Bergmálið - 26.06.1899, Síða 2

66
GEFID UT AD GIMLI, MANITOBA
PEEITTAD X 3?E2,T3XT'rSSÆXXDX"CT |
„ ST7- -a.
Kitstjori (Editor); G. M. Thompson.
Business Manager : G . Thobsteinsson
f 1 ár . $1,00
BERGM ALTÐ kostar: -j 6 mán. . ( 3 mán. .. $0,50 $0,25
Borgist fvrii fram.
AUGLÝSINGAR: Smá auglýsingar
i eitt skifti 25 cents fyrir 1 þuml. dálks-
leugdar, 50 ceiits um mánuðinn. A
stærri auglýsingar, eða auglýsingar um
lengri tíma, afsláttur eftir samningi.
Viðvíkjandi pöntun, afgreiðslu og
borgun á blaðinu, snúi menn sér til
G. Thorstisinssonab, Gimu.
'Útanáskrift til ritstjórans er:
Editor Bcrymálið,
P. O. Box 38,
Gimli, Man.
Þrifnaður og
heilnæmi.
------o------
Mönnum kann nú að þykja of
nærri sér höggvið, að fara að ræða
um þrifnað, og benda þeim á vissa
staði, sem þörf væii á, að þrifnaðin-
iim væri veitt meiri athygli.
Ég ætla mév ekki með línum þess-
uiu, að fara að hnýsast inn í húsiu
til húsmæðranna, og lesa ytir þoim
áminniugai'-ræðu um óþrifnað og
óreglu, ég álítþess ekki þurfa,því þær
standa hvervetna framar, livað þrifn-
að snertir innan húss, en karlmenn-
irnir utan. liúss.
Það var helzt bæjarstæðið Gimli,
sem ég ætlaði með línum þessum, að
ieiða athygli að.
VTið erura nú að biðja um járnbraut
að Gimli og að bryggja verði bygð
við Gimli-bæ sem fyrst. Þetta hvort-
tveggja eru niíkiivæg skilyioi fviir
þvr, að menning og framför rísi upp
í plássinu, en jafn framt og við erum
að biðja aðra um þesai menningar-
skilyrði, ættum við sjálfir að leggja
fram þau skilyrði, sem eru inaan
okkar eigin verkahrings, og sem
hverjum einum af oss er hægt að inna
afhendi. Það er, að vinna að því,
að láta Gimli-bæjaretæðið iíta betur
út í augum aðkomandi gesta, en það
gmír að suiuu leyti.
öllura ætti að vera það ljóst, að það
sem mest og hezt styður að því, að
járnbrau4 verði lögð hiugað að vatn-
BERGMÁLIÐ, MANUDAGI2TN 26. JTJNI 1899.
inu, eru einmitt kostir plúsöins fyrir
skemtistað á sumrum. Hið hreina,
svala loftslag á vatnsströndinni,
mundi draga að sér ótal niarga ferða-
menn og jafn vel heilar fjölskyldur,
senr mun n direlja hér um lengri eða
skemri tima, bæði til að skemta sér,
og til að r.jóta hins svala, heilnæma
vatnslofts. Giroli-húaf ættu því í
tíma, að yfirvega þetta atriði, og
styðja að því í sameiningu, að láta
bæjarstœðið bera vott, um þrifnað og
reglusemi íbúa þess. Það eru mikíl-
væg atriði, sem hver og einn ferða-
maður mundi strax líta eft.ir, já, strax
og hann stigi fæta síuum ú land.
Hvað snertir hæjarstæðið sjálft og
útlit þess, þá þyrfti mörgu að hriuda
þar í betra lag, hvað þrifnað snertír,
svo það gæti litið þolanlega út. En
þar verðui' sami þröskuldurinn á veg-
inum, sem ég mintist á í síðasta blaði,
gagnvart akuryrkjuhóndanum, uefnil.
sauðfénaðurinn.
Á raeðan bæjarstæðið er haft fyrir
fjáirétt, ev ekki að búast við, að það
lít.i öðruvísi út, en eins og fjárrétt
heima á gamla landinu. Á kvöldin
er vanalega svo þétt skipað í bæjar-
stæðinu af sauðfé, að líkast er, sem
maður væri staddur við fjárrótt heima
á íslandi, aðhaustdegi. Ég býst nú
við, að sumii' fjáihændurnir muni
svara mér, að þeii' geti ekki annað
gert við fé sitt, en látið það vera við
vatnið. En ég svara því strax, að
slíkt er ekki nema mótbára. Eéð
muncli alt eins vera vel haldið, að
vera úti á landi í betri högum og
undir umsjón eiganda, og ekki eins
rýrt að haustinu til frálags, ef það
væri ekki látið veia að snöltra á
graslitlu grundinni á Gimli. En það
er viðurkent, að hvervetna þar sem
fé gengur, „sé lítils haga von fyrir
nautgripi, eða engja til heyskapar.
Og þessi inun orsökin vera hjá all-
mörgum. En Iiver svo sem orsökin
er, þá ættu bæudur að hafa fé sitt á
sínum eigin löndum, þeir sem lönd
eiga, og hinir að útvega sér annars
staðar haga fyrir fé sitt, en í hæjar-
stæðinu á Gimli. Hér mun rnér verða
svarað, að bæjarstæðið sé stjórnarland,
og þar afleiðandi sé öllum heímilt að
nota sér það til þæginda. Þetta get-
ur nú verið. En samt skulum við
nú ekki fara iangt út í það xnál,
því ýmislegt fleira gæti þá slæðst
með.
Líkt má segja urn nautgripahjörð-
ina, semgengurí bæjarstæðinu. Mean
ættu að geyma annarsstaðar gripi
sína, bæði mundu þeir verða fallsgri
að útiiti, og bæjarstæðið þá ekki líta
út sem griparótt. Og þótt að mönn-
um kunni að þykja þetta hótfyndni
af mór, að fara að skifía mér af slíku,
þá er þetta »lt mikils varðandi hæði
fyyir bændurnar í kving um Girnil,
og Gimli-búa sjálfa. Og sá tími
nálgast, að þetta hvortteggja verður
að færast í lag, þess vegna ev betra
fyrir menn að hafa hngsað málið áð-
ui’ og komið sjálfii' einhverju í lag
hjá sér, áður en þeir verða þvingaðir
til þess af öðrum.
iSvo égsleppi nú að tala um sauð-
fénaðinn og nautgvipina, en snúi mér
að þeim atriðum, sem hverjum og
einuni er innan hanclar að inna af
hendi.
Giirdi-búar ættu að sjá um það,
þyí slíkt er kostnaðarlítið, að láta
ekki fjóshaugana standa ár eftir ár við
fjósin sín, og fyrst að sumir af þeim
hafa nú bygt fjósin á vatnsbakkanum,
þá er lítil prýði að sjá þá standa þar.
En þó tekur út yfir, ef mykjunni og
öðrum rotnanlegum efuum, væri fleygt
ofan fyi’ir bakkann, og vatnið látið
taka slíkt. All-margir Gimli-búar
munu taka neyzluvatn sitt úr vatninu,
og væri það því ákaflega sóðalegur
trassaskapur, ef slíkt ætti sér stað.
En í sambandi við þetta, má þó
benda á það, að ekki all-sjaldan ber
það við, að monn skilja eftir í fjör-
unni ruslfisk, sem þeir ætla sér ekki
að hirða, og láta haun rotna þar, svo
fýluna má finna langan veg að. En
slíkt er ófyrirgefanlegt. Það er skylda
hvers manns, að grafa strax þann
íisk, sem hann ætlar sór ekki að hirða.
Að láta fisk, eða þá dýrahrœ, rotna
og úldna með vatninu, er óþrifalogt
og getur valdið ábyrgð á hondur
hlutaðeiganda, gagnvart heilsu og
lífi manna. En vitaskuld á þetta sór
víðar stað. Yíðameðfram vatnsströnd-
inni, mun mega finna dæmi til, að
fiskur er skilinn eftir við vatnið og
látinn morkna þar í sundur; saraa má
víst segja um mykjuhaugana og annan
óþverra, að það mun víðav brydda
á því í nýl. en á Gimli.
Því er ver og miður, að margir
hverjir gera sér litla eða enga liug-
mynd um það, hvað slíkt getur vald-
ið vondura afleiðiugum. Heilsa og
líí manna er ávalt í veði, og þótt að
afleiðingarnar komi ekki í ljós strax,
þá geta þær þó kornið síðaf. Menn
ættu að foiöast, að láta mykjuhauga
og annan óþverra vera rétt við húsjn
sín um hitatíuiaun, slíkt ber vott uui
ákaflega mikið kæmleysi gagnvart
heilsu sjálfs síns og annara. Sama
erað segja um fiskruslið _sem látið er
liggja í iiæðarmálinu. í hitum rotn-
ar það í sundur, og leggur af slíku
eitraðan ódaun. Með sóðaskap og
fi iiðuloysi, má auðveldlega gera liið
heilnæmasta pláss, að gi'óðrarstíu ó-
heilnæmis og veikinda, ef ekki er
nein varkámi eða hirðusemi höfð um
hönd. En eins og óg hef minst á í
þessari grein, er Gimill svo vel settur
af náttúrnnnar hendj, að hann gæti
verið gott o g heilnæmt þorp, ef
þorpsbúar sjálfir styðja að því, og
það ættu þeii' að gera. Þeir ættu
jafn framt að atliuga, að hver og einn,
sem hefir sóðalega urngengni í kring
vm hús sitt, er sjálfur að eyðileggja
hejlsu sína, því skilyrði fyrir góðri
heilsu, eru hrein og hejlnæm húsa-
kynni, samfara hreinlæti og reglusemi
utan húss sem innan.
* *
*
Eg læt þá hér staðar numið að
sinni, vonandi að hinir heiðruðu
Gimli-búar, líti ú málið frá sann-
gjornu sjóuarmiði. Líti á það, að
slíkt væri plássinu til sóma, að sá
orðrómur kæraist á, að bæjarstœðið
Gimli væri engin gripa- né gróðrar-stía
óþrifnaðar, heldur heilnæmt ogreglu-
samt þorp, sem ferðafólk gæli hvarflað
tii, sér til heilsubótar, hvíldar og
skomtunar, um liita tímann þsgar
loftið er óheilnæint í borgunum.
I sambandi við þetta skal ég geta
þcss, að Gimli-búar eiga von á í sum-
ar, nokkrum konum frá Winnipeg,
ásamt börnum þeirra, sem Iiafa áform-
að að dvelja um lengri eða skemmri
tíma hjá þeim, eftir því sem þeim
líkar þá vistin. Þeir ættu því að
veita línum þessum athygli sitt, og
reyna að gera við það sem ábótavant
er hjá þeim, hvaðofan nefnd atriði
snertir.
Auöur æsku-
mannsins.
—Þýtt.—
Sérhver unglingur á mikil audæfi
fólgin í æsku sinni, og það er mikið
undii' því komið, að æskumaðurinn
hafi sjálfur þá meðvitund, og kunni
að færa sér þau uuðæfi réttilega í nyt.
A æskuskeiðitra er framtakssemi og
táp unglingsins í fullu fjöri og
óveiklað að öllu leyti; æskumaður-
inu rennur þá braut sína, án þess að
mæta neinum hindrunum, lamast af
ósigri eða sljófgast af vonbrigði. Þeg-
ai' aldur.inn færist yfir, verður mað-
urinu gætnari og íhaldssamari; ald-
urinn kennii' honum, að það sem
hann sé að keppast eftir, sé óhöncll-
anlegt, on sem æskumnðurinn reynir
•ið ná, og tokst það líka oft og tíð-
um með fullkomnum sigri. Tilraun-