Rödd Reykjavíkur - 30.07.1936, Side 3

RÖDD REYKJAVÍKUR
3
Landsverzlun.
Alþýðublaðið hefir undanfarið verið að heimta ein-
okun — Landsverslun — á allri útflutnings- og innflutn-
ingsverslun okkar. Þá yrði auðvitað næsta stigið einokun á
allri innanlandsverslun fyrir álíka rauð fyrirtæki og Pönt-
unarfélag verkamanna og Alþýðubrauðgerðina. Það segir,
að margir smákaupmenn og verslunarþjónar muni nú
hlyntir landsverslun.
Nei, það munu fáir, og líklega enginn, verslunarmað-
ur samþykkir landsverslun, og allra síst þeir, sem höfðu
kynni af gömlu Landsversluninni. Þeim óhöppum, sem hafa
stafað og stöfuðu af henni, munu eldri verslunarmenn seint
gleyma. —
Það mun nú 21 ár síðan Landsverslunin var fyrst
stofnuð hér, illrar minningar, og jafnframt 20 ára af-
mæli þess og Héðins Valderparssonar, er hann reyndi að
hækka sykur um 25 % að óþörfu, til hagsmuna fyrir Lands-
verslunina. Það eru nú 20 ár síðan Héðinn kom félítill eða
félaus heim af Hafnarháskóla. Nú á hann um 700 þús.
kr. eftir því, sem mér hefir verið sagt. Ekki hefir hann
tapað á Landsversluninni eða af þeim viðskiftum, sem af
henni hafa leitt, olíu og tóbaki, það er satt. En hver hefir
borgað gróða Héðins? Ætli það séu ekki íslenskir verka-
menn og sjómenn. Þeir eru reyndar fleiri jafnaðarmanna-
foringjarnir og Framsóknarherrarnir, sem græddu á
Landsversluninni, og grunur um, að sumt af gróða þeirra
sé geymt erlendis, en sá gróði var klipinn af launum fá-
tæks almennings, beint og óbeint.
Nei, verslunarmenn verða aldrei samþykkir Alþýðu-
blaðinu um Landsverslun. Þeir verða aldrei samþykkir
rauða ofbeldinu, né þeim óþjóðlegu pólitísku klíkum, sem
hafa hreykt sér upp á hryggjarliðum fátækra verkamanna,
sjómanna og bænda, með því, að siga almenningi saman
til stéttabaráttu, atvinnurekendum og vinnuseljendum,
mönnum, sem eiga að vinna saman í bróðerni hvor að ann-
ars hag, báðum til blessunar. Verslunarmenn vilja frelsi
til að vinna sér og þjóð sinni gagn. En verslunarmönnum
væri kært, að Alþýðublaðið vildi upplýsa með hvaða rétti
Pöntunarfélag verkamanna hefir fengið þau miklu inn-
flutningsleyfi, sem því hefir verið úthlutað, félagi, sem
tæplega er löglega stofnað, og brýtur bæði eigin samþykt-
ir og samvinnulögin.
Alþýðublaðið mætti skýra verslunarbrask Alþýðu-
brauðgerðarinnar, m. a. kolakaup fyrir verkamannabú-
staðina, nýlenduvöruverslun o. fl. Ekki er Alþýðubrauð-
gerðin neytendafélag, því viðskiftamennirnir njóta ekki
reksturságóðans. En hver fær hann, og hvernig er skatt-
greiðslu Alþýðubrauðgerðarinnar varið? Alþýðubrauð-
gerðin hefir bakað rúgbrauð úr pólsku rjúgmjöli, sem er
líkt og fóðurmjöl, sem beljurnar í Eyjafirðinum veiktust
af. Eg held, að ekkert brauðgerðarhús annað hafi bakað
úr því,, þó er verð hennar sama og annara bakai’a.
Alþýðublaðið mætti gjarna skýra verslunarbrask al-
þýðuhússins Iðnó, sem mun hafa grætt yfir hundrað þús-
und krónur undir stjórn núverandi forstjóra. Skattstjór-
anum væri nær að athuga það, heldur en að væna verka-
menn um rangt framtal, vegna þess að árslaun þeirra
nægja ekki fyrir sultarlífi hvað þá meir, þrátt fyrir og
vegna fjögurra ára áætlunarinnar.
Alþýðublaðið mætti skýra blessun mjólkurskipulags-
ins, kjötskipulagsins, og bílaskipulagsins. Áður keypti eg
mjólk á 35 aura líterinn og bóndinn fékk það alt; nú kaupi
eg mjólkina á 40 aura, en bóndinn fær 27 aura. Kjöt
keypti eg áður á 1 kr. fyrir kgr. og bóndinn fékk það alt,
nú: kaupi eg kjöt á 1,30 kgr., en bóndinn fær 80 aura. Áð-
ur kostaði að koma barni norður í Húnavatnssýslu kr. 8,25,
nú kostar það 17 kr. eftir taxta, máske 12,75 fyrir lipurð
bílstöðvarinnar. Hverjir hafa grætt, og hver fær gróðann?
Alþýðublaðið mætti skýra frá starfi Innflutnings-
nefndar, t. d. er hún neitaði þektri sjerverslun, Veggfóðr-
aranum, algerlega um innflutningsleyfi á veggfóðri og
gólfdúkum, en veitir svo Sigurði Ingimundarsyni, jafnað-
armanni, eða syni hans, samvinnuskólapilti, innflutnings-
leyfi fyrir mörgum þúsundum króna á sömu vörum; en þeir
selja svo innflutningsleyfin með 20% álagningu, enda er
hvorugur þeirra kaupmaður nú.
Alþýðublaðið mætti skýra frá lífi og andláti gamla
Byggingarfélagsins við Bergþórugötu, og því, hvers vegna
þurfti að taka 100 þúsund krónur úr Byggingarsjóði, sem
eingöngu er ætlaður Verkamannabústöðunum, handa því.
Var þar verið að hylja ávirðingar einhverra jafnaðar-
mannaburgeisanna ?
Alþýðublaðið mætti minnast á Kaupfélag alþýðu og
andlát þess. Séra Ingimar jafnaðarmaður var þar formað-
ur, en fyrsti framkvæmdastjóri var bróðir Jóns Axls Pét-
urssonar. Sá, sem þar var sakfeldur, var tæplega sá eini
seki þar. —
Alþýðublaðið mætti skýra frá andláti Kaupfélags
Reykjavíkur og því, hver hirti þar leifarnar. Haraldur ráð-
herra var seinasti kaupfélagsstjórinn. Eg hefi heyrt, að
margir helstu jafnaðarmannaforingjarnir hafi verið þar
stórskuldugir, en gleymt að borga, eins og Jörundur í Skál-
holti. Verkamenn græddu ekki á því félagi, því að verð-
lag var þar ekki lægra heldur en hjá öðrum verslunum,
en þó urðu félagsmenn að leysa sig úr samábyrgðinni með
stórfé. —
Alþýðublaðið mætti skýra frá lífi og andláti Kaupfé-
lags Reykvíkinga, og kaupum félaga Héðins í Viðeyjar-
fiskinum; ekki var það ,,íhaldsbrask“.
Alþýðublaðið mætti skýra frá kolakaupum Dagsbrún-
ar fyrir nær 30 árum, þegar sjóður verkamannafélagsins
átti að hafa týnst í kolasalla. Pétur G. Guðmundsson var
eitthvað við þá verslun riðinn. Hann mun nú kjörinn legáti
Dagsbrúnar út til Rússlands, á fund félaga Stalins.
Alþýðublaðið mætti líka minnast á Þórsfiskinn og út-
gerðina á m/b. Stakk.
Alþýðublaðið mætti skýra frá, hverjir eru sjóðir verk-
lýðsfélaganna, hvort þeir eru allir til reiðu, ef til þyrfti
að taka, og hvort ekkert hefir týnst.
Verslunarmönnum væri kærari fræðsla um framan-
greind atriði, heldur en umtal um landsverslun. Þeir sam-
þykkja aldrei neina einokun með hvaða nafni sem er. —
Rauða ofbeldið þarf ekki að láta sér detta í hug, að það
geti rægt saman verslunarþjóna, skrifstofumenn, smákaup-
menn og heildsala. Þær stjettir skilja og meta gildi hverr-
ar annarar, og standa saman í órjúfandi heild gegn utan-
aðkomandi ásó'kn, þó ef til vill eitthvað beri á milli inn-
byrðis, sem altaf er hægt að jafna með gagnkvæmri lipurð.
Verslunai’menn eru þakklátir hverjum þeim, sem hafa