Lögmannablaðið - 2016, Blaðsíða 22

22 LÖGMANNABLAÐIÐ TBL 04/16
Þann 3. nóvember sl. héldu Lögfræðingafélag Íslands og FLF - félag lögfræðinga í
fyrirtækjum athyglisverðan fund um rafræn viðskipti og sönnun og komust færri að
en vildu. Framsögu hafði Ásgeir Helgi Jóhannsson hdl., deildarstjóri hjá
Landsbankanum, og auk þess var Hörður Helgi Helgason hdl. hjá Landslögum með
stutt innlegg. Fundarstjóri var Birna Hlín Káradóttir hdl. hjá Fossum mörkuðum.
KALLAÐ
EFTIR BREYTINGUM
HÁDEGISFUNDUR UM RAFRÆN VIÐSKIPTI OG SÖNNUN
Hinn rafræni nútími
Við búum í rafrænum heimi. Nær allir löggerningar
tengjast rafrænum aðgerðum, jafnt einföld vörukaup
sem flóknari afleiðuviðskipti. Við notum öll tölvuna til að
greiða fyrir löggerningum, stórum sem smáum, flóknum
sem einföldum.
Þegar kemur að starfi lögfræðingsins og aðkomu hans að
framkvæmd og fullnustu þessara löggerninga, þá flækjast
málin eins og Hörður Helgi og Ásgeir minntu okkur á.
Rauði þráðurinn í erindi Ásgeirs Helga var hvort unnt
væri að rafvæða ferlana alla leið, frá gerð löggernings,
framkvæmd hans og fullnustu, jafnvel fyrir atbeina dóm-
stóla. Vissulega væri búið að rafvæða góðan hluta en
spurningin var: Komumst við alla leið?
Lánaferlar fjármálafyrirtækja
Ásgeir Helgi tók lánaferla fjármálastofnana sem dæmi um
rafvædda ferla. Umsóknir eru rafrænar, unnið er með
þær á skjá starfsmanna og þær fluttar yfir í lánakerfi við
samþykkt. Þegar kemur að útgáfu skuldabréfs þá kemur
inn skot á pappír. Skuldabréfið er prentað út, undir-
ritað, sett í þinglýsingu og varðveitt í skjalaskáp – eftir
innskönnun, til að eiga aðgengilegt eintak af skjalinu.
Áfram heldur framkvæmd lánsins rafrænt, lánakerfið
reiknar gjald dagana og skráir greiðslur, sem berast oftast
rafrænt. Þannig gæti ferlið klárast farsællega án frekari
aðkomu pappírsins – þar til frumrit skuldabréfsins yrði
sótt í skjala skápinn, stimplað uppgert og sent í pósti til
lántakans. Að mati Ásgeirs er þetta reyndin með stóran
hluta þeirra lána sem verið er að veita í dag. Hin lánin, þessi
sem ekki eru greidd á réttum tíma og krefjast því frekari
aðkomu lögfræðinga, flækja myndina. Innheimtuferlarnir
eru áfram undirbúnir rafrænt en gögnin prentuð út og
send í pósti. Þegar kemur að fullnustunni færist ferlið
alfarið yfir á pappír. Gögnin eru vissulega undirbúin í
tölvu en prentuð út, jafnvel í mörgum eintökum og með
þau ekið á milli staða til þess að kröfuhafi nái fram rétti
sínum gagnvart lántaka. Fullnusturéttarfarið byggir á því að
pappír sé reiddur fram á réttum stöðum og á réttum tíma.
Breyting á þinglýsingarlögum sem greiðir fyrir þinglýs-
ingu rafrænna skjala er í undirbúningi hjá innan ríkis-
ráðuneytinu og væri vel ef þeirri breytingu fylgdi fullnustu-
band ormur, þar sem gerðar yrðu viðeigandi breytingar á
fullnusturéttarfarinu til þess að unnt væri að klára fullnustu
með rafrænum hætti. Áhyggjurnar sem lögfræðingar hafa
í dag eru, að mati Ásgeirs, hvort lántakar þurfi áfram, þrátt
fyrir breytingar á þinglýsingarlögum sem gerir þinglýsingu
veðréttar rafræna, að undirrita skuldabréfin á pappír til
þess að unnt verði að fullnusta þau með réttum hætti. Að
réttindin samkvæmt skuldabréfinu séu tengd við frumrit
skuldabréfsins – eintakið sem prentað er á löggiltan skjala-
pappír og varðveitt í eldvörðum skjalaskápum.