Mjölnir - 11.10.1944, Page 2

2
M J Ö L N I R
FRUMVARP TIL LAGA UM RlKISSTUÐNING
VIÐ BÆJAR- OG SVEITARFÉLÖG
TIL FRAMLEIÐSLUAUKNINGAR
Flm.: Lúðvík Jósefsson, Aki Jakobsson,
og Einar Oígeirsson

Húsmæður!
„Silfurfiskinn á diskinn“
Síldin komin, seld daglega I Fiskbúðinni Hrönn, Túng.l

HVÍT MARINERUÐ KRYDDSÍLD
RAUÐ MARINERUÐ MATJESSlLD
„Kennið börniuium að borða síld“
rr\rsrr\rrNrNr\rrsr\r\r\r\rr\rr\rr\rrNr\rsrvr\rr\r\rrrNr\r
INGÓLFUR ÁRNASON
1. gr.
Ríkisstjórninni er heimilt að
ábyrgjast fyrir bæjar og sveit-
arfélög lán, er þau kunna að
taka til þess að koma upp nýj-
um framleiðslutækjum í viðkom
andi bæjar- og sveitarfélögum
með þeim hætti, er greinir í
lögum þessum.
2. gr.
Ríkisábyrgð samkv. 1. gr.
skal einkum veita fyrir lánum
til að kaupa eftirgreind fram-
leiðslutæki og mannvirki: Fiski-
skip, dráttarbrautir, sildarverk-
smiðjur, niðursuðuverksmiðjur,
og aðrar verksmiðjur og mann-
virki til vinnslu á sjávarafurð-
um; vatnsveitur, raforkuveitur,
tunnuverksmiðjur, enn fremur
meiri háttar kaup landbúnaðar-
véla, verksmiðjur til úrvinnslu
landbúnaðarvara og auk þess
önnur þau framleiðslutæki, sem
líkleg eru til þess að geta veitt
atvinnu og geta verið f járhags-
lega sjálfstæð fyrirtæki.
3. gr.
Sveitarstjórn, sem óskar að
verða aðnjótandi ríkisábyrgðar
samkv. lögum þessum, skal
senda umsókn til atvinnumála-
ráðuneytisins, sem úrskurðar
um veitingu ríkisábyrgðar að
fengnu samþykki sérstakrar
fimm manna nefndar, sem kos-
in er hlutbundinni kosningu í
sameinuðu þingi. Umsókninni
skal fylgja ýtarleg greinargerð
og rökstuðningur og enn frem-
ur allar byggingaráætlanir,
teikningar og rekstraráætlanir.
4. gr.
Ábyrgðir, sem veittar eru
samkvæmt lögum þessum, mega
ekki vera hærri en 5 millj. króna
til sama sveitarfélags.
\
5. gr.
Nefnd sú, er um ræðir í 3.
gr., skal ákveða, til hve langs
tíma hvert lán skal vera, um
vaxtaupphæð og annað, er að
lántökunni lýtur, en fjármála-
ráöherra annast lánsútboð.
Nefndin skal gæta þess sér-
staklega, þegar hún samþykkir
umsókn, að þau framleiðslutæki,
sem fyrirhuguð eru, komi íbúum
sveítarfélagsins að gagni og séu
í samræmi við alþjóðarhags-
muni, bæði um legu, stærð og
fyrirkomulag.
Nefndin hefur rétt til að ráða
sér sérfræðilega aðstoð.
Allur kostnaður við störf
/ nefndarinnar greiðist úr ríkis-
sjóði.
6. gr.
Lög þessi öðlast þegar gildi.
Greinargerð.
Eitt af mikilvægustu verkefn-
um íslenzku þjóðarinnar nú er
að umbreyta atvinnuháttum
sínum svo, að allir landsmenn
hafi jafnan næga atvinnu við
þjóðnýt störf og að vinnuorka
hvers einstaklings komi að sem
mestu gagni fyrir þjóðarheild-
ina.
Nú er svo komið, að þúsundir
landsmanna hafa lítið sem ekk-
ert að gera, svo að mánuðum
skiptir á hverju ári, og há er
er sú tala fullvinnandi Islend-
inga, sem vinna við slík starfs-
skilyðri, bæði til ians og sjávar
að vinnuafköst þeirra eru í engu
samræmi við strit og starfs-
tíma.
Allir þekkja dæmin um þetta
úr sveitinni, þar sem hundruð
bænda vinna enn við hin frum-
stæðustu vinnuskilyrði. Við
sjávarsíðuna eru enn mörg
hundruð sjómanna, sem fisk-
veiðar stunda á litlum, opnum
vélbátum með handfæri, og gef-
ur að skilja, að vinnuafköst
þeirra geta ekki verið nema
brot af því, sem þau eru hjá
fiskimönnum á stærri bátum og
skipum, sem unnið geta með
miklu fullkomnari veiðarfærum.
Það er stórt átak og fjár-
frekt að umbreyta framleiðslu-
háttum heilla byggðarlaga.
Reynslan hefur sýnt, að ýmis
sveitarfélög, sem vilja og skiln-
ing hafa haft til að auka og
fullkomna framleiðslutæki sín,
hafa ekki reynzt fær um að
koma því í framkvæmd af fjár-
hagsástæðum.
Fiskiþorp með 500—800 íbúa
þarf allmikið fjármagn til að
eignast stór og góð fiskiskip í
stað smábátta og til þess að
reisa hraðfrystihús, sem skapa
mundi þorpsbúum nýja og stór-
aukna möguleika til atvinnu.
Það er dýr framkvæmd og of-
viða flestum sveitarfélögum að
byggja síldarverksmiðju, tunnu-
verksmiðju niðursuðuverk-
smiðju og önnur slík mannvirki,
ef ríkið veitir ekki einhverja að-
stoð.
• Trúlofun sína opinberuðu s. 1.
laugardagskvöld Þóra Sophus-
dóttir og Bjöm Guðmundsson.
NÍJA-Blð
sýnir í kvöld myndina
EYJA LEYNDARDÓMANNA
Fimmtudag kl. 9:
KEPPIN AUT AR á LEIKVELLI
Unga fólkið og
alþýðusamtökin.
Alþýðusamtökin eru samtök,
félagsskapur hins vinnandi
fólks. Þau eru tæki til baráttu
fyrir bættum lífskjörum og
skjaldborg um unnin réttindi.
Þýðing þeirra ætti því að vera
auðsæ og auðskilin hverjum
manni og sömuleiðis sér þýðing,
um það hefur fyrir hverja vinn-
andi manneskju að vera virkur
og lifandi meðlimur þessara
samtaka. En því miður finnast
enn karlar og konur, sem al-
gerlega eru sneydd þessum
skilningi á mikilvægi alþýðu-
samtakanna fyrir þau sjálf, og
hafa jafnvel löngun til að lítils-
virða og ófrægja þessi samtök.
Eins og þetta fólk skilur ekki
mikilvægi' samtakanna, þá skil-
ur það ekki, að um leið og það
lítilsvirðir og ófrægir samtök-
in, sýnir það starfs- og stéttar-
systkinum sínum, sem eru með-
limir samtakanna, hina megn-
ustu lítilsvirðingu og ósvífni.
Þáttur unga fólksins, hirinar
komandi kynslóðar, er ærið
hnökróttur hvað snertir alþýðu-
samtökin, og er ef til vill ekki
rétt að fella stranga dóma um
það. En rétt er að hugleiða af-
stöða unga fólksins og þau skil-
yrði, sem það hefur alizt upp
við og mótast af að meira eðá
minna leyti. Við, sem erum um
tvítugt minnumst bernskuár-
anna, sem þrengingardaga, bæði
í föðurhúsum og utan þeirra.
Atvinnuleysi og kreppa ríkti þá
í alveldi yfir þjóðlífinu og setti
sín merki á allt. Það ástand hef-
ur áreiðanlega valdið því, að
margt af ungu fólki lenti á
rangri hillu í starfsvali sínu.
Þar að auki hefur það lamað
sjálfstæðistilfinningar þess og
andlegt þrek, en hvorttveggja
er nauðsynlegt á móti hinum
markvissa áróðri afturhaldsins.
Atvinnuleysi og örbirgð á-
samt skefjalausum áróðri,
Finnagaldri og öðrum lappó-
brögðum, verka mikið á ómót-
aða og lítt þroskaða unglings-
sál, veikja trú hennar á stéttar-
samtökum alþýðunnar, verka-
lýðshreyfingunni, en þau sam-
tök krefjast ávallt starfs og
fórna, staðfestu og þolgæðis.
Svo kemur hernámið og með
því nóg atvinna handa ungum
sem gömlum.
Það áður ókunna fyrirbrigði
gerizt, að eftirspurn eftir vinnu-
afli verður meiri en framboðið
og þarafleiðandi hækkar kaup-
gjald ört og að meira eða
minna leyti án aðstoðar stéttar-
félaga.
Kaupendur og seljendur
vinnuaflsins semja oft persónu- '
lega um kjörin, kaupendur yfir-
bjóða hver annan en seljendur
selja aftur hæstbjóðanda eftir
því sem tök eru á. Þessar létt-
fengnu kjarabætur munu, hjá
stórum hluta unga fólksins,
hafa svæft þá hugsun, að nauð-
syn væri að halda stéttarfélög-
unum sterkum og starfandi —
og yfirleitt dreift hugsun þess
á nauðsyn sterkra og samstilltra
alþýðusamtaka.
Um þátttöku unga fólksins í
starfsemi félaganna er ekki
margt hægt að segja, þar hefur
sá hugsunarháttur aftast ráðið,
að ég sé ekki- fær um að gera
þetta eða hitt, aðrir geri það
miklu betur. Kenning aftur-
haldsins um, að ungir menn og
konur eigi ekki að hugsa um
stjórnmál og stéttarbaráttu á
þarna eflaust sinn afturvirkandi
þátt og áhrif.
Dagar setuliðsvinnunnar eru
liðnir og dagar takmarkaðrar
og minnkandi vinnu teknir við.
Jafnframt harðna árásir aftur-
haldsins á alþýðuna, en samtök
hennar hyggst það að brjóta
niður með öllu. Ennþá hafa
samtökin reynst sterk og því
vaxin að hrinda af sér áhlaup-
um. Allur þungi og ábyrgð
hvílir á eldra fólkinu, sem eftir
ára og áratuga baráttu fyrir
rétti og kjörum verkalýðsins,
hefur öðlazt reynslu og trú á
nauðsyn og dýrmæti sterkra
samtaka. Þetta fólk veit fyrir
hverju það er að berjast og
hverja þýðingu sú barátta hefur
fyrir nútíð og framtíð.
En þetta.fólk, sem háð hefur
hina hörðu baráttu og oft farið
halloka en þó oftar sigrandi
af hólmi, hlýtur fyrr eða
síðar að hætta störfum í fylk-
ingarbroddi, þó að við óskum
þess að fá að njóta stárfs þess
sem allra lengst. Hverjir eiga,
þegar að því kemur að fylla
sæti þess? Er það ekki æskan,
unga fólkið, sem á að koma í
staðinn? Jú, vissulega, annars
væri allt starf, öll barátta hinna
eldri unnin fyrir gýg, allt hrörn-
aði og hryndi saman eins og lík-
ami, sem enga næringu fengi.
Þess vegna verðum við, unga
fólkið að búa okkur undir þetta
hlutverk að verða arftakar eldra
baráttuliðsins í verkalýðshreyf-
ekki staðið í eldlínunni, þá ætti
ingunni. Þó að við höfum sjálf
reynsla hinnar eldri að kenna
okkur, og okkur ber að leggja
okkur fram um að læra af henni
Flónel, hvítt og blátt .... 2.60 m
do. röndótt..........2.90 —
Tvisttau ............. 3.35 —
................ 3.90 —
Sirs ............... 5.10 —
Léreft.....................4.20 —
Kjólatáu, 25.00, 24.30, 13.70 m
Taft ............... 11.75 —
Gluggatjaldaefni........12.80 —
do................... 8.55 —
Hattar ............ 64.50 stk.
Bómullargarn ..... 4.00 kr. hn.
Bendlar ..............9.75 pk
Gluggatjaldabönd.......0.75 mtr
Náttföt (ull) ...... 41.70 stk.
Telpubu.xur ........ 3.05 stk.
Þræðigarn ........ 1.00
Vasafóður ............5.00 m
KAUPFELAGIÐ
V ef naðarvör udeild
Amerískar
FAGBÆKUR
í miklu úrvali,
nýkomnar
Ennig fjöldamargar
skáldsögur og ungl-
ingabækur
Bójtaverzluri
Lárusar Þ. J. Blöndal
Framtíð okkar sjálfra og af-
komenda okkar er undir því
komin að við reynumst hlut-
verki okkar vaxin.
Þess vegna á öll alþýðuæska
strax að gerast meðlimir alþýðu
samtakanna og hún hefur aldur
til. Og þar á hver og einn að
vera starfandi og lifandi með-
limur — að vera heill en ekki
hálfur.
E. M. A.