Vesturbæjarblaðið - apr 2021, Blaðsíða 8

8 Vesturbæjarblaðið APRÍL 2021
Endurskoðun • Skattur • Ráðgjöf www.grantthornton.is
Grant Thornton endurskoðun ehf. er íslenskt aðildarfélag Grant Thornton International Ltd., sem er eitt af fremstu alþjóðlegu samtökum sjálfstæðra endurskoðunar og ráðgjafarfyrirtækja. Grant Thornton
endurskoðun ehf. sérhæfir sig í að aðstoða rekstraraðila við að nýta tækifæri til vaxtar og bættrar afkomu með skilvirkri ráðgjöf. Framsýnn hópur starfsmanna, undir stjórn eigenda, sem ávallt eru aðgengilegir
viðskiptavinum, nýta þekkingu og reynslu sína til að greina flókin málefni og finna lausnir fyrir viðskiptavini sína, hvort sem það eru einkarekin, skráð félög eða opinberar stofnanir. Yfir 35.000 starfsmenn Grant
Thornton fyrirtækja í meira en 100 þjóðlöndum, leggja metnað sinn í að vinna að hag viðskiptavina, samstarfsmanna og samfélagsins sem þeir starfa í.
Með tilkomu Reykja­
víkurhafnar breyttist
bærinn úr þorpi
í útvegskaupstað.
Sjávarútvegur
varð einn af mikilvægustu
atvinnuvegum bæjarbúa ef ekki sá
mikilvægasti. Fyrir hafnargerðina
var Örfirisey eins og nafnið
bendir til ekki landsföst en smám
saman var hafnarsvæðið þróað og
stækkað með landfyllingum.
Þegar bygging hafnarinnar hófst
var engin stórskipahöfn í Reykjavík
sem gerði að verkum að leggja
þurfti stærri skútum og skipum
utarlega í höfninni og selflytja
vörur og farþegar í land með minni
bátum. Upp úr aldamótunum þegar
komum stærri skipa tók að fjölga
varð ljóst að eitthvað þyrfti að
gera. Árið 1906 var farið af stað
með undirbúning að viðamikilli
hafnargerð í Reykjavík. Norskur
hafnarstjóri Gabriel Smith að nafni
var fenginn hingað til lands að
tillögu kaupmanna í Reykjavík.
Verkefni hans var að leggja
mat á staðsetningu og kostnað
mögulegrar hafnar. Þremur árum
síðar skilaði hann greinargerð með
tillögum að hafnarmannvirkjum
í Reykjavík. Þetta leiddi til
þess að hafist var handa við
hafnarframkvæmdir í Reykjavík
þann 9. mars 1913 sem stóðu yfir
fram til ársins 1917. Eftir byggingu
hafnarinnar var húsnæðisskortur
viðvarandi vandi á hafnarsvæðinu
en mannvirki tóku smám saman að
rísa. Fiskvinnsluhús, íverustaðir og
húsnæði til ýmiskonar starfsemi
er tengdist útvegslífi og einnig
vöruflutningum var smám saman
byggt. Þar á meðal byggingarnar
sem nú eru þekktar sem grænu
hafnarbúðirnar.
Stóru Hafnarbúðir byggðar
Árið 1958 sótti bæjarsjóður
Reykjavíkur um að fá að
byggja þrílyft hús úr steini við
Reykjavíkurhöfn austan gömlu
hafnarbúðanna. Húsið átti að vera
340,60 fermetrar að grunnfleti og
taka við af Verkamannaskýlinu
sem var byggt á fyrstu árum þriðja
áratugarins. Verkamannaskýlið
stóð sjávarmegin við Tryggva­
götuna á þeim slóðum sem
þá mættust Kalkofnsvegur og
Tryggvagata. Verkamannaskýlið var
byggt úr timbri og þar var aðstaða
fyrir verkamenn og sjómenn. Í
Verkamannaskýlinu einnig eins
konar ráðningarskrifstofa. Þangað
þyrptust verkamenn sem ekki
höfðu fasta vinnu og biðu eftir
því að einhver verkstjórinn á
kajanum veitti þeim verk að vinna
þótt ekki væri nema við eina
uppskipun. Verkamannaskýlið var
rifið fljótlega eftir að nýja húsið
Hafnarbúðir var byggt, en það var
tekið í notkun 1962. Í brunavirðingu
frá þeim tíma segir að húsið sé
þrjár hæðir og kjallari, byggt úr
steinsteypu, einangrað með vikri
og múrhúðað að utan. Þak er
úr timbri, pappa og áli. Á fyrstu
hæð Hafnarbúða voru anddyri,
ráðningarstofa, fjögur herbergi
og biðstofa fyrir verkamenn, böð,
búningsklefar, fjórar snyrtingar
og tveir stigagangar. Á annarri
hæð voru vinnsluherbergi,
eldhús, veitingasalur með
afgreiðsluborði, fjórir klósettklefar
og tveir stigagangar.
Á þriðju hæð var sjómannastofa,
níu gistiherbergi, skrifstofa og
vaktherbergi. Þar voru einnig tveir
baðklefar, þrjú klósett og tveir
gangar. Í kjallara var geymslurými,
búnings­ og snyrtiherbergi
starfsfólks, geymslur og eldhús.
Hafnarbúðir voru teiknaðar af
arkitektunum Einar Sveinssyni og
Aðalstein Richter. Ríkið eignaðist
Hafnarbúðir 1972.
Skrifstofur og félagsstarf
Vestmanneyinga flutt í
Hafnarbúðir
Margt hefur verið til húsa í
Hafnarbúðum í þá sex áratugi sem
liðnir eru frá því Geir Hallgrímsson
þáverandi borgarstjóri opnaði
húsið með formlegum hætti 1962.
Þar á meðal voru skrifstofur
bæjarstjórnar og fógeta
Vestmannaeyja fluttar þangað
eftir að eldgosið í Eyjum hófst í
janúar 1973. Þá var einnig komið
fyrir aðstöðu fyrir félagsstarf
Vestmanneyinga í veitingasal
hússins um tíma.
Rauði krossinn
og Geðhjálp sýndu
Hafnarbúðum áhuga
Ýmsir hafa sýnt Hafnarbúðum
áhuga í gegnum tíðina. Þar á meðal
Rauði krossinn til þess að setja upp
sjúkrahótel. „Það hefur lengi verið
draumur okkar að eignast húsnæði,
sem gæti orðið samastaður fyrir
fólk utan af landi, sem leitar
lækninga i Reykjavík, þ.e. fólk,
sem ekki leggst inn á sjúkrahús,
en þarf að dvelja svo og svo lengi
í höfuðborginni fyrir og eftir
aðgerðir á sjúkrahúsum o.s.frv.",
sagði Eggert Ásgeirsson þáverandi
framkvæmdastjóri Rauða krossins
í samtali við Alþýðublaðið 30.
mars 1973. Af því varð þó ekki.
Annar heilbrigðisaðili sem var með
aðstöðu í Hafnarbúðum og sýndi
einnig áhuga á kaupum á húsinu
þegar ríkiskaup auglýstu það til
sölu. Geðhjálp sýndi áhuga á því
en félagið var þá með aðstöðu á
annarri hæð fyrir skrifstofu og
félagsmiðstöð. Af því að Geðhjálp
festi kaup á húsnu varð ekki.
Spítalarekstur og
langlegusjúklingar
Spítalarekstur rataði í
Hafnarbúðir árið 1977. Þá
var húsið tekið undir deild
fyrir langlegusjúklinga frá
Borgarspítalanum í Fossvogi.
Einnig var dagvistun fyrir
aldraða í húsinu. Á fyrstu
hæð þess var komið fyrir
afgreiðslu, upplýsingaþjónustu,
læknaherbergi og biðstofu.
Einnig endurhæfingaraðstöða
ásamt rúmgóðri snyrtiaðstöðu
og sérinngangi, bað og
Hafnarbúðir
Á þessu líkani má sjá hluta af grænu hafnarbúðum, fyrirhugaða nýbyggingu og austast er stóra húsið
sem byggt var í upphafi sjöunda áratugarins.
Margvísleg hlutverk
í gegnum tíðina
Gömlu verbúðirnar við Geirsgötu hafa fengið nýtt hlutverk. Í stað beitinga og annarar útvegs- og
fiskvinnlustarfsemi hefur veitngarekstur haslað sér völl í þessum húsum sem setja mikinn svip á
hafnarsvæðið og skapað nýtt mannlíf.