteyma. -þe'im hrópum sem birtust
í málgögnum Sjálfstæðisfloklksins
og Alþýðuflokksins fáeinum dög-
um eftir að jarðeldarnir í Vest-
mannaeyjum hófu hina feiknlegu
eyðin-gu s-ína. Þar var því haldið
fram með vanstilltasta orðalagi
að íiíki'sstjórnin kæmi í v-eg fyrir
að banidarísku dáta-rnir á Miðnes-
heiði fengju að bjarga verðmæ-t-
um frá Heimaey, auik þess sem
rí'kisistjórnin átti að hafa hafnað
tilboðum Bandaríkjastjó-mar um
að láta milljörðum á milljarða of-
an rigna yfir íslenzku þjóðina.
Þessar stað-hæfingar vora vissu-
le-ga ósanna-r með öllu, en þær
sýn-du vel inn í hugskot hernáms-
sinna. Þeir óttuðust einhug 'land-s-
manna og þjóðl-egan metnað and-
spæni-s einstæðum náttúruihamför-
um; Þeir -vild-u í staðinn nota jarð-
eldana til iþess að brjóta sjálf-
stæðisvitund fslendinga á bak
aftur. Þeir íieyn-diu að halda þeirri
skoðun að fólki að fslendingar
gætu ekki len-gur tekizt. á við þau
náttúruöfl sem mó-tað hafa þjóð-
arsöguna frá öndverðu án þess að
lát,a erle-nda dáta hjálpa sér auk
þess sem þei-r vonuð-u að yfir okk-
ur rigndi betlidölum líkt og
manna yfir gyðingana í eyðimörk-
inni. Hvað ætlið þið að gefa okk-
ur milkið? spurði bl'aðamaður frá
Morgunblaðinu í ibandaríska
sendiráðinu og fleiri erlendum
sendiráðum. Þessum hóp manna
var hernámið dýrmætara en þjóð-
aihag.ur; svo ófrýnileg er spilling
sumra þeirra sem ánet.j-azt hafa
hinu erl'enda liði.
Núna tímabært.
Ég vék að því áðan að ákveðið
hefði verið að gera samkom-ulag
u-m fyi'i'rkomulag viðlagasjóðs
m. a. í því -skyni að bjarga sóma
alþingi-s á yfirborðinu, koma í veg
fyri-r að eldsumbrotin í Vest-
man-naeyjum yrðu dregin nið-ur í
lágkúrulegt pólitískt pe-x. En
Sjálfs-tæðisflokkurinn virðist ekki
hia-fa áhuga á slíku. Han-n bar
fram vantraustslillögu á i-íkis-
stjórnina í -b-ráðræði fáum dögum
fyrir jól í vO'nbrigðum -sínum yfir
því að ríkisisitjórnin skyldi ekki
falla eins og til var ætlazt. Að
jólaleyfi loknu bað Jóh-ann Haf-
st-ein sj-álfur -um að vantrauststil-
lagan yrði lögð til hliðar. En nú
finnst honum tímabært að láta
hana koma fram. Hann telu-r það
vei'a mál>a brýnast hálfum öðrum
mánuði eftir að gosið hófst meðan
e-nn streyma eldar og -eimyrja úr
gos-sprungunni, og setja á svið
hér á Alþtingi pólitískan slkollaleik
með ö'llu því lágkúrulega þrasi
sem slíkum umræðum fylgir. Er
það skoðun. islenddnga,, ler það
s ko ð u n S j álf stæðisf lokksmanna,
-að þeir velji fulltrúa á þing, til
þesis að stunda 'hégómlegan og til-
gangslausan leikaraskap af því-
lík-u tagi? Finnst m-önnum ekki að
tiil þess beri að ætlast að kjörnir
f.ulltrúar þjóðarinnar sýni ein-
hvern snefil af áby-rgðartilfinn-
ingu og heiilindum þegar st-órfelld-
ur vandi steðjar að landsmönnum
öljum ? Er þá réttur tími fyrir
lieikaraskap hinna æ-fðu stjórn-
málamanna ?
Þetta eru mennirnir.
Það -sem geirzt 'h-efur síðus-tu
vikurnar í hinum lokaða -hring hér
í Alþingishúsinu, ýmist að tjalda-
ba-ki eða fyrir opnum tjöld-um, er
hluti af þeim grundvallarágrein-
ingi sem tekizt hefu-r verið á um í
íslenz-ku þjóðfélagi á undanförn-
urn árum. Þeir sem reyn-t ihafa að
nota jarðeldana í Vestmannaeyj-
um í pólitísikum tilgangi án þess
-að hugsa um þjóðarhag, eru sömu
mennirnir s-em gerðu nauðun-gar-
s-amninginn í landihelgismálinu
1961 og vilja e-nn ge-ra undanslátt-
arsamminga eða lúta erlendum
dóms-tóli. Þetta -e-ru sömu menn-
irnir sem virða-st vilja fyrirhuga
þjóð sin-ni þau örlög að verða að
búa við e-rl-enda hersetu um aldur
og ævi, Þetta eru m-ennimir sem
vildu eftirláta útlendingum að
nýta auðlindir okkar og orkulind-
dr og buðu upp á Islendiniga sem
ódýrt vinnuafl. Þessir menn eru
fyrir löngu orðnir afh-uga því sem
þjóð-skáldið 'kvað um Island:
„Undarlegt sambland af frosti og
funa /fjöllum oig sléttum og
hraunum og sjá; / fagurt og ógur-
legt ertu þá brunar / eldur að' fót-
um þíh jökl-unnun -frá. — Fjör
kenni oss eldurinn, frostið o-ss
herði, / fjöll sýni torsóttum gæð-
u-m að ná; / bægi sem ikerúb með
sveipamda sverði / silfurblár æ-gir
oss kveifars-kap frá“. Þetta þy-kir
ef til vill úrelt hetju-ró-mantík um
þes-sar mundiir, ien ég er sann-
færcur um það1 að ef menn eiigia
e-kki í Ihugskoti sínu þessi viðhorf,
þen.n-an óbilgjarna þjcðlega
metnað, þá er íslenzku samfélagi
hætt. Ég er einnig -sannfærðu-r um
að al-lur þo-rii landsmanna hefur
þessi viðhorf til landsins og
sjálfra sín. Ég er þess leinnig full-
viss að æð-i margjr þi-ngmenn
stjórnarandstöðuflokkanna taki
ófúsir þátt í þeim pólitíska skolla-
leik sem nú e-r settur á -svið hér í
Alþingishúsinu meðan Heimaey
brennur.
Á stundum mikilla öirlaga.
En sé svo þurfa men-n að draga
réttar ályktanir af þeim atb-urð-
um sem verið hafa að gerast í
hópi stjórnmál-alieiðtoga síðustu
v.ikurnar. Stjc.rnmálaleiðtogar
sem geta efcki á örlagatímum lyft
sér yfir hina pólitíSku flatne-skju
-eru ekki starfi sínu vaxn-ir og
þurfa að velja sér ön-nur verlk-
efni. Engum manni dyls-t að miik-
ið djúp er nú staðfest milli Al-
'þjngis cig þjóðarinnar; andrúms-
lof-tið hér í þingsölunum er allt
annað e-,n meðal landsmann-a. Al-
þingi hefur ekki reynzt þess
meginugt að taka rismiklar og
réttar ákvarðanir á örlagastund.
Haldi þetta bil áfram að aukast,
er lýðræðinu -hæ-tt. Því tel ég, að
náttúruhamfarírnar í Vestmanna-
eyjum þurfi að verða okkur öll-
um„ ■alþingismönn.um og þjóðinni,
áminning um að ta-ka úrelt við-
horf til endurmats og minnast
þess að á stund-um mi-kiila örlaga
eru -sa-meiginlegir hagsmunir
okfcar miklu yfirsterkarí öll-um
ágreiningi.
Rœða Lúðvíks
He-rra forseti. Góð-ir hlustend-
ur. Líklega hefur aldrei verið
jafnófyriiieit.in og ábyrgðarlaus
stjórnarandstaða á íslandi og sú,
sem nú e-r. É-g átti sæti í vánstri
s-tjórninni á árunum 1956-1958 og
heyrði þá eins og fl-eirí sitthvað
lítiið fagurt úr stjórnarandstöðu-
horni íhaldsins. En stjómarand-
staðan þá var hreánastd -barna-
leikur Ihjá því, sem 'hún er nú, og á
éig þá sérsta.klega við áróður
stjcirnarandstöðublaðanna.
Nú eru líka komnir nýir herr-
ar að blöðunum, menn mieð nýjar
siða.reglur, ef sið'areglur skyldi þá
kalla. Nú e-ru það s-iðareglu-r
Eyjóllfs Konráðs Jóns-sonar, rít-
stjóra Morgunblaðsins, sem látn- '
ar e-ru gilda í áróðurss-krifum
stjórnarandstöðunnar. Sjálf-
stæðiisflokkurinn flytur nú tillögu
um van-traust á ríkisstjórnina og
styður hana með sams konar
málflutnin-gi -og að undanförnu
hefur birzt í Morgunblaðinu. Það
e-r því ekki úr vegi að tak-a þenn-
an málfl-u-tnin-g til sérstakrar at-
hugun-ar í tvei-mur þeim mála-
flo-kkum, sem nú eru þýðingar-
miss-tir í íslenzkum stjórnmálum,
og á ég þar við landhelgismáliið
og efnahagsmálin.
Siðareglur Morgunblaðsins.
Landhelgiismálið er tvímæla-
la.ust stærsta m-ál þjóðarinnar í
dag. Stefnan í því máli var mörk-
uð með einróm-a samiþyk-kt á
Aljþingi 15. febrúar 1972. Þá var
útfæ-rslan í 50 mílur ákveðin mið-
að vlð 1. sept. 1972 og einnig
ákveðið að segja upp landhelgis-
samningunum við Breta og Vest-
ur-Þjóðv-erja frá árinu 1961. Sam-
staða átti að ve-ra um stefn-una í
landhelgismálunum. En ihver
hefur verið afstaða Moiigunblaðs-
Lúðvík Jósepsson, ráðherra.
ins undanfarna mánuði og þá
fyrst og fremst Eyjólfs Konráðs
Jónssonar aðalritstjóra Morgim-
blaðsins, sem augljóslega hefur
skrifað þar mest um rnálið? Dag
eftir dag hefur -hann -afflutt yfir-
lýsta stefnu íslendinga í málinu.
Hann hefur krafizt þess, að Haag-
dcmstóllinn yrði láti-nn dæma um
málið þvert ofan í markaða
stefnu. Og hann hefur 'hvað lefti-r
annað ráðizt sérst'aklega á þá
fulltrúa Islendinga, sem staðið
hafa í samningaviðræðum við
Breta um -bráðabirgðalausn á
málinu.
Á sama tíma og samningamenn
ísl'ands í viðræðunum við Breta
cig Vestur-Þjóðverja hafa lagt
áherzlu á, að öll íslenzika þjóðin
væri einhuga í landhelgismálinu
eg s-tæði fast á mótaðrí s-tefnu,
hefur Morgunblaðið þrástagazt á
ósamkomulagi í ríkisstjórninni
um afstöðu í landhelgismálinu og
fulilyrt að e-fcki væri hægt. að lieysa
d-eiluna með Bretum og Vestur-
Þjóðverjum, ve-gna djúpstæðs
ágreinings í ríkisstjórninni.
Hé-r skulu tilfærð nokkur orð-
rétt dæmi úr skrifum Morgun-
blaðsins, aðallega frá því í