Alþýðuhelgin - 10.12.1949, Síða 14
350
ALÞÝÐUHELGIN
andans. En ormurinn lifði enn sem
fyrr í afkimum hjárta'ns: Vonirnar;
urðu að sandfoki, hinar iðjagrænu'
gróðurlendur huga Og‘ handa ijær
því örfoka. ;. , ' , . ’í • :
í þjóðsögíim .segir, að. til seu ■
skepnur búnar slíkri kynngi, að þótt. .
þagr séu lagðar í gegn með sverði, þá.
rísi þær von bráðar upp aftur til
sóknar, komi þá stundum fram í
nýjum ham og séu jafnvel ennþá
válegri en nokkru sinni áður. Sverð-
ið fái aldrei unnið á þeim. Þar þurfi
að koma til ráð framsýnna mgnna.
Þetta er berlega hægt að heimfæra
upp á Caligúlu: Svip hans hefur allt-
af, ljóst eða leynt, brugðið fyrir í
gjörðum og fyrirætlunum mann-
anna, þar til hann kom loks aftur,
heill og óskiptur, tók á sig mannlega
mynd í gervi hins þýzka arnar, var
þúsundíalt máttugri en vitfirrtustu
draumar hans frá 41 e. Kr. gáfu hon-
um nokkru sinni íyrirheit um að
gæti átt sér stað í veruleikanum. En
mennirnir höfðu, bæði vitandi og ó-
a'fvitandi, undirbúið endurkomu
hans Yneð mikilli kostgæfni. Og eft-
ir að þeir höfðu saert hann fram úr
myrkrinú á ný, létu þeir ekki standa
á sér að hefja hann til æðstu valda
og metorða. Og enn sem fyrr urðu
margir til þess að falla fram á ásjónu
sína og tilbjðja hann sem guð. Nú
var hann loks settur á svið, hinn
„tryllti fimm mínútna leikur“, sem
Caligúla hafði boðað sínum nánustu
í Róm 41 e. Kr., en orðið að slá á
•frest fyrir tilstilli örlaganna, þar til
það herrans ár 1939. Heimsstyrjöld-
in fyrri var forleikur þess rama-
kveins.
Hvort alger sigur verður unninn
yfir fordæðunni að þessu sinni,
veltur augljóslega á því, að sverðið
yerði brotið, þjóðirnar sigrist á tor-
tryggninni, þessu illvíga hervirki, er
maðurinn hefur fellt sjálfan sig á
öld eftir öld. ... Þetta hafa fram-
sýnir menn boðað heiminum í gegn-
um aldirnar. Lengi vel var það svo,
að fáir hlustuðu og enn færri skildu.
— í dag eru þessi sjónarmið ekki
aðeins eign nokkurra útvaldra,
heldur svo að segja hvers og eins
einasta mannsbarns, — hafa hvao
mest skýrst og mótast í eldi þeirra
þjáninga, sem gengið hafa yfir heim-
inn það sem af er þessari öld, og
munu valda aldahvörfum í sögu
hans, svo fremi sem lýðræði dagsins
í dag er ekki dulbúin Livía, heldur
samkolka þeim kenningum, er það
berst fyrir.
*
Prestur spurði dreng, sem hon-
um þótti kunna illa fræðin sín:
--Hvað þarf margar kálfsrófur til
að ná upp til himins? — Eina, ef hún
er nógu löng, svaraði strákur.