Bæjarins besta - 26.02.1992, Síða 6

6
BÆJARINSBESIA ■ Miðvikudagur 26. febrúar 1992
BB-viðtal / Gísli Hjartarson:
„Hafið engar
áhyggjur, ég
veit að þetta
lánast drengir“
— sagði Kristján Jónsson, skipstjóri og lóðs
þegar hann var að fara í róðra fyrir Bræðrat ungu
KRISTJÁN JÓNSSON hafnsögumaður á Isafirði er nú í BB viðtalinu. Hann er fæddur í Hnífsdal 8. september 1921.
Foreldrar hans voru Jón Eíríksson sjómaður í Hnífsdal, ættaður frá IVloldhúsum á Álftanesi, og móðir hans var
Arnfríður Kristjánsdóttir, ættuð úr Álftafirði. Kristján ólst upp í Hnífsdal ásamt þrem systkinum sínum. Hann byrjaði
snemma aö vinna við sjósókn og sex ára stóð hann upp á kassa og beitti lóðir. Svo fór hann á sjóinn og varð skipstjóri á
fiskibátum. Kristján var stýrimaður á Djúpbátnum Fagranesi um langan tíma og síðan hann kom í land hefur hann verið
hafnsögumaður á ísafirði og er að láta af störfum um þessar mundir vegna aldurs. Hann sat í bæjarstjórn frá 1962-74 og
var formaöur Sjómannadagsráðs frá 1971-85. Kristján hefur verið aðaldriffjöðrin í starfi Styrktarfélags vangefinna á
Vestfjörðun frá stofnun þess og einn helsti frumkvööull að byggingu Bræðratungu. Kristján er giftur Ingibjörgu Bjarna-
dóttur úr Ögurnesi og eiga þau þrjú uppkomin börn. Hér fer Kristjan á kostum og segir frá uppvexti sínum í Hnífsdal,
skólagöngu og sjómennsku og öðru sem á dagana hefur drifið á 70 árum. Hann nefnir líka til ýmsa samferðamenn sína og
sér hlutina oft í spaugilegu Ijó
„Ég var alinn upp hjá
góðu fólki í Hnífsdal sem
hafði stórt hjartarými en lít-
ið húsrými. Þetta heita
Stekkir og var eiginlega við
dyrnar á beitningaskúrunum
í Hnífsdal. Ég var slæddist
víst snemma þangað og er
mér sagt að sex ára gamall
hafi ég staðið upp á kassa
við að beita. Ég gæti trúað
að þetta sé rétt. Ég hef nú
aldrei verið stór vexti og get
ekki ímyndað mér að ég hafi
verið stór sem krakki. Ég
var alltaf í beitningaskúrun-
um og maður hafði aldrei
frið. Karlarnir voru að biðja
mann að hjálpa sér að beita
og þá flýtti maður sér að
læra og fór í skúrana til þess
að beita. Við fengum tíu
aura fyrir að beita lóðina. Á
þessum árum voru beittar
sjö hamplóðir í bala. Eitt
sinn var ég að enda við að
beita balann, átti eftir 10-
15 króka. Ég hafði átt-
ungskút undir balanum og
balinn sporðreistist og allt
hvoldist úr honum. Ég vildi
fá að laga þetta til en karl-
arnir bönnuðu mér það og
varð ég að umhringa allt
ofan í balann aftur. Fyrir
þetta fékk ég 70 aura og ég
veit ekki hvað ég var lengi
að þessu. Þávar égníu ára.“
Hryssan át
brauðið
„Fyrstu lagningrennurnar
komu í bátana í Hnífsdal í
kringum 1930 og þá bönn-
uðu formennirnir körlunum
að lofa okkur strákúnum að
beita því þeir voru svo
hræddir um að lóðirnar færu
út í flóka. Fyrsti maðurinn
sem að leyfði mér að beita
til þess að leggja í lagnings-
rennu var nafni minn Krist-
ján Benedikt frá Grundum í
Ögurvík. Þegar svo lánaðist
að leggja línuna fékk ég all-
taf að beita eftir það.
Ég var mjólkurpóstur á
þessum árum frá Bakka í
Hnífsdal og til ísafjarðar.
Mjólkin var flutt á reiðings-
hesti í flöskum og litlum
brúsum sem settir voru í
poka og sett upp á klakk.
Annar mjólkurpóstur var
frá Hrauni og við reyndum
alltaf að fara jafnt af stað til
að geta fylgst. Hann þurfti
að dreifa mjólk í Hnífsdal í
leiðinni en ég þurfti þess
ekki svo ég fór hægt og ró-
lega fyrst til þess að hann
næði mér. Ég var nú smá-
mæltur á þessum tíma en
hann var ennþá smámæltari.
Hann sagði alltaf „flagga,
flagga“ og konurnar héldu
að hann væri að biðja þær
að flagga en hann var koma
með flöskuna. Ef þær höfðu
ekki tóma flösku í staðinn
þá fengu þær ekki mjólkina
fyrr en hann kom til baka.
Við sátum báðir á hestunum
og sá sem var á undan sneri
öfugt á hestinum til þess að
geta talað við hinn. Við
þurftum ekkert að hafa
áhyggjur af hestunum því
þeir rötuðu sjálfir. Ég hafði
aðsetur fyrir hestinn í sund-
inu milli gamla Barnaskól-
ans og Aðalstrætis 32. Þar
geymdi ég hestinn meðan ég
fór með mjólkina í 30 hús.
Stundum var ég beðinn að
kaupa eitthvað fyrir fólk
þegar ég fór með mjólkina.
Einu. sinni keypti ég tvö
brauð og lét þau víst of ná-
lægt hryssunni. Hún var
búin að éta bæði brauðin
þegar ég kom að. Ég man
nú ekki lengur hvernig ég
leysti það vandamál. Hryss-
an hét Mósa og var kölluð
„fimmtíu króna seðilinn" og
skýringin á því var sú að
Bakki var þrotabú og allt fór
á uppboð. Bjarni Jónasson
bauð þá 50 kr í hryssuna og
fékk hana.“
Fjóra vetur
í skóla
„Ég byrjaði í skóla í
Hnífsdal níu ára gamall og
var í skóla fimm vetur. Það
má sega að kennsla hafi
ekki byrjað fyrir alvöru fyrr
en ég var 10 ára svo alvöru
skólaganga var ekki nema
fjórir vetur. Hjónin Kristján
Jónsson og Sigríður Kjart-
ansdóttir kenndu allan tím-
ann sem ég var í skólanum.
Kristján var skólastjóri í
Hnífsdal í 48 ár eða næstum
hálfa öld. Ég tel að kennslan
í Hnífsdal á þeim árum und-
ir stjórn Kristjáns hafi á
þeim árum verið mjög full-
komin. Við bárum öll ótak-
markaða virðingu fyrir hon-
um.
Ég hlýt að hafa verið af-
skaplega prúður krakki því
mér eru aðeins í minni tvö
prakkarastik sem ég gerði.
Við sátum á trébekkjum í
skólanum og stelpur sátu
fyrir framan mig. í prakk-
araskap leysti ég svuntu-
bandið af stelpunni og batt
það utanum bekkinn. Ég at-
hugaði ekki að leysa þetta
þegar ég fór í frímínútur.
Stelpan gat ekki leyst sig og
varð að hírast inni allar frí-
mínúturnar. Ég man enn
hve ég var skömmustulegur
og ég leysti hana þegar ég
kom inn aftur. Hitt atvikið
var það að kennarinn sagði
mér að biðja stúlku afsök-
unar vegna þess að ég hafði
verið að hrekkja hana. Ég
lofaði því en er víst ekki
búinn að efna það enn.
Þessi kona er lifandi enn í
Reykjavík. Hún heitir
Steinunn Jónsdóttir og var
alin upp í Búð. Ef hún les
þetta bið ég fyrir kveðju til
hennar. Þetta var afskap-
lega líflegur skóli hjá Krist-
jáni og hann var mjög fjöl-
hæfur maður.
Vorið sem ég fermdist
varð ég fullgildur háseti á
Unu hjá Bæring Þorbjörns-
syni. Ég var búinn að vera
með honum í 2-3 vikur þeg-
ar ég fermdist. Ég fékk frí á
sunnudegi til þess að ferm-
ast og svo varð ég að vera
kominn í beitningaskúrinn
kl. 4 á aðfararnótt mánu-
dagsins. Miðað við þá tíma
voru foreldrar mínir ékki fá-
tækt fólk en ég man ekki eft-
ir að hafa fengið neitt í
fcrmingargjöf. Þegar ég
varð sjötugur sl. haust bauð
ég Bæring til veislunnar. Ég
sýndi svo Helga Seljan og
fleiri gestum þennan karl
sem ég hafði byrjað með til
sjós. Hann var kominn með
fjórar hrukkur í andlitið en
hafði þrjár þegar ég byrjaði
með honum. Önnur breyt-
ing hafði ekki orðið á hon-
um í 56 ár. Það var afskap-
lega gaman að vera með
Bæring.“
Ætlarðu að
drepa okkur
drengur?
„15 ára gamall byrjaði ég
svo með Sigga heitnum
Gumma á Guðmundi og
upp úr því hélt ég áfram á
bátunum í Hnífsdal. Ég var
með Páli gamla Pálssyni,
Hirti Guðmundssyni, Skúla
Hermannssyni, Karli Sigur-
ðssyni og Ingimar Finn-
björnssyni. Ég var mest í
landi við beitningu fyrstu 3-
4 árin. Ég gleymi því aldrei
að þegar ég var 15 ára átti
ég að vera kokkur á Kveld-
úlfi með Kalla heitnum Ingi-
mundarsyni. Ég var svo sjó-
veikur að ég var alveg að
drepast. Við vorum á skaki
og vorum að rótfiska grunnt
undan Rananum í Horn-
bjargi. Ég var að reyna að
kveikja upp í kolakabyss-
unni og það gekk illa því ég
gerði ekkert annað en að
spúa. Þegar ég svo lít niður
var kviknað í kabyssunni. Ég
eldaði svo grjónagraut. Svo
kemur karl niður sem hét
Hannes, gamall og saklaus
maður. Hann sagði: „Þetta
er nú ekki góður grautur, en
það má nú borða hann.“
Hannes borðaði síðan úr