Röðull - 08.11.1925, Side 1

I. árg.
Sumarskóli.
Lífinu í sjávarþorpunurn eroftfundið
sitthvað til foráttu, sumt með réttu en
margt rakalítið. Og svo margt sem
um það efni er talað, er næsta furðu-
legt, hve sjaldan menn eiga orðastað
um þá hlið þess, sem ekki er hvað
síst alvarleg, en það er uppeldi ungu
og einkum yngstu kynslóðarinnar.
Sjálfsagt hefir margur veitt því at-
hygli, hversu til hagar um uppeldi
flestra barna á aldrinum 5—lOára, að
sumrinu til, þegar allir, sem vetlingi
valda, eru önnum kafnir við að afla
heimilunum brauðs. Er það sannast
mála, að allur þorri barna á þessum
aldri og jafnvel allmörg eldri og yngri,
eru svo að segja alveg umhirðu- og
uppeldislaus alt sumarið: Þau eru lát-
in út eldsnemma á morgnana og hýst
með kúnum á kvöldin. Er ekki sjald-
gæft, að þau sjáist ekki í heimahúsum
allan daginn, en gangi fyrir sér hjá
góðbúanum í óþökk allra, skyldra og
óskyldra, sem unna fögrum siðum og
góðu uppeldi.
Þeir sem hafa veitt j>ví eftirtekt, hvað
þessi umhiröulausu börn hafast að
oft á tíðum, þegar þau eru saman
komin í hópum, hljóta flestir hverjir
að hafa fundið til þess, að þar var
sitthvað öðruvísi en það átti að vera.
Þó kveður að sjálfsögðu lang mest
að ljótu framferði og óknyttum hjá
drengjunum, enda er sjaldan í fjöl-
mennum drengjahóp hörgull á fyrir-
liðum, sem hafa ráð flestra hinna svo
mjög í hendi sér, að þeir hlýða í
blindni tii að hafa í frammi ýmislegt
það, sem þeir vita vel að er Ijótt og
rangt að gera (brjóta rúður, blóta,
reykja o. s. frv.).
Hér við bætist nú það, að árlega er
kvartað yfir því, að skólaskyld börn
komi oft ólæs og óskrifandi í skólana
í fyrsta sinn. Er það þvert á móti til-
ætlun fræðslulaganna og hlýtur altaf
að verða til mikils hnekkis fyrir skól-
ana. Þessvegna heyrast líka oft hávær-
ar raddir um lengri skólaskyldu, stækk-
uð skólahús og aukið kenuaralið, en
þar sem ekkert slíkt hefir fengist fram,
situr að sjálfsögðu í sama horfinu,
Eskifirði, 8. nóvember 1925.
36. tbl.
því í fjölmennum þorpum er illmögu-
legt að hafa eftirlit með því, að börn
in fái tilætlaða kenslu á meðan þau
eru innan við skólaskyldualdur.
Til þess nú að ráða nokkra bót á
hvorutveggja því, sem að framan grein-
ir: aðhaldsleysinu á sumrin og van-
rækslunni á undirbúningskenslu, hefir
mér hugkvæmst ráð, sem mér virðist
mjög við hæfi þorpanna og getu, en
það er að láta barnaskólana starfa á
sumrin frá 1. júní til 1. september, og
þá aðallega fyrir börn á aldrinum frá
5—10 ára og þau börn eldri, sem
víst er um að ekkert gagnlegt hafast
að heima fyrir, eða hafa verið van-
rækt hvað undirbúningskenslu snertir
áður en þau urðu skólaskyld. Að
mínu viti yrði mikill ávinningur að
þessu fyrirkomulagi, bæði fyrir heim-
ilin, skólana og börnin sjálf og mikl-
um mun hlyti þessi leið að verða ó-
dýrari en það, að fjölga föstum kenn-
urum, auka húsrými og hita upp fleiri
kenslustofur að vetrinum, en nú er
gert. Að sönnu yrði kenslutíminn fyr
ir umrædd börn miklum mun styttri
en fyrir hin skólaskyldu, en á móti
því vegur það, að börnin .fá aðhald
og uppeldi á þeim tíma ársins, sem
flest heimili verða að sleppa af þeim
hendinni og láta þau leika lausum hala
í misjöfnum félagsskap. Og þó hér sé
ekki um meira en 3ja mánaða kenslu
að ræða á ári, þá þykir mér líklegt,
að eftir 2—3 ár frá byrjun sumarskól-
ans væri loku fyrir það skotið, að
nokkurt barn — nema andlegir örkvis-
ar — kæmi framar í skólana án þess
að kunna það, sem heimtað er af þeim
í lestri og skrift, en hinsvegar er mjög
sennilegt, að flest barnanna yrðu þá
búin að fá undirbúning í reikningi og
öðrum skólanámsgreinum.
Sennilegt er, að í flestum þorpum,
landsins sé þörfin fyrir sumarskóla,
eins og hér um ræðir, álíka mikil.
Væri því mikils um vert, að heyra
raddir úr sem flestum áttum um þetta
mál, því til þess að það geti komið
að almennum notum er óhjákvæmi-
legt, að hið opinbera styrki sveitafé-
lögin til framkvæmdanna í sama hlut-
falli og styrkur þess nú er til bama-
fræðslunnar.
Á síðustu þingum hefir mörgu lítil-
fjörlegra máli verið hreyft, en hér um
ræðir. Væri því ekki ósanngjarnt að
mælast til þess, að þetta verði tekið
upp á dagskrá næsta þings. Og ekkert
hygg ég að félli á frægð sunnmýlsku
þingmannanna við það, að flytja þetta
mál á komandi þingi og beita sér af
alefli fyrir því, enda vona ég að þeir
geri það ósleitilega.
Tómas P. Magnússon.
Forvextir í ýmsum ISndum.
Þýskaland
Holland
Belgía ..
Neregur.
Danmörk
Svíþjóð .
í síðasta
■ 9%
• 4%
sll»%
■ 5%
$lh%
.. 5%
blaði
Ítalía....... 1%
England .. 4Va%
Bandaríkin 3Va %
Frakkland ... 6%
Sviss........ 4%
Spánn........ 5%
var þess getið, að
ísl. bankarnir hefðu lækkað forvexti
sína niður í 1%. Eru vextir þeirra því
jafnháir og í lággengislandinu Ítalíu,
en aðeins í 2 af þeim 12 löndum, sem
hér eru talin, komast bankamir jafn
hátt og hærra í vaxtakröfum en hér á
landi. Og framlengingargjald víxla og
ábyrgðarlána, þessi undarlegi V*%
skattur, helst hér óbreyttur. Væri fróð-
legt aö vita, hvernig þetta gjald hefir
til orðið og samkv. hvaða lögum
bankarnir taka það. Lögum samkv. er
litið svo á, að víxill sé greiddur á
gjalddaga, þó annar nýr sé þá keypt-
ur af samþykkjanda.
„Iðunn“. 3. hefti Iðunnar er komið
út, og eru í því tvær merkar greinar
(ræður), Þjódarfrœgd eftir Quðmund
Finnbogason og Landid kallar eftir
Ágúst H. Bjarnason. Q. F. segir frá
innihaldi bókar eftir ameríska vísinda-
manninn Ellsworth Huntington, að því
er snertir ísland. Kemst höfundur bók-
arinnar að þeirri niðurstöðu, að ís-
lendingar séu einhver mesta úrvals-
þjóð heimsins og færir rök að. Q. F.
rýnir svo rök þessi og álítur óhætt
að vera höf. sammála. Er þetta næsta
furðuleg niðurstaða um þjóð, sem er
eins frábitin „snoðkoIlamenningunni“
og raun gefur vitni. — Ræða Ág. H. B.
er regluleg lögeggjan til þess að „elska,