Freyr - 01.04.1910, Blaðsíða 4

50
Í'REFR.
JÞað er sagl að „margar hendur vinni létt
verk“ og oít er það svo; það virðist því svo
sem möguleiki ætti að vera til þess að bæj-
arbúar gætu myndað sér þarua gróðaveg, stofn-
að félag, eða öllu heldur mörg smá félög, er
tækju land til að rækta á kartöflur. Eg hefði
betri trú á því að félögin væri fámenn heldur
en að þau væru margmenn; fáir menn geta
fremur verið samhentir og samrýmdir en inarg-
ir; því oft ber það við að margar hendur vinna
sér verkin of létt. Vildi einn og einn maður
gera sér það að atvinnu að ná sér í land og
rækta þar kartöflur, þá heíði eg hinabeztutrú
á því. Hann findi þá svo vel til þess að vel-
gengni hans væri mikið undir því komin að
hann stundaði verkið af alúð og hagsýni.
Það er enginn vafi á því að margir blett-
irnir eru til á landinu sem eru vel fallnir til
kartöfluræktar og það er heldur enginn vafi á
því, að þeir blettir eru fleiri en alment er álit-
ið. Eg hefi þegar minst á að rækta mætti hér
bæjarlandinu kartöflur til álitlegs hagnaðar.
En hvergi þekki eg jafngott kartöfluland hér
nærri bænum eins og fram á Seltjarnarnesi ogþar
fylgir sá kostur, að þar má ná í þang og þara.
Seltirningar mundu sjálfir vera búnir að taka
það land til ræktunar ef ekki væri það ólag á,
að landið er óskift og því ekki neins sérstaks
manns eign. í>að fyrirkomulag er víðar en
hér þrándur í götu fyrir verulegum framförum
i jarðræktinni; svo hefir það verið í Færeyjum
til skains tíma. Það væri nógu vel til fundið
ef Reykvíkingar gætu komið því til leiðar, að
þetta land á Seltjarnarnesinn yrði bráðlega
tekið i rækt.
Þegar talað er um kartöflurækt, þá verður
að gera greinarmun á tvenskonar fyrirkomu-
iagi, eftir því hvort kartöflulandið er stórt eða
lítið. Venjulegast er að landið sé lítið, smá
garðar, svo litlir, að það krefur ekki mjög
mikla vinnu að hirða um þá með handverkfær-
um einum saman. Og þegar garðarnir eru litl—
ir geta menn komist yfir að hirða þá vel og
hlúa að hverri plöntu. Þá mega plönturnar
líka stauda miklum mun þéttara, heldur en
þar sem garðar eru svo stórir að taka verður
hestana til hjálpar við vinnuna. En litlu garð-
holurnar geta gefið mikiu meiri uppskeru að
tiltölu en stóru garðarnir, en kostnaðurinn við
þær er líka tiltölulega langtum meiri, en þar
sem landið er stórt, ef öll vik þarf að reikna.
En þvi er nú oft svo varið, að menn gera ekki
annað þarfara en að annast dálítinn jurta-
garð og arðurinn af þeirri vinnu er ótrúlega
mikill.
Þá skal eg fara nokkrum orðum um kar-
töflurækt í stórum stil. I þvi efni er oss mjög
ábótavant, eins og von er til, þvi slík ræktun
er að byrja hér allra siðustu árin.
Þótt ekki sé um stærra kartöfluland að
ræða en eina dagsláttu, þá sjá allir, að það
mundi þurfa svo mikinn vinnukraft, ef stunda
ætti þá rækt á sama hátt sem gjört er í venju-
legum görðum, að það mundi flestum ókleyft,
hvað þá ef um stærra land væri að ræða.
Svo umfangsmikil kartöflurækt verður að byggj-
ast á hestavinnu, að svo miklu leyti sem henni
verður við komið. Til þess þurfa nokkur verk-
færi: plógur, herfi, hreykingarplógur,v tvenn ak-
týgi og vagn. Það eru til vélar, sem nota má
við niðursetningu og upptöku kartaflna, en þær
eru dýrar í samanburði við notin og eru því
mjög lítið notaðar á Norðurlöndum. Að því
leyti sem eg þekki til þá eru þær helzt notað-
ar í Ameríku og á Þýzkalandi. Eg vil ráða
mönnum frá að hugsa um kaup á slíkura vél-
um að svo stöddu. Það má setja niður um
leið og plægt er og það má greiða fyrir upp-
tökunni með því að plægja upp kartöfluraðirnar.
En geta vil eg þess, að bezt gerist niðursetn-
ingin með spaða og upptakan með þéttyddri
kvisl eða kartöflugrefi.