Morgunblaðið - Sunnudagur - 29.05.2022, Síða 18

Þ
essi mikla aukning kemur
svo sem ekki á óvart,
leynt og ljóst hefur verið
unnið að því að fella
sprengihreyfilinn af
stalli, og gengur svo langt að sam-
kvæmt aðgerðaáætlun ríkisstjórn-
arinnar í loftslagsmálum verður
óheimilt að nýskrá dísil- og bensínbíla
eftir 2030. Þá eiga rafbílar eða önnur
vistvæn ökutæki að vera um 100.000
á götum landsins.
Ekki til nóg af bílum
Þróunin er þegar komin svo áleiðis að
henni verður ekki snúið við, kaup-
endur bíla vilja flestir rafbíla, og það
sem stendur henni helst fyrir þrifum
nú um stundir er að það er ekki til
nóg af bílum; vegna ýmissa vandræða
í framleiðslu á örgjörvum og fleira
krami, vegna COVID, glórulausrar
rafmyntaframleiðslu og innrásar
Rússa í Úkaínu, ná bílaframleiðendur
ekki að anna eftirspurn. Það er líka
fleira sem þarf að vera í lagi, eins og
til að mynda að rafbílaeigendur kom-
ist í rafmagn, að þeir geti hlaðið bíla
sína hvort sem það er heima eða úti í
bæ, og svo líka er það spurning hvort
innviðirnir geti tekið við þessari fjölg-
un: er til nóg af orku og nóg af stöðum
þar sem stinga má í samband?
Miklir hagsmunir í húfi
Rafbílasambandið er hagsmuna-
samtök sem gæta hagsmuna eigenda
rafbíla. Tómas Kristjánsson, formað-
ur sambandsins, segir að rafbílavæð-
ing landsins sé mikilvæg fyrir margt
og þá ekki síst það hve miklir hags-
munir séu á bak við að að Ísland nái
markmiðum Parísarsamkomulagsins.
„Við teljum til að mynda að fjár-
málaráðherra sé algerlega úti að aka
með þeirri fyrirætlun að hætta að
fella niður virðisaukaskatt af rafbíl-
um þegar nýskráðir hafi verið fimm-
tán þúsund bílar, enda eru ekki nema
rúmlega tvö þúsund bílar eftir. Þessir
fimmtán þúsund bílar áttu að endast
til loka árs 2023 en eins og Rafbíla-
sambandið benti á, en okkar mat er
að þessi ívilnun myndi ekki endast
nema fram á mitt þetta ár.“
Innkaupsverð á rafbílum er hærra
en á sambærilegum bensínbílum,
enda þótt rafhlöður, stærsti kostn-
aðarliðurinn við rafbíl, hafi lækkað
umtalsvert verði. „Á móti kemur að
rafhlöðurnar hafa stækkað svo mikið
í bílunum að við njótum ekki hagræð-
ingarinnar eins mikið og annars hefði
orðið. Fyrir tíu árum voru 22 kíló-
wattastunda rafhlöður algengastar í
bílum en í dag er bílar yfirleitt með 70
til 90 kWs rafhlöður sem geyma fimm
sinnum meira rafmagn en fyrir tíu ár-
um og þótt rafhlaðan sé tíu sinnum
ódýrari per kílówattstund.“
Ekki bara peningar
„Þetta fer þó lækkandi á sama tíma
og framleiðsla rafbíla eykst og okkar
greining segir að eftir þrjú ár eða svo
þá verði rafbíllinn orðinn hagkvæm-
ari í framleiðslu en sambærilegur
eldsneytisbíll. Þá er komið svigrúm
til að fara að lækka afsláttinn, en
hann snýst ekki bara um að gera raf-
bíla ódýrari, heldur um að Ísland er
bundið af Parísarsamkomulaginu.
Við erum því ekki bara að tala um
peningana, heldur líka um alþjóð-
legar skuldbindingar og svo eru líka
aðrir kostir rafbíla, til dæmis mengun
í nærumhverfi — það að geta gengið
meðfram stofnæðum höfuðborg-
arsvæðisins án þess að vera að kafna
úr mengun.“
70% nýrra bíla rafbílar
Brynjar Elefsen Óskarsson, fram-
kvæmdastjóri sölusviðs BL, segir að
rafbílavæðingunni miði hratt og svo
komið að bílar sem eru að hluta eða að
fullu rafdrifnir séu nærfellt 70%
þeirra bíla sem BL hafi selt það sem af
er ári. „Á síðasta ári var hlutfallið 65%,
og þá 100% rafbílar 22%, tengil-
tvinnbílar 30% og tvinnbílar 12%. Á
þessu ári aftur á móti, er hlutfallið
70% það sem af er ári og skiptist
þannig að 100% rafbílar eru 26%, ten-
giltvinnbílar 31% og tvinnbílar 13%.“
(Í þessum tölum er gerður grein-
armunur á tengiltvinnbílum, (PHEV
eða Plug-in Hybrid) og tvinnbílum
(HEV eða Hybrid).)
Brynjar segir að tengiltvinnbílar
hafi gegnt mikilvægu hlutverki í
orkuskiptunum og svarað þörf á
markaðinum þar sem kostir rafmót-
orsins og sprengihreyfilsins séu sam-
einaðir. „Það má segja að tengiltvinn-
bílar séu svona milliskref sem fólk
tekur í leið sinni að hreinum rafbíl og
núna, með auknu úrvali 100% rafbíla
og meiri drægni, þá á fólk auðveldara
með að taka skrefið til fulls yfir í
hreinan rafbíl.
Hins vegar eru þarfir fólks mis-
munandi og tengiltvinnbílar henta
sumum betur í dag, má til dæmis
nefna dráttargetu í því samhengi, en
það eru fáir hreinir rafbílar í dag sem
geta dregið meira en 1,5 tonn. Því tel
ég að tengiltvinnbílar muni eiga fullt
erindi hérlendis næstu árin, en eftir
því sem rafhlöðutækninni fleytir
áfram, og ef áætlanir um lækkun á
framleiðslukostnaði rafhlaðna ganga
eftir, þá geri ég ráð fyrir að vægi ten-
giltvinnbíla minnki á markaðnum.“
— Innflutningur á nýjum bensín-
og dísilbílum verður bannaður eftir
átta ár. Hversu líklegt finnst þér að
það muni ganga eftir?
Bensín- og dísilbílar undir
3% 2025
„Ég hef verið þeirrar skoðunar lengi
að það muni ekki reyna á þetta bann
þar sem markaðurinn verður kominn
þangað vel fyrir 2030. Ég gæti trúað
að árið 2027 verði hlutfall hreinna
bensín- og dísilbíla í nýskráningum
komið undir 3%.“
— Algengt er að framleiðendur
hafa lent í vandræðum með bíla, og
þá ekki bara rafbíla, vegna þess að
erfitt að er að fá í þá íhluti. Er að ræt-
ast úr því eða er það viðvarandi
vandi?
„Lausn aðfangakeðjuvandans er
ekki í sjónmáli eins og er það miður.
Það hefur frekar aukið mjög á hann en
ofan á hálfleiðaraskort sem myndaðist
í framhaldi af Covid þá hefur stríðið í
Úkraínu þrengt stöðuna mikið þar
sem Úkraína framleiðir mikið af raf-
magnsköplum fyrir bílaframleiðendur
og Rússland er þriðji stærsti nikkel-
framleiðandi í heimi. Síðustu vend-
ingar í Covid þar sem Kína hefur verið
lokað síðasta mánuðinn eða svo hefur
síðan ekki hjálpað til. Það má gera ráð
fyrir að þetta óvissustig varðandi bíla-
framleiðslu muni vara vel inn á næsta
ár og markaðir munu bítast um hvern
einasta bíl sem verður framleiddur.“
Ný tækni og nýir framleið-
eindur
— Þegar maður skoðar lista yfir þá
rafbíla sem til sölu eru hér á landi, til
að mynda eru 117 bílar skráðir á veld-
urafbil.is, sér maður ýmis merki sem
hafa ekki sést áður og ljóst að það
eiga eftir að vera ýmsar nýjar bíla-
gerðir á götunum. Telur þú að það sé
til marks um breyttan bílamarkað til
frambúðar?
„Ekki spurning, það munu eiga sér
Ræstar út
rafrennireiðar
Á undanförnum misserum hefur hljóðlát breyting
orðið á bílaflota landsmanna — hljóðlát að því leyti
að háværir (og mengandi) bílar sem knúnir eru
sprengihreyfli eru að víkja fyrir lágværum bílum
sem knúnir eru rafmagni. Vissulega er sprengi-
hreyfillinn enn ráðandi í bílaflotanum, en rafbílar
sækja í sig veðrið og það svo hratt að mikill meiri-
hluti nýrra bíla sem seldir hafa verið á árinu er
rafbílar, yfir 70% hjá sumum innflytjendum.
Árni Matthíasson arnim@mbl.is
Hleðsluhraði hefur aukist mikið
á undanförnum árum, bæði í bíl-
unum sjálfum og í öflugri hrað-
hleðslustöðvum sem víða eru
komnar upp.
Brynjar Elefsen Óskarsson, framkvæmdastjóri sölusviðs BL, telur að árið 2027
verði hlutfall hreinna bensín- og dísilbíla í nýskráningum komið undir 3%.
Morgunblaðið/Eggert
Guðjón Hugberg Björnsson, tæknistjóri hjá ON, segir að vel hafi gengið að koma
upp hleðslustöðvum um allt land og hverfahleðslum hafi verið vel tekið.
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Sigurður Ástgeirsson, framkvæmdastjóri Ísorku, segir að mikill meðbyr sé
með orkuskiptunum og fyrirtækið finni fyrir uppsafnaðri spennu eftir farald-
urinn í að setja upp og framleiða hleðslustöðvar.
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Tómas Kristjánsson, formaður Rafbílasambandsins, segir að orkuskipti snúist
ekki bara um peningana, heldur líka um alþjóðlegar skuldbindingar Íslands og
svo megi ekki gleyma öðrum kostum rafbíla, til dæmis mengun í nærumhverfi.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
18 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 29.5. 2022
BÍLAR