Skessuhorn - 12.02.2003, Page 8

MIÐVIKUDAGUR 12. FEBRUAR 2003
onCiddunou.

Herdís A. Siemundsdóttir
Breytingar á atvinnuháttum
landsmanna hafa verið gríðar-
legar á síðustu árum og áratug-
um. Störfum hefur fækkað í
frumvinnslugreinum, landbún-
aði og sjávarútvegi, en vaxið í
hvers kynst þjónustustörfum.
Þessar breytingar hafa að sjálf-
sögðu komið misjafnlega niður
á einstökum landssvæðum, fólki
hefur þölgað mjög á höfuðborg-
arsvæðinu, þar sem störfum í
þjónusm og opinberum rekstri
hefur fjölgað mjög og að sama
skapi hefur fólki fækkað á lands-
byggðinni.
Ný rannsókn Hagfræðistofn-
unar Hásóla Islands leiðir í ljós
að 40-60% þeirra sem fæddir
eru á árunum 1968-1972, hafa
yfirgefið heimabyggðir sínar.
Jafnframt leiðir skýrslan í ljós að
60-70% fólks í þessum aldurs-
flokki og sem hefur tekið lán hjá
LIN til framhaldsmenntunar,
hefur flust frá Vesturlandi, Vest-
fjörðum, Norðurlandi vestra og
Austurlandi. Þetta fólk snýr ekki
aftur til sinna heimahaga ef það
fær ekki störf við sitt hæfi. Þeg-
ar sú kynslóð, sem nú ber uppi
atvinnulífið á landsbyggðinni
verður komin á eftirlaun, er
hætt við að fáir verði til að taka
við og vandamálin sem við
stöndum frammi fyrir því stærri
og vandleysanlegri.
Ástæða þess að fólk flyst suð-
ur er fyrst og fremst sú að þar
eru störfin sem krefjast lang-
skólamenntunar. Störf sem
ákveðið hefur verið að skuli vera
þar en ekki úti á landi. I fýrr-
nefndri skýrslu Hagfræðistofn-
unar er bent á nokkrar leiðir til
að auka aðdráttarafl lands-
byggðarinnar. I fyrsta lagi er
bent á samgöngubætur sem
auka aðgengi og stytta vega-
lengdir að stærri þéttbýlisstöð-
um. I Norðvesturkjördæmi eru
verkefnin næg í samgöngumál-
um. Það ætti t.d. að vera algjört
forgangsatriði að tengja byggð-
arlög á Vestfjörðum við hring-
veginn með uppbyggðum veg-
um og bundnu slitlagi. I öðru
lagi bendir Hagfræðistofnun á
mikilvægi menntastofnana á
frainhalds- og háskólastigi, fýrir
búsetuþróun. I Norðvesturkjör-
dæmi eru 3 skólar á háskólastigi,
Hólaskóli, Landbúnaðarháskól-
inn á Hvanneyri og Viðskipta-
háskólinn á Bifföst, auk þess
sem unnt er að sækja fjarnám á
háskólastigi á nokkrum stöðum.
Stofnanir sem þessar draga að
sér langskólagengið fólk og hafa
því mjög mikla þýðingu fýrir
umhverfi þeirra. Það ætti að
vera augljóst að eíling mennt-
unar almennt sem og möguleika
þessarra stofhana til þess að vaxa
og þróast er ein mikilvægasta
undirstaða þess að störfum sem
krefjast langskólamenntunar
fjölgi og þá um leið að ungt fólk
vilji setjast að á landsbyggðinni.
Sannarlega eru því sóknar-
færin í þessu stóra Norðvestur-
kjördæmi næg. Það veltur fyrst
og fremst á gildismati og vilja
manna, hvort tekst að nýta þessi
sóknarfæri og jafna búsetuskil-
yrði landsmanna. Fólksflóttinn
er með öðrum orðum, ekkert
lögmál, heldur snýst fýrst og
síðast um almenna efnahags-
stjórnun og raunhæfa áætlun
um uppbyggingu og eftirfýlgni
áætlana. I ljósi þess sem að
framan er sagt og þeirrar upp-
byggingar sem átt hefur sér stað
á suðvesturhorninu og eru í far-
vatninu á Norðaustur- og Aust-
urlandi, hlýmr það að teljast
eðlileg og sjálfsögð krafa að á
næstu árum verði lögð sérstök
áhersla á aðgerðir til eflingar at-
vinnulífsins í hinu nýja Norð-
vesturkjördæmi.
Herdís A. Sæmundardóttir,
framhaldsskólakmnari
Sauðárkróki.
Skipar 3. sæti á lista
Framsóknarflokksins í
Norðvesturkjördæmi í komandi
Alþingiskosningum.
l/tutAht’inið
UinhvetjFisráðherrann andJitið reisú
Þegar settur umhverfisráðherra kvað
upp sinn Salomonsdóm nú á dögunum
þótti mörgum bera nokkuð nýrra við og
Auðun Benediktsson á Akureyri sem er
skólabróðir okkar Jóns Kristjánssonar ffá
Reykholti taldi að þar hefðu komið upp
a.m.k. 4 nýmæli í pólitískri sögu á Islandi.
I fýrsta lagi horfði Jón hnarrreistur fram-
an í alþjóð. I öðru lagi ýtti hann verulega
við þeim sífrera sem hefur einkennt hug-
myndaffæði beggja fýlkinga. I þriðja lagi
fór fram snyrtileg jarðarför án þess að við-
komandi lík eða nánustu aðstandendur
óskuðu þess og í fjórða lagi skoraði Jón
mörg mörk í einni sókn en það er nokkuð
sem handboltaliðinu okkar hefur ekki enn
tekist. Með öll þessi nýmæli í huganum
orti Auðun:
Umhverfisráðherrann andlitið reisti,
andlegan sífrera leysti.
Vandlega jarðaði vatnsorku flón
viskuboltinn hann Jón.
Nokkur tíðindi hafa borist að undan-
förnu af ræktunarstarfi Húnvetninga og
afskiptum lögregluyfirvalda þar í sóknum
af tilraunum manna til búdrýginda. Við
fýrstu fréttir af málinu taldi Vigfús Péturs-
son að þar hefðu hreinræktaðir heima-
menn verið að verki og viljað bæta sér
missi graslendis undir Blöndulón:
Eg vil ekki trúa að fmnist þarflón
enfréttimar berast nú þaðan.
Þeir töpuðu ofmiklu landi undir lón
og langar að bœta sér skaðann.
Við nánari athugun kom í ljós að þarna
var um að ræða aðflutta aðila af suðvestur-
útkjálkanum sem höfðu orðið leiðir á lé-
legum ræktunarskilyrðum Suðurnesja og
fest kaup á gamla prestbústaðnum á Ból-
stað þar sem séra Hjálmar dómkirkju-
prestur hóf sinn sálusorgaraferil. Um
ræktunarstarf nýbúans orti Guðmundur
Valtýsson:
Fram til dalaflúði sjó,
fílaði dópið nösin,
glaður því í Bólstað bjó
við blessuð fjallagrösin.
Kristján Stefánsson frá Gilhaga er gam-
all bóndi og þekkir fullvel hvað það er að
vera blankur enda rann honum tap nýbú-
ans mjög til rifja:
Svipmynd afdigrum sjóði
svífur á burt sem reykur,
„Grœnkandi dalur góði“
gerist nú sinubleikur.
Fjölgreindir lagaverðir Húnavatns-
sýslna munu hafa átt í nokkrum erfiðleik-
um með að ákvarða hvernig með skyldi
fara pottaplöntusafn það er í þeirra hend-
ur var komið og varð það úr að klippa
hluta af þeim til að senda í opinbera rann-
sókn til Reykjavíkur en blómapottum með
eftirstandandi innihaldi síðan raðað
snyrtilega á sorphauga Blönduósbúa þar
sem þau ungmenni staðarins sem aðhyllast
gróðurhúsaáhrif drógu síðan óspart að sér
skrautjurtir til að punta upp á heimili sín.
Onnur kemur hér eftir Guðmund Val-
týs:
I Svartárdal þó blómstri blóm
bestu vonir skorður þvinga,
ef rœktin öðlast dauðadóm
í Draugagili Blöndósinga.
Ekki hef ég þó enn haft fréttir af því að
ungir menn norður þar hafi fært ástmeyj-
um sínum blómvendi af þesum jarðar-
gróða en slíkt væri þó ekki nema eðlilegt
og mannlegt að hugsa hlýtt til álitlegra
kvenpersóna og hefur enda lengi verið sið-
ur ungra manna á landi hér. Steinbjörn
Jónsson orti brag um nokkrar ungar kon-
ur í nágrenni sínu og eftir að hafa tilnefnt
þá sem var fýrsta val kom síðan þessi vísa:
Henni nœst að gœðum gekk
Gerða ráðaþrota,
sem að biðla fyrrumfékk
fleiri en þurfti að nota.
Stefán Sveinsson orti um aðra ægifagra
heimasætu:
Gekk ég ungur grýttan veg
afglöpum þungum vola,
Önnu í Tungu elska ég
eins og lungun þola.
Steinbjörn kvað síðar um aðra konu og
þó í engu ómerkari:
Drengjasolli sigfrá dró
svo ei olli skaða,
á til hollar ástir þó
Unnur Bollastaða.
Smekkur manna á fegurð hefur alla tíð
verið breytilegur sem betur fer enda ekki
heppilegt að allir séu ástfangnir af sömu
konunni. Magnús Halldórsson horfði á
sjónvarpskynningu á keppendum í fegurð-
arsamkeppni þar sem keppendur tjáðu á-
horfendum hugðarefni sín og hvaða
stjörnumerki þær tilheyrðu:
Að álfakroppi eg um hríð
amorsglyrnum skaut,
hún sýndist vera sœt og blíð
en sagðist vera naut.
Eftir að hafa misst þessa vísu út úr sér
mátti Magnús hrekjast frá matborðinu
undan óblíðu atlæti kvenkyns fjölskyldu-
meðlima og hugleiddi þjáningar kúgaðra
minnihlutahópa:
Skilningur minn skýr og beinn
skaðar yfirleitt,
því síðan hefég setið einn
og segi varla neitt.
Já, það er vissara að passa á sér taland-
ann ef vel á að fara. Málfar fólks er alltaf
svoh'tið breytilegt og ákveðin orð og orða-
sambönd meira notuð í vissum hópum en
öðrum. Ungur maður kom orðinu „mað-
ur“ íýrir að minnsta kosti einu sinni í flest-
um semingum sem hann lét út úr sér og
varð það tilefhi eftirfarandi vísu og langar
mig að biðja þá sem vita um höfund að
hafa samband við mig:
Þess vegna segir maður „maður “
að maður þráir svo heitt
aðfinni það enginn maður „maður"
að maður sé ekki neitt.
Á fýrri hluta síð-
ustu aldar þegar
Akranes var að
byggjast upp og
taka á sig svipmót
þéttbýlis kom Ami
Böðvarsson til
Sveins í Mörk sem
mun hafa verið
oddviti á þeim tíma
með reikning í sambandi við skolplögn
sem Árni hafði lagt, kannske í félagi við
aðra. Sveinn tókvið reikningnum en skrif-
aði á hann í glettni „Mun vera rétt þó eigi
sjáist" enda voru rörin komin undir mold
og sáust ekki af yfirborði jarðar. Árni þótt-
ist taka þetta óstinnt upp og sagði:
Skrifar þú til skammar mér
skakkt svo greiðsla fáist eigi,
en Guð mun hafa gefið þér
gáfur - þó að sjáist eigi.
Stundum hafa menn iðkað það að end-
urbæta vísur sínar eða annara með því að
auka við orði eða orðum effir því sem við
á og kemur hér smádæmi sem kemur upp
í hugann en um höfundinn hef ég ekki
fulla vissu (Jóhannes úr Kötlum ?):
Jóhannes með létta lund (ölvaður)
laðar til sín fagurt sprund (bölvaður).
Postulíns eitt sinn átti hund (mölvaður)
alsœll loks á dauðastund (fölvaður).
Að lokum langar mig til að spyrja les-
endur mína hvort einhver kannast við höf-
und og eftir atvikum tildrög eftirfarandi
vísu sem við látum verða lokaorðin að
Fyrirhyggjanfmnst mér þá
frekar verða að sökum,
efhún skarar eldifrá
annara manna kökum.
Meó þökkfyrir lesturinn
Dagbjartur Dagbjartsson
Refsstöðum 320 Reykholt
S 435 1367
dd@binet.is