Tíminn - 13.01.1931, Blaðsíða 1

Tíminn - 13.01.1931, Blaðsíða 1
©faibfeti og af>jrcií>s.lumaour íímans er Hannceig p orsteinsoótttr, £cefjargötu 6 a. Kevfjairíf. íimans er i Scefjargötu 6 a. (Dpin baqleqa fl. 9—6 Sími 2353 XV. ár. Reykjavfls, 13. janúar 1931. 2. blað. YiðtækjaYerzlunin og Morgunblaðið Morgunblaðið heldur upptekn- um hætti um að ófrægja útvarp- ið og einkum Viðtækjaverzlun ríkisins. 1 síðasta sunnudags- blaði hefir það enn að nýju birt staðlaus og rakalaus ósannindi um verzlunina. Farast blaðinu orð meðal annars á þessa leið: „Fyrir einokunarbákn þetta var valinn maður, er enga þekkingu hafði á útvarpsmálum. En hann var tryggur aðdáandi Tímaklíkunnar; það réð baggamuninn. Hann þurfti svo fjölda aðstoðarmanna og rán- dýra skrifstofu. Veit enginn enn þá hvað einokunarbákn þetta kostar ríkið. fin almenningur hefir þegar fengið nokkra reynzlu af því, hvað einokanir kosta fyrir hann, í verð- hœkkun viðtœkja". Ríkisstjórnin mun leggja fyrir næsta Alþingi skýrslu um verzl- un þessa, fjárframlög til hennar úr ríkissjóði, yfirlit um rekstur hennar og hagnað af rekstrinum. Mun þá sýnt verða, hversu Morgunblaðið vandar til sann- leikans í fræðslu þeirri, er það þykist veita landslýðnum um rík- isstofnun þessa. Eigi skulu að þessu sinni tölur birtar, heldur biðið eftir opinberum skýrslum um málið. Mun þá bert verða, að Valtýr hefir, nú sem fyrri, valið sér málstað eftir hæfileikum og ihnræti. Enda mun hlutur hans úr þessum róðri fara þar eftir. Staðhæfing Mbl. um að við- tækin hafi hækkað í verði, síðan einkasalan tók til starfa, eru ekki einungis' rakalaus ósannindi, heldur er efni málsins snúið ger- samlega við. Það er vitanlegt öll- um, sem til þekkja, að fyrir að- gerðir verzlunarinnar og hag- kvæma samninga, hefir verð við- tækjanna lækkað rtil muna og að þau eru seld hér á landi við 20—30% lægra verði en í Dan- mörku til dæmis að taka. Ef Valtýr óskar að sýna fram á yfirburði frjálsrar verzlunar með viðtæki, þá skal honum hérmeð gefið verkefnið. 1. 1 frjálsri verzlun munu hafa verið fluttar inn um eða yfir 30 mismunandi tegundir viðtækja. Verzlunin var í höndum jafn- margra eða fleiri manna. Margir af þeim voru þekkingarlausir braskarar, sem hugsuðu um það eitt, að koma viðtækjum út í fólkið og bera sjálfir frá borði sem mestan ihagnað. Einkasalan flytur inn aðeins úrvalstæki, með ráði sérfræðings um gæði tækjanna. 2. 1 frjálsri verzlun var inn- flutningur skipulagslaus um vörumagn og varahluti. Með þeim hætti er jafnan flutt inn óeðlilega mikið af þeim vöruteg- undum, sem til greina koma, svo að meira veltufé er bundið en þörf krefur og samrýmist skipu- legum og skynsamlegum verzlun- arháttum. Einkasalan flytur inn hæfileg- ar vörubirgðir á hverjum tíma, eftir því sem eftirspurnin bend- ir til. 3. 1 frjálsri verzlun, þar sem um eða yfir 30 mismunandi gerðum viðtækja væri otað að almenningi, hlyti annaðtveggja að reynast, að óþarflega mikið fé yrði bundið í varahlutum ell- egar að hínir ábyrgðarlausu braskarar, sem hafa farið að miklu leyti með verzlun þessa, hefðu engin varatæki til, er þeirra gerðist þörf.. Mun þó sanni næst að hvorttveggja myndi reynast, að of miklar birgðir varahluta lægju í land- inu, án þess unnt væri að fá varahluti til allra þeirra furðu- legu tegunda, sem inn haf a verið fluttar. Einkasalan getur jafnan haft nægar birgðir varahluta, en stillt þó innflutningi þeirra í hóf eftir ástæðum. 4. 1 frjálsri verzlun þar, sem dreifðir einstaklingar vinna í skipulagsiausri samkeppni, brest- ur hvern og einn og alla til sam- ans aðstöðu, til þess að komast að hagkvæmum innkaupum og lækka verð þeirrar vöru, sem um ræðir. Einkasalan kemur fram út á við sem sameinað átak landsins. Hefir með þeim hætti tekizt að ná mun hagkvæmari kjörum en ella mundi. 5. 1 frjálsri verzlun, þar sem löngun, til að hagnast á yið- skiptum, ræður mestu um fram- tak óvalinna manna, ræður ekki bekking um gæði tækja, heldur skrum verzlunarprangara. Einkasalan hefir sérfróðan mann, Gunnlaug Briem verkfræð- ing, til ráðuneytis um val tækj- anna. Þegar Valtýr tetrið Stefánsson hefir bjargað hlut sínum sóma- samlega í land úr þessum róðri, þá mun hann verða talinn betur hæfur til afskipta af landsmálum, heldur en nú er almennt álitið. Leyfi ég mér svo að lokum að óska þessum mínum fyrveranda stéttarbróður til hamingju með verkefnið og málstaðinn. Jónas Þorbergsson. Furðuleg ályktun Alþýðublaðið birtir nýlega ályktun frá „Miðstjórn Alþýðu- sambands Islands". Ályktun þessi hefir vakið mikla undrun, svo skringilega er hún samansett. Aðalefnið er á þá leið, að Al- þýðuflokkurinn sé andvígur ó- /eirðum er truíli starfsnæði á bæjarstjórnarfundunl og Al- þingi og „telji framkomu ein- stakra svonefndra kommunista á bæjarstjórnarfundinum 30. f. m. vítaverða". — „Aftur á móti telur miðstjórnin að lögreglan eftir skipun lögreglustjóra, hafi gefið tilefni til uppþotsins, með því að æsa upp hugi manna og beita við það valdi". Þetta segist miðstjórmn ávíta harðlega. Það er viðurkennt í ályktun- inni, sem allir vissu raunar áður, að kommúnistar trufluðu með æsingum og óeirðum vinnufrið bæjarstjórnarinnar. Samkv. 113 grein hegningariaganna, en þá grein birti blaðið nýlega, er það mjög refsivert að spilla fundar- friði fulltrúa bæjarins eða þjóð- arinnar. Það er því í mesta máta rétt í ályktun miðstjórnarinnar að óeirðir kommúnistanna voru mjög vítaverðar, með því að ærslin og röskun fundarfriðar- ins voru lögbrot og kommúnist- arnir að verki sem lögbrjótar. Það er alkunna að eitt af helstu skyldustörfum lögreglunnar er, að bægja mönnum frá að fremja lögbrot og að koma lögum yfir þá sem það gera. Ef lögreglan víkur frá þessum skyldum er það eitt stórfelldasta afbrotið, sem komið getur fyrir í hennar verka- hring. Efth að viðurkennt er í fyrra hluta ályktunar miðstjórnarinn- ar, að óeirðir kommúnista á bæjarstjórnarfundinum séu víta- verðar og upplýst er, að þeir voru að fremja refsivert at- hæfi — skýtur nokkuð skökku við í seinna hlutanum. Hvernig í ósköpunum dettur miðstjórninni í hug að víta lógregluna fyrir það, að hún gerir skyldu sína, með því að áminna lögbrjótana og reyna að bægja þeim frá að halda athæfi sínu áfram. Ef lögreglan yrði vör við, að flokkur manna færi að næturlagi ölvaður með söng og hávaða um götur bæjarins og héldi vöku fyrir mönnum og gerði ónæði, ætti hun samkvæmt þessari nýju kenningu að sneiða hjá þeim, því þótt framferði þessara manna sé lögbrot, eins og framferði 'kom- múnistanna, getur lögreglan átt á hættu að hún æsi upp hugi þessara manna og valdi uppþoti, ef hún reynir að áminna þá og bægja þeim frá að halda lög-. brotunum áfram. Ef lögreglan rekst á nokkra innbrotsþjófa, sem eru að brjótast inn í Al- þýðuhúsið, á lögreglan samkv. þessu að hraða sér á burt til þess að vera viss um að hún æsi ekki upp hugi þjófanna og valdi óeirðum. M. ö. o., samkvæmt þessari nýju speki miðstjórnar- innar á lögreglan að hypja sig sem bráðast á burt, þar sem lög- brjótar eru að verki, til þess að hún geti verið viss um að hún raski ekki vinnufriði þeirra, æsi ekki upp hugi þeirra og valdi ó- eirðum. En til hvers á þá yfir- leitt að hafa lögreglu? Sannleikurinn er sá, að í „á- lyktun" miðstjórnarinnar eru sameinaðar tvær yfirlýsingar og að þessar tvær yfirlýsingar eru ósamhljóða. Hið „gefna tilefni" til þess að fyrrihluti, tályktunarinnar er samþykktur, var megn óánægja yfir skrifum Alþýðublaðsins um bæjarstjórnarfundinn. Alþýðu- flokkurinn, eða skynsamari hluti hans, vildi reyna að þvo af sér þann blett, sem varpað var á hann með skrifum blaðsins, er tók upp hanzkann fyrir lögbrjót- ana en réðist með fúkyrðum á lögregluna, sem gerði skyldu sína. Með fyrrahluta ályktunarinnar þvoði miðstjórnin hendur sínar — en skrifað stóð í Alþýðublað- inu: „Lögreglan veldur óeirðum á bæjarstjórnarfundi". Og þegar miðstjórnin hafði nú ályktað að „svonefndix kommúnistar" voru vítaverðir fyrir óeirðirnar, sem þeir höfðu valdið þar, kom þetta allt saman hálf illa heima. — Þessvegna varð að búa til plást- ur á Alþýðublaðið, og það var gert með síðara hluta ályktunar- innar. Á þennan hátt varð ályktun miðstjórnarinnar sá vanskapnað- ur, sem hún nú er. Miðstjórnin lýsir yfir því, að Alþýðuflokkurinn sé fylgjandi fundarfriði á Alþingi og í bæjar- stjórn. En ef ofbeldissinnar koma á fundi Alþingis eða bæj- jarstjórnar og spillaþar fundar- friði, eins og þeir gerðu 30. f. m. á bæjarstjórnarfundinum, og þeir láta sér ekki segjast við á- minningar forseta — hvað á þá að gera? Fyrir hendi eru tveir möguleikar: Að beita valdi, eða slíta fundi. Ef síðari lausnin er valin, er ekki alveg útilokað, að ofbeldismönnum hugkvæmdist að skemmta sér á næstu fundum, með því að halda uppteknum hætti við meinleysingjana, loka þá inni og skipa þeim 'að breyta dagskránni og samþykkja það, sem 'ofbeldismönnum þóknast að fara fram á í hvert sinn. Og hvað á svo að halda lengi áfram þennan veg. Ef aldrei á að beita valdi held- ur að slíta fundum Alþingis og bæjarstjórnar í hvert skifti, sem ofbeldissinnum þóknast að valda þar óeirðum og loka fulltrúana inni — þá yrði starf þessara stofnana æði tafsamt og slitrótt, og hugsanlegt er að þær fengju smám saman að hætta störfum fyrir fullt og allt. Ef miðstjórninni er það alvara að óska eftir fundarfriði á Al- þingi og í bæjarstjórn, hlýtur hún einnig að vera því fylgjandi að vernda fundarfrið með valdi, ef þörf krefur, því öðruvísi er ekki hægt að varðveita þessi réttindi þjóðfélagsins frekar en önnur, ef í harðbakka slær. Skoðað frá þessu sjónarmiði, er ályktun miðstjórnar sama vit- leysan, því að í fyrra hlutanum segist miðstjórnin vera fylgjandi fundarfriði og í seinna hlutanum segist miðstjómin telja það víta- vert að vernda fundarfrið. Miðstjórnin segist vilja lofa Alþingi og bæjarstjórn að hafa vinnufrið. En samkvæmt seinna hluta ályktunarinnar virðist hún vilja láta „kommúnistana" hafa vinnufrið, til að eyðileggja vinnufrið bæjarstjórnarinnar; hvorn friðinn hún metur meira, verður ekki séð af ályktuninni. Að segjast vilja hafa einhver réttindi (hér fundarfrið) og vera andvígur því að vernda þau, þýðir þó í framkvæmdinni hið sama og vilja ekki hafa þau. Að einu leyti hefir þó þessi furðulega ályktun nokkurt gildi. Fyrri hlutinn af ályktuninni sýn- ir skoðanir jafnaðarmanna og er í fylsta samræmi við stefnuskrá þeirra í öllum löndum, en seinni hlutinn er sem taiáður út úr hjörtum sjálfra „kommúnist- anna". Skoðanir þessara tveggja flokka verða ekki samrýmdar. Það hefir miðstjórn Alþýðu- flokksins tekizt að sanna með ályktun sinni. — Því fyr sem henni verður það ljóst sjálfri, því betur. > P. Snjóbflar. Stjórnin hefur nú keypt 3 snjóbíla, auk þess, sem hjer var í fyrra á Hellisheiði. Á einn að fara urti Holtavörðu- heiði, annar um Fagradal, milli Reyðarfjarðar og FTjótsdalshjer- aðs og sá þriðji, sem er vörubíll, verður í förurn yfir Hellisheiði. Nýi Þór Eftir allar þær ranglátu árás- ir, sem hr. forstj. Pálmi Lofts- soh hefir orðið fyrir hjá hr. vél- stj. Gísla Jónssyni út af kaupum á v/s. „Þór" get ég ekM látið hjá líða að birta heiðruðum al- menningi álit mitt um nefnt skip enda þótt ég búizt við að mörg- um kunni að þykja það óþarfi, þar sem ritaðar hafa verið svo margar, langar og ýtarlegar greinar um sama efni. Ég vil byrja á því að taka það fram, að hr. G. J. hefir alls ekki skoðað „Þór", að öðru leytí. en því, að hann hafi gengið 'uru skipið í nokkrar mínúitur, hljóta því öll skrif hans um skipið að hyggjast á ágizkun annarsvegar og lygi hins vegar. Aftur á móti hefi ég þrásinnis farið um borð i nefnt skip, eftir að hr. G. J. hafði skrifað sína fyrstu grein í Morgunblaðið, til þess að fá vissu um, hvort þetta álit mitt á skrifum hr. G. J. væri ekki rétt. Meðal annars kom ég um boið í skipið, þegar kólfar, skriðlar og aðallegur vélarinnar voru að- skildar og ketill opinn. Var hvergi sjáanlegt slit á nefndum vélahlutum og þori ég að full- yrða að ketill skipsins er í röð hinna beztu katla í íslenzka skipaflotanum. Auk þess að flest- ar pípur þær í skipinu, sem hr. G. J. segir að séu járnpípur eru eirpípur, eru þar margar pípur úr eir, sem mættu vera úr járni, þótt ekki væri um óvandað skip að ræða. 1 vélarúmi eru 2 nýjar ketildælur með kopar-vatnsend- um, einnig hefir skipið hringrás- ardælu, sem'er óvenjulegt í þýzk- um fiskiskipum. Ber þetta vott um að ekki hefir verið sparað til þess, að gera skipið sem full- komnast. Kolageymslu skipsins hefi ég athugað, og mun kola- geymsla hvergi líta jafnvel út í íslenzkum togara. Hliðar skips- ins að innanverðu fékk ég tæki- færi til að skoða, eftir að klæðn- ingar (Ganering) höfðu verið verið teknar frá, vegna breyt- inga, sem ríkisstjórnin hefir lát- ið framkvæma, til þess að gera íbúðir yfirmanna og háseta sem vistlegastar. Sá ég hvergi ryð eða tæringu á hhðunum, þar sem þær munu hafa verið oftar en einu sinni sementsþvegnar og menjumálaðar og í öðru lagi klæddar óvenjulega vandlega, sem sé með iy2" þykkri tré- klæðningu út við járnið, ofan á þá tréklæðningu er lagður pappi, þar næst 2" þykkar korkplötur, utan á þetta kemur svo aðal- klæðningin, sem er úr V/%" tré, er þetta ekki neglt, heldur skrúfað. Ennfremur er loftið undir þiljum klætt á nákvæm- lega sama hátt og hliðarnar, er slíkur útbúnaður mjög sjaldgæf- ur í fiskiskipum. Ýtarlegar til- raunir gerði ég til þess að finna bætur þær á vélarreist skipsins, skipsins, sem voru svo margar og stórar í augum hr. G. J. og gat eg hvergi fundið þær, en aft- ur á móti hafði verið lúga á miðri reistinni sem hefir verið flutt, ennfremur mun loftrör hafa verið flutt á sömu reist, hafa verið skrúfaðar plötur yfir bæði þessi op. Svo kynlega hefir því viljað til, að hr. G. J. hefir

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.