Reginn - 28.05.1943, Qupperneq 4

4
R E G I N N
„Ásíkœra, ylhýra málið'*.
iii.
„Reginn" hefur áður flutt 2
greinar með þessari fyrirsögn.
Var þar rætt um nauðsyn þess
að vera jafnan á verði um vernd
tungunnar og viðreisn.
Skal hér nú drepið á ýmislegt,
er lýtir málfar manna, en auðvelt
er úr að bæta, ef menn vilja sýna
tungunni þann sóma, er hún verð-
skuldar og skylt er.
Segið ekki: . . af því sem að —
heldur: af því að.
DÆMI: Ég gat ekki komið í
gær, af því (sem) að veðrið var
svo vont (sem ofaukið).
Segið ekki: öllu sömul, — held-
ur: öll saman.
DÆMI: Verið þið nú öll saman
sæl.
Segið ekki: fram á fjörð (þegar
þið ætlið landveg), heldur: fram í
f jörð, eða suður í f jörð.
Segið ekki: Japanir, ítalir, —
heldur: Japanar, ítalar.
Segið ekki: við hittustum, við
mættustum, heldur: við hittumst,
við mættumst.
Segið ekki: Hann er ofan í bæ
— heldur: Hann er niðri í bæ.
Segið ekki: Hún þarf að annast
(3) ungabörn, — heldur: Hún
þarf að annast (3) imgbörn.
Segið ekki: Fæturnar á mér eru
að bila — heldur: Fæturnir á mér
eru að bila. (Þeir fæturnir, ekki
þær fæturnar).
Segið ekki: Tíðin hefur verið ó-
hagstæð fyrir bændurnar, — held-
ur: Tíðin hefur verið óhagstæð
fyrir bændurna.
Segið ekki: Klukkuna vantar
kortel í 4 (5), — heldur: Klukk-
una vantár fjórða part (eða 15
mínútur) í 4 (5). („Korter“ er þó
betra en kortel, sé útlenda orðið
notað).
Segið ekki: Okkur hlakkar til,
— heldur: Við lilökkum til (jól-
anna).
Segið ekki: Honum vantar —
heldur: Hann vantar (húfuna
sína).
Allt eru þetta algengar málleys-
ur bæði hér og annars staðar.
Auðvelt er að læra hið rétta, ef
menn vilja.
Eg treysti því, að enn eigi ís-
lenzk tunga svo mikil ítök í flest-
um, að þeir telji skylt að tala hana
sem réttast og bezt.
F. H.
(HHninmiinnnunifliiimmnmimniiiRfflmimmimmmiiiimiaiiiimiiniiniimiiiiimmnmHmiiiiui^
Fjúkhnoðrar |
Afmælisdagur bæjarins — 20.
inaí 1943.
Svohljóðandi auglýsing birtist
fyrir nokkru í flestum blöðum bæj-
arins:
„í tilefni af aldarfjórðungsaf-
mæli Sigluf jarðarkaupstaðar verð-
ur útisamkoma á Skólabalanum kl.
2 e. h.
Til skemmtunar verður:
Ræðuhöld og kórsöngur. Dans-
leikur í Alþýðuhúsinu kl. 9 e. h.
Það eru vinsamleg tilmæli bæjar-
stjórnar, að ekki verði unnið leng-
ur en til hádegis þennan dag.
Bæjarstjórinn.“
Og 20. maí rann upp. Kl. rúm-
lega tvö hófst útisamkoman. For-
seti bæjarstjórnar, Þormóður
Eyjólfsson, ræðismaður, setti
samkomuna og bauð menn vel-
komna á aldarfjórðungsafmælið.
Næstur tók til máls Guðm.
Hannesson, bæjarfógeti. Flutti
hann aðalræðuna og rakti sögu
staðarins, einkum frá því hann
fékk verzlunarréttindi fyrir 125
árum. Var ræðan hin fróðlegasta,
enda mun bæjarfógetinn vera
manna fróðastur um þessi efni.
En það sem vakti mesta atliygli
margra, er á hlýddu, var sú stað-
hæfing ræðumanns, að ekki væri
25 ára afmæli bæjarins, heldur 24
ára afmæli. Ætluðu sumir að um
mismæli væri að ræða, en sann-
færðust brátt um, að svo var ekki.
Má því búast við, að deilur rísi
milli forráðamanna bæjarins um
aldur hans sem kaupstaðar. Von-
um vér, að búið verði að fá úr
þessum ágreiningi skorið, a. m. k.
áður en minnast á 30 ára afmælis
kaupstaðarins. Vitum vér, að all-
margir borgarar bæjarins hafa
mikinn áhuga um mál þetta af
ýmsum ástæðum.
Er oss t. d. kunnugt um, að í
kaffisamsæti því, er bæjarstjórn
efndi til, var talið líklegt, að skoða
mætti það sem einskonar aðalæf-
ingu (Generalprufu), en matar-
veizlan yrði svo næsta ár, ef skoð-
un bæjarfógeta reyndist rétt.
Vér erum lítt lærðir í lögum, en
þó teljum vér líklegt, að skipa
verði setudómara til að dæma í
máli þessu, þar sem bæjarfógeti
virðist vera annar aðili í deilunni.
Ef til vill er hægt að fá stjórnar-
ráðsúrskurð eða málið fer til
hæstaréttar.
E. S. — Síðan oss barst í hendur
þessi ,,fjúkhnoðri“, höfum vér
fengið þá vitneskju, að lög þau,
sem fjalla um bæjarréttindi Siglu-
fjarðarkaupstaðar hafi verið
samþ. á Alþingi 18. maí 1918 og
staðfest af konungi 22. nóv. 1918,
en komið til framkvæmda 20. maí
1919. — Má því telja líklegt, að
forráðamenn bæjarins sættist á
málið og fullt samkomulag hafi
náðst um aldur bæjarins áður en
30 ára afmælis hans verður minnzt
eða a. m. k. fyrir 50 ára afmælið.
X.
★
„Ferskeytlan er Frónbúans
fyrsta barnaglingur,
en verður seinna í höndum hans
hvöss sem byssustingur."
Svo kvað Andrés Björnsson. Má
telja víst, að íslendingar séu ein-
stæðir í þessum efnum, og fáar
þjóðir eða engar hafi tekið slíku
ástfóstri við þessa tegund skáld-
skapar.
Hafa margir Islendingar náð
þarna svo góðum tökum, að snilld
má kalla. Hér birtist ein verð-
launavísa (eftir Svein í Elivog-
um?) :
„Sléttum hróður, teflum taflið,
teygjum þráðin(n) snúna“.
Síðari hluti vísunnar finnst með
því að sleppa fyrsta staf hvers
orðs (fyrri hlutans).
Eg hygg, að engin þjóð leiki svo
glæsilegan leik, sem hér er gert,
bæði um orð og efni, enda ekki
heiglum hent, þótt fengizt hafi við
ferskeytlugerð, hvað þá, ef svo er
ekki.
Margir munu af heilum hug
samsinna Þorst. Erlingssyni, er
hann segir:
„Það er líkt og ylur í
ómi sumra braga,
mér hefur hlýnað mest á því
marga kalda daga.“
Er þess að vænta, að þessi orð