Fram - 22.02.1919, Blaðsíða 1

Manchettuhnappar
Flibbahnappar ^
nýkomnir
Friðb. Níelsson

;JPPPP
III.ár.
Siglufirði 22. febrúar 1919.
8. blað.
Rafstöðin.
í síðasta tölublaði af Frani stóð
grein um rafljósin, og hina nýu fyr-
irætlun hreppsnefndar að vekja upp
aftur hjálparvélakaupin frá 1917. Pað
mál fékk svoleiðis lagaða útreið þá,
að meira þarf en meðalkjark til þess
að fitja upp á því aftur, því ekki
er ráðlegra nú en þá að ráðast í
þetta fyrirtæki.
Astæður fyrir mótmælum gegn
þessumráðstöfunum eru teknar skýrt
fram í grein þessari, og hefi eg litlu
eða engu þar við að bæta, en þegar
um jafn mikilsvert atriði er að ræða,
er alt af réttast að sem flestir láti
til sín heyra og skýri frá afstöðu
sinni gagnvart málinu.
Þar sem búast má við að mál
þetta verði tekið fyrir á miðsvetrar-
fundi — að hreppsnefndin, eða sá
hluti hennar sem málinu er fylgj-
andi ráðist í vélakaupin án þess að
bera það undir hreppsbúa er tæp-
lega hugsanlegt — er áríðandi, í
fyrsta lagi að' menn mæti þar, og í
öðru lagi að þeir geri sér ljóst hví-
Iíkt kák og óhæfa það væri ef nú
yrði farið að fleygja tugum þúsunda
króna í fyrirtæki, sem óhæft yrði til
notkunar eftir fá ár og sem hlyti
að veikja og hindra framkvæmdir í
byggingu nýrrar rafstöðvar. Sú raf-
stöð yrði annaðhvort með afli úr
ánum fram í firðinum, eða þá inn-
an úr Fljótum, sem líklega yrði af-
farasælast, þó ekki sé hægt að segja
um það fyrir víst, á meðan engar
mælingar hafa farið fram á ánuni í
firðinum.
Á miðsvetrarfundinum má búast
við því að þeir úr hreppsnefnd,
sem fylgja fast fram hjálparvélakaup-
untim, komi fram með rökstudda
skýringu fyrir sannfæringu þeirri er
þeir hljóta að hafa fyrir því, að þetta
sé nauðsynlegt. þær skýringar verða
menn svo að brjóta til niergjar á
fundinum, og haga afstöðu sinni
að nokkru leyti eftir því. En það er
skylda allra þeirra er ant er um hag
og velferð sveitarfélagsins, að skoða
hvert mál niður í kjölinn, og það
helst fyrri en á þeim stað er því á
að ráða til lykta á, svo þeir geti
gert sér Ijósa grein fyrir því hvað
þeim ber að gera.
Sagaraflýsingarmálsins á Siglufirði
er með svo mörgum svörtum blett-
um, að ekki er viðbætandi. En verði
flanað út í þetta hjálparvélafyrirtæki
og hætt við alvarlegan undirbúning
undir ábyggilega framtíðar rafstöð
álít eg að það yrði svo stór svört
klessa að þeir fáu hvítu blettir, sem
eftir eru á blöðum áðurnefndrar
sögu, hyrfu með öliu. Jafnframt yrði
klessa sú bautasteinn skapara sinna,
sá bautasteinn er eigi fyrndist, en
yrði þeim til iítils sóma.
Það, sem á að gera nú, er að fá
ábyggilegan mann til þess að mæla
árnar hér fyrir framan, og jafnfranit
til þess, að sjá og yfirlíta hvað gera
þarf til þess, að tryggja afnot af.
öllu því vatni, sem hægt er að fá
í Hvanneyrarskál. Sá kostnaður, að
tryggja sér það vatn til afnota, get-
ur aidrei orðið tilfinnanlegur, og þó
það sé hart, að þurfa að vinna sama
verkið upp aftur og aftur fyrir hand-
vömm og heimsku manna, þá er
það þó í þetta skifti hið eina, sem
hægt er að gera og ber að gera, við
hina núverandi rafstöð.
H. J.
Bolschevikkar.
Niðurl.
Pjóðfélagið skiftist í tvent. Öðru
megin eru svikararnir sem lifa í als-
nægtum og verða ríkir, hinumegin
er hið hungraða fólk, sem er að
deya. Allir þeir, sem ekki fylgja
stjórninni, missa dag frá degi lík-
amsþrótt sinn, þreytast, og eru
dæmdir til dauða.
Hið siðferðislega mátttap fylgir
því líkamlega. Alt er gert til þess
að pína og kvelja æðri stéttirnar.
Þeir, sem allra minst eru hæfir til
þess, eru látnir vinna hin erfiðustu
og óþverralegustu verk. Eg gæti
nefnt prófessora í læknisfræði, sem
hafa verið látnir moka hesthús, lista-
menn, sem að næturlagi hafa verið
reknir útfyrir bæinn, til þess að grafa
þeim grafir sem dáið hafa úr koleru,
og svona mætti margt upp telja.
Hvað er nú það, sem Bolschev-
ikkar óska eftir af Rússlandi, og
hvað er það, sem Rússland, með
svo yfirgnæfandi meirihluta, setur
sig á móti?
Rað er tæplega nokkur maður í
Rússlandi, sem nú hugsar um stór-
yrði hinna bolschevisku kenninga,
sem eru alveg samhljóða kenning-
um socialista. Eigi að síður eru ekki
til heitari óvinir Bolschevikka en ýmsir
flokkar socialista. Rað, sem á veltur,
er ekki kenningar, heldur framkoma
og framkvæmdir Bolschevikka, á móti
þeim gera allir uppreist, sem enn
þá eiga mannlegar eðlishvatir í
brjósti sínu.
Bolschevikkar vilja fyrst og fremst
ná undir sig völdum — hvað sem
það kostar. Til þess að ná völdun-
um, og halda þeim föstum, hafa
þeir ekki látið hina verstu glæpi
hindra sig, glæpi sem eru svo al-
kunnir, að fremjendur þeirra geta
ekki borið á móti þeim. Til þess
að ná í völdin eyðilögðu þeir her-
inn, sviku Rússland, sviku banda-
menn og tóku fúslega á móti pen-
ingum frá Pjóðverjum. Til þess að
halda völdunum eru þeir neyddir til
að koma á og viðhalda harðstjórn.
Árangurinn er staðreyndur, Bolsche-
vikkar hafa safnað að sér öllum
þeim er engu höfðu að tapa, þeim,
sem Iögbrot Bolschevikka gagnvart
fósturjörð sinni, voru smámunir í
samanburði við þær vændir um vald
og vinning sem liggur fyrir þeim.
Pað hefir oft verið lögð fyrir mig
spurning, sem virðist létt að svara:
Hvernig geta Bolschevikkar viðhald-
ið yfirráðum sínum? Hvernig stend-
ur á því að ný stjórnarbylting ekki
steypir þessari ofríkisstjórn?
Svarið við þessum spurningum
er ekki eins einfalt og útlítur við
fyrstu hugsun.
Áhangendur Bolschevikka eru
bundnir þeim sameiginlegum lög-
brota og glæpaböndum. Allir átefnu-
lausir og siðlausir menn sem þyrst-
ir eftir ránum og gróða eru fast
bundnir stjórninni. þeir halda sér
dauðahaldi í völdin, því þeir vita
að hver önnur stjórn myndi varpa
þeim í fangelsi eða hengja þá. Reir
eru vopnaðir og hafa góða aðhlynn-
ingu, þeir hafa í hendi sinni ríkis-
vélina og hið opinbera fé og þeir
njóta álits sem valdhafar. Á móti
þeitn eru engir samstæðir kraftar,
svo barátta þeirra við óvini sína
veldur þeim engrar áhyggju.
Hversvegna eru ekki til neinir
samstæðir kraftar með föstu skipu-
lagi?
Hinir bestu menn í Rússlandi hafa
orðið fyrir þungri reynslu. Alt sitt
líf hafa þeir unnið að því að færa
þjóðinni frelsi og mentun, til þess
að styrkja og göfga Rússland. En
þegar þeim fanst tíminn kominrt til
vinsamlegrar samvinnu, Rússlandi
til heilla, fundu allir þeir, er unnið
höfðu fyrir fólkið, að móti þeim
stóð dýrslegur óvinur, sem einung-
is hafði 'eina tilfinning — hatur, ósk
um að auðmýkja og móðga þá, sem
andlega eða siðferðislega voru þeim
æðri, og kúga þá, sem voru þeirn
ríkari.
Bolschevikkar eru fæstir rússnesks
þjóðernis og jafnvel þeir fáu sem
eru fæddir Rússar afneita Rússlandi.
Peir eru allra þjóða menn, og mark-
mið þeirra er ekki Jbylting í Rúss-
landi heldur þjóðfélagsleg umbylting
í Evrópu, í löndum, þar sem þeir
ekki þurfa að sýna eins mikinn
hrottaskap en geta beitt sömu regl-
um með betri árangri.
Petta er það sem Lenin allaf og
alstaðar hefir kent og yfirlýst og
fyrir honum vakir, og er aðalatriðið,
að hafa sem lengst úrræði og tæki-
færi til þess að geta haldið uppi
undirróðri til þjóðfélagslegrar bylt-
ingar í Evrópd. Eins og þýskir er-
indrekar flóðu yfir Evrópu fyrir stríð-
ið eins er nu með erindreka Bol-
schevikka.
Ressir menn eru ekki Rússar, —
Bolschevikkar hafa fáa rússneska
umboðsmenn í Evrópu, þvíþeireru
of fáfróðir og óþroskaðir til þess
að lýðmergð Evrópu vilji hlýða á þá.
Erindrekar Bolschevikka í hverju
landi eru þess lands menn, en þeir
hafa fordæmið frá Rússlandi og
rússneska peninga; í hlutlausum
löndum flóir af rússnesku fé. For-
dæmið er vald, bygt á lögbrotum,
vald er fylgir þeirri stefnuskrá er
lengst gengur af öllum stefnuskrám
socialista, og sem getur haldið sér
lengi og þvingað fólkið til hlýðni.
Rússland eitt er ekki nógu sterkt
til þess að eyóileggja Bolschevikka
En hverir sem helst vel samæfðir
kraftar ættu að geta það. Kraftur
þeirra er einkis virði á móti vold-