Austurland - 16.03.1973, Side 5

Nes'kaupslað, 16. marz 1973.
ÁUSTUKLAMB
5
októbeimánuði og nóvembenmán-
uði siðastliðnum, en þá fóru
einmit.t fram hinar þýðingar-
mest.u viðræður við Breta hér í
Reykjavík um landhelgismálið.
í>ann 21. október skrifar Eyjólfur
Koniáð Jónsson í Reykjavíkur-
pistli Morgunblaðsins orðrétt eins
og hér ska] tilgreint:
„En vegna þessa djúpstæða
ágreinings í ríkisstjóminni og
persónule.gs metnaðs einstakra
ráðherra, verður nú enn að1 bíða
cg bíða og enginn veit, hvort
unnt verðui' að setja niður deil-
una við Breta og Ventiur-Þjóð-
verja, einfaldiega vegna þess
að e'kkert er gert til iþess að
komast til botns í þessu máli.
Ráðheiramir þora varla að ræða
írálin sín á milli, af ótta við að
upp úr sjóði. Meðan iþessu fer
fram ríkir g'eigvænlegt hættuá-
stand úti á miðunum, eins og
fersætisráðherra lýsti vel i þing-
ræðu á Alþingi síðastliðinn mið-
vi’.cudag og stórslys geta orðið
hvenær sem er. Það Mýtur að
vera kiafa allrar íslenzku þjóðar-
innar að ráðherrarnir geri það
upp við sig, hvort þeir ætla að
st.a.nda saman í landhelgismálinu
eða ekki.”
Hveijir spilia samningsstöðu
okkair í landhelgismálinu.
Þiet.ta var boðskapur Morgun-
biaðsins þann 21. október 1972,
cða þegar íslendingar stóðu í
miðjum samningalotum við Breta
og um sama leyti og brezkir land-
heigisbrjótar reyndu sem ákafast
að sigla á íslenzk varðskip. Auð-
vitað eru allar sögur Eyjólfs Kon-
ráðs í Morgunblaðinu um ósam-
komulag ríkisstjórnarinnar í
landhelgismálinu algjör upp-
spuni. Ríkisstjómin (hefur verið
sammála um öll tilboð Breta til
lausnar á deilunni og stsaðið
saman um öll svör við tilboðum
þeirra. Eyjóifi Konráð og þeim
Morgunblaðsmönnum hefur að
sjálfsögðu verið að fullu ljóst,
hversu háskaleg þessi s'krif hafa
verið fyrir málstað okkar ísiend-
inga. Það kemur m. a. skýrt fram
í leiðara Morgunblaðsins þann 19.
okt., en þar segir þá um það atriði
orðrétt á þessa leið:
„Það er svo annað mál að
þett.a opinbera rifrildi milli
íáðherra um stöðu landhielgis-
málsins er afar óheppilegt. Það
gefur andstæðingum olkkar til
kynna að misklíð sé á ferðinni
innan ríkisstjórnarinnar í
þeirri örlagaríku deilu, sem við
nú eig.um í. Getur það 'haft slæm
áhrif á samningsstöðu okkar ef
v.iðsemjendur eru þeirrar skoð-
unar, að þjóðareining sé að
rofna.”
Bretar fylgjast með skrifum
Morgunblaðsins.
Já, Eyjólfur Konráð Jónsson
vissi vel, að það gæti haft, slæm
áhrif á samningsstöðu okkar, ef
viðsemjendur yrðu þeirrar skoð-
unar, að þjóðareining væri að
rofna. I því ljósi ber að skoða
sikrif hans, þar sem liann fullyrðir
gegn betri vitund, að djúpstæður
ágreiningur sé 1 ríkissitjórninni
um málið. Allt sé að sjóða upp úr
milli ráðherranna og að öll þjóðin
krefjist þess að ráðiherrarnir
komi sér saman í málinu eða
víki. Hann fullyrðir, að etkki sé
hægt að leysa deiluna við Breta,
vegna ágieiniings í ríkisstjórn-
inni.
Bretar hafa visisulega veitt
þessum og hliðstæðum slkrifum
Mor.gunblaðsins eftirtekt. I
brezkum blöðum fóru að birtast
greinar um að raunverulega
stæði deilan um fiskveiðiréttindi
Breta við ísland fyrst og fremst
við noklkra harðlínumienn og þá
helzt við sjávarútvegsráðherr-
ann. Bret-ar fóru að gæla við þá
fullyrðingu Morgunblaðsins, að á
íslandi skiptust menn í tvo and-
stæða hópa í landhelgismálinu.
Þá sem væiru, samkvæmt orða-
laigi Morgunblaðsins hófsamir og
vildu samninga, og hina, sem ekki
viidu neina samninga. Þann 22.
október orðaði Morgunblaðið
þetta þannig í leiðara sínum:
„Þess vegna vill Morgunblaðið
taka undir það sjónarmið
hófsamra afla innan ríkisstjórnar-
innar að fara að öllu með varúð
cg gát“, og þann 4. nóvember
skrifaði Eyjólfur Konráð Jónsson
í Reykjavíkurbréfi Morgunblaðs-
ins orðrét,1): „Þessi staða innan
níínsstjórnarinnar valdtor Iþví að
eigi samningar að takast verður
stjórnarandstaðan og þá fyrst og
fremst Sjálfstæðisflokkurinn að
taka þar nokkra forystu og veita
hinum hófsamari öflum í rikis-
stjórninni þann stuðninig, sem til
'þess þarf að þau geti gert upp hug
sinn“.
Forystumenn Sjálfstæðis-
flokkslns bera ábyrgð á slík-
um skrifum.
Er nú nema von að Bretar með
alla sína þrjózku bíði enn um sinn
og haldi áfram landhelgisbrotum
sínum, bíði betri samninga-
manna, bíði eftir því að hinir hóf-
sömu og samningaviljugu nái
yfirtökunum samkvæmt kenning-
n,m Morgunblaðsins. Bretar vita
fullvel að Morgunblaðið er blað
Sjálfstæðisflokksins, stærsta
stjórnmá'laflokksins 1 landimu.
Þeim er þvi nokkur vorkunn að
trúa þessu og vilja af þeim ástæð-
um bíða enn og sjá hvað gerist.
Éig hef sagt það áður og m. a.
endurtekið það í útvarpsumræð-
um, að ég tel að þessi skrif
Morgunblaðsins séu ekki í neiinu
samræmi við afstöðu stuðnings-
manna Sjálfstæðisflokksins til
landhelgismálsins. Þessi skrif
Morgunblaðsins túlka skoðanir
Eyjólfs Konráðs Jónssonar, rit-
stjóra Morgunblaðsins og e. t. v.
no'kkurra foirystumanna flokksins.
Þeir verða liíka að bera ábyrgð á
þessum skrifum, því annars ættu
þeir að hafa vit á því að stöðva
slík skrif. Þau dæmi, sem ég hef
hér nefnt um áróður Morgun-
blaðsins gegn ríkiisstjórninni í
landhelgismál'inu eru aðeins sýn-
ishorn af vinnutorögðum stjórnar-
andstöðunnar og áróðri hennar
gagnvart ríkisstjórninni. I þýðing-
armesta máli þtjóðarinnar leyfir
stjórnarands'taðan sér þannig
vinnubröigð og það þegar þannig
stendur á, að þjóðin á í 'hörðum
átökum við erlenda aðila, sem
brjcta O'kkar lög, ráð'ast gegn okk-
a;r löggæzlu, reyna að sigla í kaf
okkar fiskibáta og nota sér til
hins ýtrasta í yfirgangi sínum
eldgoss-hörmungar oklkar og leit
varðskipanna að skipbrotsmönnr
um.
Verðhækkaniir helmingi meiri
hjá viðreisninni.
Áróður stjórnarandstöðunnar
um efnahagsmálin er af sama
toga spunninn og áróður land-
helg'.smálsins í Morgunblaðinu.
Það er að vísu rétt, að mi'klar
verðhækkanir ganga nú yfir og
við ýmis vandamál er að glíma á
efnahagssviðinu. Efnaihags-
vandamál eru ekkert nýtt vanda-
mál á íslandi og ættiu þeir Gylfi Þ.
Gíslason og Jólhann Hafstein að
þekkja það. Nú em þeir félagar
hneykslaðir yfir miklum verð-
hælkkunum og telja að þær beri
vott um að nú hafi ríkisstjórnin
enga stefnu í efnahagsmálum.
Mikið má nú ástandið í dýrtíðar-
og gengislækkunarmálum vera
orðið siæmt, ef þessir tveir for-
ingjar viðreisnarstjórnarinnar
hafa raunverulega efni á því að
kvarta og hneykslast. Þeir lækk-
uðu verðgildi íslenzkrar kirónu
gagnvart öllum erlendum gjald-
eyri fjórum sinnum. Og í síðustu
hrinunni lækkaði verðgildi krón-
unnar um helming. 1 þeirra
stjcirnartið óð dýrtíðin áfram
risaskrefum og var meiri hér en í
nokkru land'i öðru í Evrópu.
Síðustu 3 ár viðreisnarstjórnar-
innair hækkaði veirðlag hér um
18,6% að meðaltali á ári eða frá 1.
jan. 1968—1. nóvember 1970 þeg-
ar verðstöðvunin þá tók gildi. Þeir
Jóhann og Gylfi geta því vissu-
le.ga gortað af nokkurri stjórn
sinni í efnahagsmálum með slíka
útkomu sem þessa. En hvað 'hefur
gerzt í tíð núverandi ríkisstjórnar
í dýrtíðarmálum ? Á tímabilinu
frá 1. nóvember 1970, þegar við-
reisnarstjórnin setti sína verð-
stöðvun og liætti að mæla breyt-
ingar á vísitölu og fram að 1.
marz síðastiiðnum eru 28 mánuðir
eða rúmlega 2 ár. Á þessum tíma
hefur framfærsiluvísitalan hækk-
að um 28 stig eða um 18%, það
jafngiklir 7,7% á ársgrundvelli.
Þessi hækkun framfærsluvísitöl-
unnar er mikil, of mikii, þó að hún
nái e’kki helming af þeirri hækk-
un, sem varð í stjórnartíð þeirra
Gylfa og Jótoanns..
Orsakir verðhækkana nú.
En hvernig stendur á þessari
vísitöluhækkun í tíð núverandi
rí’kisstjórnar ? I stuttu máli má
segja að ástæðurnar til þessarar
hækkunar séu þessar:
I fyrsta lagi: Geymdar verð-
lagshækkanir frá verðstöðvunar-
tíma viðreisnarinnar.
1 öðru lagi: Erlendar gengis-
breytingar, sem urðu sáðari hluta
árs 1971 og á árinu 1972.
1 þriðja lagi: Erlendar verð-
hækkanir, þ. e. a. s. dýrtíð í öðr-
um löndum. Samkvæmt opinber-
um skýrslum kemur d ljós að
meðalverðhækkun á innfluttum
vörum til landsins milli áranna
1971 og 1972 nam 9,25%.
1 fjórða lagi: Gengistókkun ís-
lenzku krónunnar í desember-
mánuði síðastliðnum um 10,7%
I fimmta lagi: Kauphækkanii'
þær, sem samið var um í desem-
bermánuði 1971, og áður toafði
verið samið um við opinbera
starfsmenn.
í sjötta lagi: Hið nýja gengis-
fall dollarans nú nýlega.
Plestar eru þær ástæður, sem
hér eru greindar fyrir utan vald-
svið íslenzkra stjórnvalda eða nú-
verandi ríkisstjórn getur ekki
boiið þar ábyrgð á. Vitanlega er
ekki hægt að kenna núverandi
ríkissitjónn um verðtoælkkanir sem
raunverulega höfðu átt sér stað í
tið fyrrverandi stjórnar, en höfðu
ekki komið formlega fiam, vegna
verðstöðvunarinnar. Og ekki er
hægt að kenna núverandi ríkis-
stjórn um verðbólguna í við-
sikiptalöndum okkar.
Verðbólga í viðskiptalöndum.
Árið 1971 hækkaði t. d. innan-
iandsverðlag í Bretlandi um 11%
og í Þýzkalandi um 7,7%. 1 þess-
um löndum, sem eru oikkar helztu
viðsikiptalönd, hefur vierið gífur-
leg verðbólga undanfa'rin ár. Og
er hægt að kenna núverandi ríkis-
stjórn um ihrollvekjuna frægu,
sem mest var talað um í síðustu
kosningum ?
Hver var annars sú hrollvekja
sem Ólofur Björnisson prófessor
talaði þá um ? Hún var fólgin í af-
leiðingum þess óleysta efnaJhags-
vanda, sem viðreisnarstjórnin
skildi eftir sig og þá blasti við öll-
um. Þessi hrollvekjuvandi var
m. a. sá að fyrirsjáanlegt vair að
kaup verkafólks yrði að hæfcka á
árinu 1971 eftir kosningarnar þá.
Fyrrverandi ríkisst.jórn hafði
samið um kauphækkun til opin-
berra starfsmanna. Þá kaup-
hækkun þurfti auðvitiað að greiða,
og einnig að ætla öðrum vinnu-
sléttum í landinu hliðstæða kaup-
hækkun.
Hluti af hrollvekjunni var einn-
ig það, að búið var að samþykkja
í tíð fyri'verandi ríkisstjórnar all-
verulega hæk'kun á tryggingabót-
um almennu trygginganna, en
það átti eftir að borga þessa
hækkun. Við öllum þessum fjár-
toagsvanda tók núverandi ríkis-