Neisti - 05.09.1947, Blaðsíða 3

NEISTI
t
HAROLD LASKE:
1. greln
LEYNIHERDEILDIN
Hér hefst í lauslegri þýðingu ritgerð fyrrverancli formanns Verka-
maxmaflokksins brezka, Harold Laski, sem skrifuð [var í apríl 1946 sem
svar við umsókn brezka kommúnistaflokksins um að verða tekinn sem
heild upp í brezka verkamannaflokikinn. Kitgerð ]>essi hefur
hvarvetna vakið hina mestu athygli.
I. KAFLI
Einræðissósíalismi og lýðræðissósíalismi
Upp úr október-byltingunni í
Rússlandi var alþjóðasamband
kommúnista stofnað árið 1919. —
Allatíð síðan hefur gagnger klofn-
ingur átt sér stað innan hinnar
sósíalistísku verkalýðshreyfingar
um allan heim. Kommúnistaflokk-
k ar allra landa hafa álitið fram-
kvæmd rússnesku kommúnistanna
á sósíalismanum, og fræðikenning-
um þeirra um hann, hinn eina
sanna sósíalisma. Þeir fullyrða, að
aðeins ofbeldis-bylting geti koll-
varpað borgaralegu þjóðfélags-
formi og skapað sós'íalistiskt í
þess stað. Þeir ríghalda sér í kenn-
inguna um þörfina fyrir flokk,
sem stjórnað er af fáum, þaulæfð-
4 um byltingasinnum, þar sem járn-
harður agi ríkir, flokk, sem hefur
þaðhlutverk, aðsafna um sig skara
verkamanna, fræðandi, skipuleggj-
andi, leiðandi. Þegar svo fylling
tímans kemur, á svo Kommúnista-
flokkurinn að færa ríkisvaldið í
hendur verkamannanna: Hann
stofnar til alræðis öreiganna og
hrindir öllum þeim gagnárásum,
sem auðvaldið vafalaust mun gera
til að koma í veg fyrir að komm-
' únistarnir geti styrkt aðstöðu sína.
Með því að kæfa alla mót-
spyrnu, >og jafnvel Iþótt beita
þurfi ofbeldi og harðýðgi, með
því að br jóta niður áður rík jandi
stjórnarform, með því að byggja
her og lögreglu upp af traustum
meðlimum flokksins, hyggjast
þeir skapa sér aðstöðu, til að
stofna sósíalistískt þjóðfélag í
k stað þess kapítalistíska.
Röksemdafærsla kommúnist-
anna er þannig: Það verður löng
barátta, hörð og löng barátta.
Bngin drottnandi stétt hefur
nokkru sinni sleppt völdummi án
þess að berjast eins og Ijón til
að halda þehn. Það verður ekki
hjá komist að afnema eignarétt-
inn, ]>að kemur til blóðugra bar-
dagá, fólk flýr úr landi; það
*' Verður hætt við, erlendri íhlut-
un; en ef Kommúnistaflokkur-
inn er þess megnugur, að útfæria
fræðikenningar sínar þannig í
verki að svarar til reynslu múgs-
ins, verður honum kleift að við-
halda aðstöðunni til að koma
alræðinu á. Þetta verður þeim
mun auðveldara, sem skipuleggj-
endur sósíalistískrar byltingar
hafa nú eignast hina dýrmætu
reynslu frá Sovét-Rússlandi og
lært þar af. Sem stendur er það
skyMa hvers einasta Kommún-
istaflokks lað vígbúast — bæði
fræðilega og skipulagslega i—
með þeim krafti, sem igerir hon-
um mögulegt að inna af hönd-
rnn hið sögulega hlutverk sitt
í fyllingu tímans.
Umfram allt eiga brezku komm-
únistarnir að læra af fyrri heims-
styrjöldinni og af hinum „dökku
árum“ næst á undan þeirri fyrri.
Eftir að þeim hefur vaxið fiskur
um hrygg, eftir „barnasjúkdóma
kommúnismans," sem Lenin for-
dæmdi svo harðlega árið 1920, eiga
þeir að troða sér inn í fagfélögin og
Alþýðuflokkinn, þannig að þeir
komist í lykisaðstöður í verkalýðs-
hreyfingunni; hafandi þaðan í
hendi sinni að móta áhrif verka-
mannanna í þessum samtökum. —
Þeir eiga að láta kjósa sig á þing
og nota það á sama hátt og bolsé-
vikarnir rússnesku notuðu þing
keisarastjórnarinnar, „Dúmuna“,
til að fletta ofan af hinu borgara-
lega sýndarlýðræði. Ef þeir vinna
með umbótasinnuðum sósíalistum,
eiga þeir ekkert tækifæri að láta
ónotað til að afhjúpa spillingu
þeirra og óheiðarleika. Þeir eiga
að innræta verkamönnum og verka
konum það hugarfar, að þeim beri
að gera kröfur á öllum sviðum
þjóðlífsins, í þeim tilgangi að fá
fólkið, þegar ekki er við kröfunum
orðið, til að viðurkenna, að hið
borgaralega lýðræði sé aðeins form
hins skipulagða, kapitaliska arð-
ráns. Þannig vakin vaxandi rót-
tækni á að gera verkamenn fúsari
til að hlýta leiðsögn kommúnista-
flokksins, þegar hinar arfgengu
mótsetningar kap'italismans hafa
lagt slikar byrðar á herðar verka-
mannanna, að þeir ekki lengur
viija bera þær. Það mun þá koma
að því, að ríkisvaldið verður óstarf-
hæft, þar eð hin ríkjandi stétt
getur ekki lengur treyst hollustu
hinna vopnuðu sveita sinna. Þá
breiðast út víðtæk verkföll, fjölda-
kröfugöngur og uppreisnartilraun-
ir eiga sér stað og virðing fyrir
borgaralegum lögum stórhrakar.
Borgarastéttin missir sjálfs-
traustið og upp rís óeining innan
hennar, hvernig halda eigi uppi
lögum og reglu. Þá er komið að þvi,
að kommúnistamir uppskeri laun-
in fyrir langa og fómfúsa baráttu
og undirbúning. Þá er kominn
tími forystusveita verkalýðsins til
að leggja til omstu um völdin.
HVAÐ SAGHÐI
LENIN?
Það er mikilvægt að gera sér
ljóst, að kommúnistaflokkurinn
trúir því ekki 'í reyndinni, að bylt-
ing geti átt sér stað fyrir hans til-
verknað eingöngu. Kommúnistar
undirstrika ávallt að bylting sé af-
leiðing ákveðinna sögulegra að-
stæðna, sem flokkurinn notfærir
með það fyrir augum að koma á al-
ræði öreiganna. Kommúnistarnir
eru andvígir þeirri kenningu hins
fræga, franska sósíalista, L. A.
Blanqui, að vel skipulögð samtök
geti kollvarpað borgaralegri stjórn
og yfirtekið ríkisvaldið. Fræði-
kenning marxismans er í andstöðu
við þessa kenningu Blanqui’s að
því leyti, að samkvæmt þeirri fyrr-
nefndu á aðeins að vera hægt að
taka völdin ef ákveðnar ytri að-
stæður eru fyrir hendi.
Lenin sjálfur hefur lýst þessum
aðstæðum með þeirri hárfínu ná-
kvæmni, er honum var eiginleg,
í hinu sígilda • bréfi sínu um
„Marxisma og uppreisn":
„Til þess að uppreisnin
heppnist", segir hann, „má
hún ekki eingöngu byggjast á
S
samtökum og ekki einungis
á einum flokki, heldur á hin-
um stéttvísu verkamönnum
sem heild. Það er fyrsta skil-
yrðið. Uppreisnin verður að
byggjast á byltingarsinnuðu
hugarfari fjöldans. Það er
annað skilyrðið. Uppreisnm
verður að hef jast á hinu rétta
sögulega augnabliki í bylt-
ingaröldunni; þvi augnabliki,
þegar starfsvilji framsækn-
asta hluta f jöldans er á há-
marki, en óvissan mest bæði
í röðum óvinanna og meðal
hinna veikbyggðari, hvarfl-
andi og hikandi vina bylting-
arinnar. Það er þriðja skil-
yrðið.“
Það er augljóst, að Lenin gerði
ráð fyrir vopnaðri uppreisn sem
lokaþætti sögulegrar þróunar, þar
sem rikisvaldið er óstarfhæft;
ekki lengur hæft til að halda uppi
virðingu fyrir sínum eigin lögum,
og þar sem óánægja og reiði múgs-
ins er nægileg til að fá hann til
að hlýta annarri leiðsögu.
Það er nauðsynlegt, að benda
vel á þetta, því þar skýrist af-
staða kommúnistanna til þingræð-
isins áður en bylting brýzt út.
Kommúnistar viðurkenna gildi
þingræðisins með sínu tiltölulega
víðtæka frelsi; það gefur þeim tæki
færi til að ná til og stjórna rót-
tækasta hluta verkamannastéttar-
innar. Þeir viðurkenna líka, eins
og Marx, þegar hann lýsti 10 tíma
vinnudeginum sem sigri fyrir
verkamennina, að öflun þjóðfélags-
legra umbóta leiðir til aukinnar
stéttvísi og sterkari löngunar verka
mannanna til að vinna stærri
sigra. En samt'ímis fullyrða þeir,
að jafnvel við beztu skilyrði geti
sósíalistiskur meirihluti á þjóð-
kjörnu þingi, eins og okkar, ekki
komizt lengra en að ná þjóðfélags-
umbótum meðan stjórnarformið er
þingræðislegt. Við slíkt skipulag sé
ekki hægt að koma á sósíalisma.
Frh.
Innilegt þakklæti til allra þeirra mörgu, nær log f jær, sem á ýmsan
hátt auðsýndu okluir samúð og hluttekningu við fráfall og jarðarför
eiginmanns míns og föður okkar Stefáns Guðmundssonar múrara. Sér-
stiaklega þökkum við Alþýðuflokksfélagi Siglufjarðar fyrir ógleyman-
lega vinargjöf.
MARGRÉT SIGTRYGGSDÓTTIR og BÖRN
ATH. Þakkarávarp þetta barzt blaðinu fyrir mánuði síðan, en vegna
mistaka er það ekki birt fyrr en nú. — Eru aðstandendur vinsamlegast
beðnir afsökunar á því. — BLAÐNEFNDIN.
AUGLÝSING
Þeir, sem óska að sækja um starf við að stjórna væntanlegri jarð-
ýtu bæj,arins, geri svo vel að senda umsóknir sínar til undirritaðs fyrir
miðvikudaginn 10. b. m.
Siglufirði, 4. sept. 1947.
GUNNAR VAGNSSON