Kosningablað Félags frjálslyndra stúdenta og Stúdentafélags lýðræðissinnaðra sósíalista - okt. 1948, Blaðsíða 9

KOSNINGABLAÐ
9
ÓLAFUR HALLDÓRSSON, stud. mag.:
Pólitískt hlutverk
Það verður ekki með sanni sagt um ís-
lenzka stúdenta, að þeir hafi ekki á undan-
förnum áratugum haft áhuga á stjórnmál-
um bæði sinnar eigin þjóðar og þeim hinum
stórbrotnari átökunum, sem átt hafa sér
stað úti í heimi, einstakra ríkja í milli eða
bandalaga þeirra. Hitt orkar meir tvímælis,
að þeir hafi á síðari tímum litið sjálfstætt
á málin.
Nokkrum sinnum hafa þeir látið til sín
heyra um þessi efni, og eru alþjóð kunn af-
rek Hafnarstúdenta bæði í sjálfstæðismál-
um þjóðarinnar og eins vakningarstarf
þeirra í menningarmálum, sem að vísu var
ekki stjórnmálalegs eðlis, en þær nýju hug-
sjónir og nýju liststefnur, er Hafnarstúd-
entar ruddu braut hér á landi, hafa þó haft
víðtæk áhrif á vettvangi stjórmálanna.
Meðan íslenzkir stúdentar sóttu háskóla-
nám til annarra landa, einkum Danmerkur,
voru aðstæður landsmanna til þess að fylgj-
ast með nýjungum umheimsins í vísindum
og listum, og raunar menningarmálum yfir-
leitt, allt aðrar en þær eru nú, a. m. k.
alit aðrar en þær hafa verið síðustu ára-
tugina, þótt á allra síðustu árum, eða síðan
sjálfstæðisflokkurinn fór að ráða mestu hér
á landi um fjármál og viðskipti við önnur
lönd, hafi þokað drjúgt afturábak. Þá voru
það íslenzkir stúdentar, sem fyrstir landa
sinna komust í snertingu við hræringar og
nýja strauma í stjórnmála- og menningar-
lífi og urðu því, er heim kom boðberar
nýrra hugsjóna, er brugðu hátt á loft kyndl-
um nýkveiktra elda, svo að þegar birti fyrir
hugarsjónum allra íslendinga.
En með stofnun Háskóla íslands skiptir
um, svo að þaðan í frá hafa langsamlega
flestir íslenzkir stúdentar fengið háskóla-
menntun sína hér heima. Þá voru tímarnir
líka á ýmsan hátt orðnir breyttir, samgöng-
ur við önnur lönd betri, og hjartsláttur
heimsmenningarinnar hefur borizt að eyr-
um þjóðarinnar með hjálp nýrra tæknilegra
uppfundninga. Stjórnmálalíf þjóðarinnar
hefur einnig komizt í fastar skorður. Flokk-
ar hafa myndazt, hver með sína stefnu, að
minnsta kosti á yfirborðinu, og forystan í
stjórnmálunum hefur komizt í hendur á-
kveðinna manna, er að þeim málum starfa,
og er sú þróun eðlileg.
Hlutverk stúdenta er því ekki lengur það,
að hafa á hendi forystuna í stjórnmálum
þjóðarinnar, en þar með er ekki sagt, að
þeir eigi ekki að láta til sín taka í neinu
pólitísku máli.
Það er slcylda hvers einasta þegns í lýð-
ræðis þjóðskipulagi að vera ekki algerlega
utangátta í stjórnmálum. Þar með er ég
ekki að halda því fram, að menn skuli gerast
ofstækisfullir fylgjarar einhvers stjórmála-
flokksins. Ákveðnustu flokksmennirnir og
þeir, sem hæst láta á strætum og gatna-
mótum ,eru stundum þeir, sem minnst vita
og minnst hafa lært um stjórnmál af þeirri
einföldu ástæðu, að þeir telja það höfuð-
viðfangsefni sitt að verja og útbreiða sína
pólitísku trú á grundvelli slagorðs alls of-
beldis og allrar heimsku, sem mannkynið
hefur hrjáð: — Þetta er rétt. Allt annað er
rangt. —
Af stúdentum verður að krefjast nokkuð
meiri víðsýnis en þeim, er ekki hafa notið
skólamenntunar. Það ætti að vera erfiðara
að Ijúga að þeim en öðrum mönnum, vegna
þess að hjá þeim ætti að hafa rótfestst
hneigð til þess að leita sannleikans í hverju
máli og þroskast hæfileiki til þess að fletta
hismi blekkinga o gáróðurs utan af kjarna
raunveruleikans. Annars er öll skólamennt-
un okkar ónýt og einskis verð til mann-
þroska.
Að því hníga því öll rök, að stúdentar
ættu ekki að vera eins leiðitamir fylgjarar
stjórnmálaforkólfanna og allur fjöldinn,
einkum þegar þess er gætt, að pólitísk sið-
fræði íslenzkra stjórnmálamanna er ekki á
marga fiska. Mætti því ætla, að frá þeim
heyrðust raddir, sem við vitum að þruma
undir niðri í hugarfylgsnum fjölmargra al-
stúdenta
mennra borgara og ekki hefja upp amen og
halelúja-söng við hverju því, sem stjórn-
málaflokkarnir taka sér fyrir hendur. En
því hefur ekki verið þannig farið, og því
var það, að víða heyrðist þissi miður vin-
samlega og lítt virðulega upphrópun: „Hvað
eru stúdentarnir að gjamma?" þegar her-
stöðvamálið var á döfinni og stúdentar létu,
aldrei slíku vant, einarðlega og virðulega
til sín heyra.
Ekki er ég sannfærður um, að Keflavíkur-
samningurinn hefði orðið eins úr garði gerð-
ur og raun varð á, ef stúdentar hefðu áður
verið búnir að afla sér virðingar alþjóðar
fyrir raunsætt mat á pólitískum málum og
einarða framkomu í þeim. En svo var ekki,
og saga andstöðu þeirra gegn þeim samn-
ingi varð raunasaga, vegna þess að meiri-
hluti þeirra, þ. e. næstum því allir fylgis-
menn „Vöku“, reyndist svo fylgispakur
Sjálfstæðisflokknum, að stefna hans í þessu
máli varð honum heilagur boðskapur.
Slíkt er ekki hlutverk íslenzkra stúdenta
í stjórnmálum. Stúdentsins er ekki að spyrja
fyrst: Hvað segir flokkurinn? heldur liggur
stúdentheiðurinn þar við, að spurt sé um
hið sanna og rétta í hverju máli, og flokkn-
um þá fyrst fylgt að málum, ef niðurstaðan
hefur orðið honum í vil.
í stúdentaráðskosningum þeim, er nú
fara í hönd, hafa Félag frjálslyndra stúdenta
og Félag lýðræðissinnaðra sósíahsta samein-
azt um einn lista. Höfuðástæðan fyrir þess-
ari samvinnu er sú, að þessi félög eru von-
laus um, að afskipti Stúdentaráðs af nokkru
pólitísku máli verði stúdentaum til sóma,
meðan „Vaka“, í því pólitíska ástandi, sem
hún nú er, hefur þar meirihluta. Bæði þessi
félög hafa sýnt sig í því að líta sjálfstætt á
málin án þess að spyrja um álit þeirra
flokka, sem þau annars fylgja að málum.
Með því að kjósa hsta þeirra stuðla stúd-
entar að því, að það verði álit þeira sjálfra,
sem ræður viðhorfi Stúdentaráðs til mál-
anna, en ekki stórráð sjálfstæðisflokksins.