Alþýðuhelgin - 10.12.1949, Side 7

ALÞÝDUIIELGIN
343
að ráðast gegn þeim, sem Livía hafði
þótzt þurfa að halda hlífiskildi
yfir. En meðal þeirra, voru þau
Agrippína, ekkja Germanícusar
og sonur þeirra Neró. Keisarinn fékk
þau bœði dæmd fyrir landráð og
rekin í útlegð . . . Það annað, sem
gladdi Tíberíus mikið í mæðu hans,
var sonur Germanícusar, Galigúla. í
honum þóttist Tíberíus sá hinn rétta
eftirmann sinn, sem keisara. Tíber-
íus mátti sízt af öllu til þess hugsa,
að sá sem tæki við völdum eftir sig,
yrði á nokkurn hátt betri eða vin-
sælli en hann var sjálfur. Caligúla
var takmarkalaust fúlmenni, — það
hafði Tíberíus þrautreynt.
Keisarinn gleymdi ekki Sejanusi,
hinum trúa og dygga varðsveita-
foringja. Sejanus þóttist líka hafa
ástæðu til að ætla, að hann yrði
skipaður „faðir landsins“. En Tí-
beríus launaði honum trúmennskuna
á annan hátt. Hann bar varðsveita-
foringjann þungum sökum. Sejan-
usi var fleygt niður gráttröppurnar.
Skríllinn tróð á líki hans í þrjá daga.
Tíberíus varð 77 ára gamall. Mað-
ur að nafni Markó — hann hafði
verið skipaður yfir varðsveitirnar í
stað Sejanusar — kæfði Tíberíus
með kodda, að Caligúlu viðstöddum.
„Ég vildi óska, að höfuðin á ykk-
ur sætu öll á einum hálsi, þá skyldi
ég láta þau öll fjúka“.
Caligúla grenjaði þessi orð í
hringleikahúsinu. Hafði hann þá
reiðst múgnum ofsalega fyrir það
eitt, að æpt var að þeirri kappakst-
urssveit, sem hann vildi að bæri sig-
ur úr býtum. — Þetta reiðiöskur
keisarans, er táknrænt. Það er vfir-
skriftin yfir allar gjörðir hans.
Agrippína hafði réttilega nefnt
Tíberíus „blóðugan forarpoll“. En
Tíberíus hafði þrátt fyrir allt ver-
ið góður stjórnandi. Hann réðst að
vísu ekki í nein nýmæli, en vann
trúlega að því að fullkomna það
stjórnarfar, er þau Ágústus og Livía
höfðu byggt upp. Caligúla tók við
fullum fjárhirzlum af gulli, snilldar-
lega útbúnum og æfðum her og full-
komnu umboðsstjórnarkerfi. Þjóðin
fagnaði honum eins og frelsara sín-
um, grét af hrifningu og gleði, er
hann hélt innreið sína í Róm, sem
keisari, þá tuttugu og fimm ára gam-
all. Hann var sonur hins elskaða
Germanícusar. Það var ekki hægt
að hugsa sér hann öðru vísi en sem
lifandi eftirmynd föður síns.
I fyrstu hafði Caligúla alveg sér-
stakt yndi af að leika það göfug-
menni, er múgurinn hélt hann vera.
Hann sýndi minningu látinna ætt-
ingja sinna verðskuldaðan heiður.
Hann tæmdi fangabúðirnar, lýsti al-
mennri uppgjöf saka og kvaddi heim
fólk, er flæmt hafði verið í útlegð.
Þá aftignaði hann alla þá embættis-
menn er á einhvern hátt höfðu brugð-
izt skyldu sinni. Og ekki kærði hann
sig um aðra titla en keisaratitilinn
og nafnbótina verndari þjóðarinn-
ar. Dag eftir dag hafði hann stór-
kostlegar sýningar í hringleikahús-
inu og kastaði gullinu í múginn.
Caligúla lá samt aldrei á villi-
dýrinu í sér. Ilann gekk um borg-
ina í dulargerfi með hinum svoköll-
uðu spæjurum sínum, gisti verstu
knæpurnar og lét æði dólgslega. Þá
tók hann eitt sinn upp á því, að lát-
ast vera veikur. Borgarbúar stó'ðu
umhverfis höllina, að sjálfsögðu í
tilhlýðilegri fjarlægð, og biðu með
öndina í hálsinum eftir fregnum af
líðan keisarans. . . Þessi veikindi
voru alveg sérstaks' eðlis. Keisarinn
hafði tekið miklum umskiptum.
Hann sagðist að vísu kannast við
það, að enn þá væri hann í dauðleg-
um búningi, en samt sem áður væri
hann nú orðinn guð, æðri öllum
öðrum guðum: „Ég var átta ára þeg-
ar ég drap föður minn. Júpíter get-
ur ekki stært sig af slíku. ilann
gerði föður sinn aðeins útlægan. . . .
Júpíter lagðist aðeins með einni
systur sinni. Ég hef lagzt með öllum
systrum mínum . . .“
Caligúla guð! Allir fengu að vita
þetta, og allir viðurkenndu guðdóm
keisarans mótmælalaust. Caligúla
lét sér það nægja fyrst um sinn, en
opinberlega hélt hann áfram að vera
dauðlegur maður. Og stuttu eftir hin
yfirnáttúrlegu veikindi veitti hann
sjálfum sér alla þá titla og heiðurs-
nafnbætur, sem hann gat framast á
sig hlaðið.
Dag eftir dag var öskrað og grenj-
að í hringleikahúsinu, e'n hin dag-
legu störfin látin sitja á hakanum.
Fólk fékk brátt leiða á þessum eilífu
skemmtunum. Og fóru nú vinsæld-
ir Caligúlu óðum þverrandi. Hann
skeytti því engu, hélt áfram upp-
teknum hætti^ græddi enda talsvert
á leikunum, vann svo að segja hvert
veðmál með svikum. En allt fór í
súginn. Caligúla hugðist draga úr
eyðslunni með því að ganga í fanga-
búðirnar einu sinni í mánuði, en þær
voru nú aftur orðnar fullar af af-
brotamönnum, velja úr hópnum
verstu glæpamennina, og hafa þá að
bráð fyrir villidýr í hringleika-
húsinu. Þetta var gert. En þegar
fjárhagurinn var jafn bágborinn
eftir sem áður, þá fann keisarinn
upp á því þjóðráði, að selja ýmis em-
bætti og einkaleyfi, einnig beitti
hann uppljóstursmönnum fyrir fjár-
plóginn, enda komst nú fyrst veru-
legur skriður á skútuna.
Eitt af næstu afreksverkum keis-
arans var að sýna þjóðinni fram á
það, að honum væri eins auðvelt að
ríða yfir sundið hjá Baiæ, eins og að
vera keisari. Til þess að geta fram-
kvæmt þetta dró hann að sér um
4000 skip og myndaði úr þeim brú
yfir sundið. Þetta gaman, og allar
þær kúnstir, sem því fylgdu, kostaði
kei'sarann' hvern einasta pening er
hann átti yfir að ráða í svipinn.
Caligúla lét sér samt ekki bregða.
Hann útbjó ný fjáröflunarplön, —
svifti unga menn öllum eignum
þeirra, með því að dæma þá í svo
háar fjársektir, að þeir áttu engin
ráð til þess að ljúka þeim, urðu þar
af leiðandi þrælar keisarans, sem svo
seldi þá mansali* eða lét þá skylm-
ast kauplaust í hringleikahúsinu. Þá
lét keisarinn höfða landráðamál gegn
þeim tuttugu mönnum, er hann á-
leit ríkasta í Róm, hremmdi eigur
þeirra og gerði þá alla höfðinu
styttri, utan einn, en sá fékk að
halda höfðinu fyrir það eitt, að hann
skjallaði Caligúlu fyrir mælskulist.
Þegar keisarinn hafði þannig
skrapað saman allálitlegar fjár-
fúlgur, lét hann loks verða af því
að lýsa því yfir opinberlega, að hann
væri guð. Senatið lét reisa honum
veglegt musteri. Þar var sett á stall
risastórt líkneski af Caligúlu úr
skíx-agulli, og voru höfð á því fata-
skipti einu sinni á dag. Keisarinn
lét afhöfða flest guðalíkneski, sem
hann náði til, og setja á þau eftir-
mynd af sínu eigin höfði.
Samkvæmt valdboði var nú Cali-
gúla tilbeðinn af allri þjóðinni. Hann
hafði hei'skara af pi'estum við til-
beiðslu sína, en var sjálfur æðsti
prestur sín sjálfs. Hann var tilbeðinn
Frh. á 349. síðu.