Freyr - 01.04.1910, Síða 11

, í'REYR.
57
korn, mun vafasamt, eD heldur bendir það á
það. Annars voru orsakirnar til þess að laud-
búnaðurinn fer svo mjög hnignandi á 14. öld
ýmsar; miklu munu drepsóttir (svartidauði 1402)
og harðindi hafa valdið, eu þó hefir hitt, ómenska
og sundrung, ánauð og kúgun, valdið meiru
og orsakir þess orðið víðtækari. Ræktarleysi
við land og þjóð fór þá mjög í vöxt, og varð
það ait og íleira orsakir þess, að hinn mikli
blómi, sem hvílt hafði yfir landbúnaðinum á 10.
—11.—12. öld smá-minkaði og hvarf loks að
fullu.
Þegar Eggert Ólafsson ferðaðist hér um
1752—57, þá segir hann, að ekkert svinahald
sé hér annað en það, sem kaupmenn hafi og
hafi flutt með sér frá Danmörku.
Síðan hefir iítið verið .gert til að koma á.
svínahaldi hér á landi. I sambandi við Hval-
veiðastöðvarnar fyrir austan, hafa verið haldin
svin, og að sögn hafa þau útbreiðst nokkuð um
Austfirði, þó ekki sé það mikið.
Eins eru nokkur svfn í Dalasýslu, þar hafa
þau breiðst út frá Sauðafelli, en þar hafa þau
verið í nokkur ár.
A Akureyri og i Reykjavík hafa líka ein-
staka menn fengið eitt og eitt svín, en altaf
var það fátt og aðeins hjá einstöku mönnum,
þar til nú síðustu árin að þeim hefir ögn fjöig-
að. í Reykjavík er það Sláturfélag Suðurlands,
sem hefir haldið svin í sambandi við slátur-
húsið, og á Akureyri hefir Sigurður Sigurðsson,
skólastjóri frá Hólum, komið upp svínastofni.
Og það er fyrst nú á síðustu 3 árum að
eigstaka bændur hafa fengið sér svín. Eins
höfðu örfá mjólkurbú svín nú á síðasta sumri.
Hér sunnanlands er það einkum frá Sláturfél.
að bændur hafa fengið grísi. Deir bændur sem
hafa reynt að hafa svín láta vel af þvi. En
þeir eru enn fáir, euda er ekki von á öðru, því
ekki geta allir feugið sér svin frá þeim fáu
mönnum, sem nú hafa svín, og það því síður
sem það eru fáir aí þeim, sem ala svín upp.
Alment hafa bændur engin svin, og því er
ekkert svfnahald álslandi núsem stendur. Viðþví
er líka- varla að búast, þar sem allur þorri manna
hefir megna óbeit á svinakjöti, og margir vilja
alls ekki sjá það, þó þeim stæði það til boða.
Svínið var iyr talið „óhreint dýr“ og enh eidir
eftir af því. Það er með svínakjöt nú eins og
það var með hrossakjöt fyrir nokkrum árum,
þá vildi enginn borða það, eu nú eru það flestir
sem borða hrossakjöt, og það er hlegið og hæðst
að hinum, sem enn hengja sig í garnlan vana
og siðvenjur, og ekki vilja borða það. Alveg
eins verður það eftir nokkur ár með sviuakjöt-
ið, menn munu fljótt komast að raun um það,
að svíuakjötið er eitthvert bezta kjötið, sem
maður fær; og fleskið —- feitakjötið af svíninu —
er lika gott, sé það vel og rétt matreitt. Svína-
kjöt er sannkallaður herramauusmatur.
Þessi óbeit á svínum og svínakjöti stafar
víst að nokkru leyti af því að svínið var álitið,
— og er víst víða enn, — eitthvert sérstakt. ó-
þrifadjlr. Þessi skoðun er röng, sé svínið vel
hirt er langt frá að það sé óþrifið. Þvert á
móti er svinið hreinlegt dýr, sem ógjaruan vill
vera skitið. Af því að það samkvæmt eðli
sinu er gjarnt til að róta til í mold og öðru
og leita að pöddum og öðru sér til fæðu, þá
er það oft skitið um trýnið, en sama geta önn-
ur dýr einnig V6rið. Af því að svínin eru gis-
hærð ber einnig meira á þeim, ef þau skitna
en öðrum dýrum, en þó sjást t. d. oft brÍDgu-
skófir á því sauðfé, sem illa, er hirt, og skitna
ekki hestar á lærunum ef þeir eru illa hirtir?
Jú, eg held það, og það er alveg eins með
svínin, séu þau illa hirt, hafi þau lítið rúm, og
séu þau látin liggja í bleytu, þá skitna þau
líka. En séu þau hirt vel, og eins og ber, þá
eru þau hrein og þokkaleg, eins og hin dýrin.