Heimili og skóli - 01.08.1950, Side 22

90
HEIMILI OG SKÓLI
þó ekki stillt mig um að nefna eitt
dæmi frá því herrans ári 1925. Þá
kenndi ég tólf börnum um tveggja
mánaða skeið í stofu, sem er 6x6
álnir að gólffleti og rösklega mann-
geng undir loft. En í þessari sömu
stofu bjuggu hjón með 5 börn. Tvö
voru talin með þessum tólf, tvö voru
unglingar og eitt smábarn. Þettá fólk
bjó allt í nefndri stofu, svaf þar, eld-
aði og mataðist. Kennsla hófst klukk-
an níu að morgni hvern virkan dag.
Þá varð allt fólkið að vera komið á
fætur og búið að taka til í stofunni.
Oftast sat ég með börnin við borð,
sem var 126 cm. á lengd og 85 cm.
á breidd. En þegar reiknað var eða
skrifað, varð að rýma til við borðið
og láta sitja á rúmum og kofortum.
Um þetta eindæma skólahald vil ég
segja þetta: Aldrei hef ég hafið
kennslu með meiri kvíða, vondauf-
ari um árangur og meiri ótta um, að
upp á kæmu veikindi. En ég efast
um, að útkoman hafi nokkurn tíma
verið betri, að minnsta kosti uppeld-
islega, ef tekið er tillit til hinna mjög
bágbornu ytri aðbúðar. Enginn veik-
indi komu upp á. Félagsandinn, sem
ríkti innan veggja, var hinn ákjósan-
legasti. Allir gættu þess, jafnt hús-
ráðendur sem nemendur, að vera
ekki öðrum til óþæginda og að gera
sem mestar kröfur til sjálfs sín.
3. Heimavistarskólinn.
Honum hef ég minnst kynnst af
eigin raun. En þó nóg til þess að
álykta, að þar má skólastjórinn ekki
vera neinn meðalskussi eða gallagrip-
ur. Hann þarf allar stundir að vera
aðgætinn, athugull. nærfærinn og rét.t-
sýnn, en þó umfram allt, honum verð-
ur að þykja vænt um alla nemend-
urna og koma þeirri reglu á, að eldri
börnin séu fyrst og fremst verndarar
hinna minni og veikluðu.
6, Fasti heimangönguskólinn
Við slíkan skóla hef ég lengst og
Samfelldast starfað og þekki hann því
bezt af eigin raun. Eg hef í áratugi
haft yfir að ráða mjög sæmilegu
skólahúsi og ágætum samkennurum.
Nemendur liafa verið á aldrinum 7—
15 ára og mjög misþroska, bæði and-
lega og líkamlega. Vegna þessa mis-
þroska og mikla aldursmunar í fá-
mennu þorpi, er vandinn mestur
að skipa þannig í deildir og fram-
kvæma kennsluna þannig, að allir
geti fylgst með og enginn tími fari
fyrir lítið. Annað er það, að sum
heimili, og þá helzt þau, sem verst eru
á vegi stödd með að gera skyldu sína
gagnvart börnunum, gera óhóflegar
kröfur til skólans, sem uppeldisstofn-
unar og fræðslustöðvar. Þó hin sömu
heimili, viljandi eða óviljandi, vinni
gegn áhrifum hans með tómlæti um
málefni hans og gálauslegu tali í á-
heyrn barna sinna. En sem betur fer
eru þetta undantekningar.
Flestir skilja, að skólinn, með stutt-
an starfstíma á degi hverjum, getur
ekki nema að mjög takmörkuðu leyti
verið uppeldisstofnun. Því að heim-
ilin sjálf, og þó einkum umhverfið,
verða aðal siðameistarar barnanna-
Það er ekki dæmalaust, að nemandi,
sem er óaðfinnanlegur að háttprýði
í skólanum sé óviðráðanlegur á heim-
ili sínu, svo að aðstandendur geta
ekki trúað því, að hann hagi sér vel
innan veggja skólans.