Tíminn - 26.11.1932, Blaðsíða 1

Tíminn - 26.11.1932, Blaðsíða 1
©íaíbfcri o$ aferciðslumciour Cimatts et Kannpeig potsteinsbóttit, Ícet\at0)ötu 6 a. JSeyfjaÐÍf. C f :u a n S er i Cœfjaraðru 6 a. tDpin öagJeoxt'fL $ -6 Sítoi 2353 XVI. árg. Reykjavík, 26. nóvember 1932. IÆL. 55. blað. Varnarlögreglan og Héðinn Valdimarsson Héðinn Valdimarsson hefir nú í vikunni ritað grein í Alþýðu- blaðið, þar sem haim átelur Ás- geir Ásgeirsson forsætisráðherra fyrir það, að hann hefir, sem sett- ur dómsmálaráðherra talið nauð- synlegt að gjöra ráðstafanir til þess að styrkja lögregluna í Reykjavík til að vernda funda- frið í bænum og að tryggja það að lífi manna og eignum sé ekki hætta búin af ofbeldismönnum. Jafnframt ásakar H. V. Ásgeir Ásgeirsson og aðra Fiamsóknar- menn fyrir skoðanaskipti, þar sem þeir háfi verið á móti ríkis- lögreglufrumvarpi Ihaldsflokksins 1925, en telji nú þörf á að grípa til' þessara ráðstafana. Það er rétt, að Framsóknar- flokkurinn á Alþingi 1925 var á móti ríkislögreglufrumvarpinu. Ásgeir Ásgeirsson og Tryggvi Þórhallsson höfðu aðallega orð fyrir flokknum í því máli. Að- staða sú, sem þeir Á. Á. og Tr. Þ. tóku þá, var bæði réttmæt og sjálfsögð, enda var Framsóknar- flokkurinn um land allt þeirri af- stöðu samþykkur. En hitt er al- rangt, að Ásgeir Ásgeirsson eða aðrir Framsóknarmenn hafi skipt um skoðun í því máli. Héðinn Valdimarsson veit það eins vel og aðrir, að árið 1925, fyrir 7 árum, höfðu engir þeir atburðir gerzt hér á landi, sem gátu bent á það, að þörf væri nýrra ráðstafana af hálfu hins opinbera til að vernda ahnennt öryggi fram yfir það, sem hin venjulega lögregla gat gert. Það hafði aldrei komið fyrir þá, að kjörnir fulltrúar fengju ekki næði tii að vinna skyldustörf á fundum. Lögreglan þurfti engan liðstyrk að fá til að vernda f unda- friðinn, af því að engum datt í hug að hindra fundarstörf með líkamlegu ofbeldi. Héðinn veit, að árið 1925 var enginn kommúnistaflokkur til á Islandi. En það var á almanna vitorði, hvernig ríkislögreglufrumvarpið 1925 var til komið Ihaldsblöðin byrjuðu að skrifa um málið vet- urinn áður í sambandi við harða Vinnudeilu, sem þá stóð yfir í Reykjavík. Ríkislögreglan átti að rétta hlut togaraeigenda, sem þóttust hafa borið skarðan hlut frá borði í deilunni. Þetta vissu verkamennirnir, og þessvegna var þeim málið ákaflega viðkvæmt. Það var alveg fyrirfram vitan- legt, að svo framarlega, sem ríkis- lögreglan hefði verið stofnuð þá', hlaut það að hafa í för með sér ákaflega sára gremju hjá verka- mannastéttinnni og leiða af sér vandræði að nauðsynjalausu, auk þess, sem menn almennt óttuðust, að ríkislögreglan myndi þar sem höfuðandstæðingar verkamanna skipuðu ríkisstjórnina, verða val- in hlutdrægt, og þannig sköpuð aðstaða til misbeitingar*). Á þennan síðasta ágalla, ásamt kostnaðinum, sem samkvæmt frv. hlaut að verða mjög mikill, benti Tr. Þ. sérstaklega í þeim ræðum, sem hann flutti um málið á Al- þingi. Héðinn Valdimarsson veit, að Framsóknarmenn hafa ávalt verið og eru enn mótfallnir því að hið opinbera blandi sér sem aðila inn í vinnudeilur stórútgerðarinnar og verkamannanna í Reykjavík. Hlutverk ríkisvaldsins er fyrst og fremst að leita um sættir á óhlut- drægan hátt, og að því hefir Framsóknarflokkurinn unnið t. d. með lögunum um sáttasemjara, sem þeir Á. Á. og Tr. Þ. fluttu á Alþingi og fengu samþykkt.. Ríkisvaldinu ber ennfremur að sjá um, að til sé almenn vinnu- löggjöf, báðum aðilum til leið- beiningar og hagræðis, og slíkri vinnulöggjöí má vænta, að Fram- sóknarflokknum auðnist að koma fram, og helzt með góðum skiln- ingi hinna flokkanna, sem allra fyrst. Enginn Framsóknarmaður, hvorki Ásgeir Ásgeirsson né aðr- ir, hefir haldið því fram, að þær ráðstafanir, sem nú þarf að gjöra til að vernda öryggið í bænum, eigi að vera samskonar og þær, sem fólust í ríkislögreglufrum- varpi Ihaldsflokksins árið 1925. En hitt er jafn auðsætt, að ráð- stafanir, sem eru óþarfar og jafn- vel skaðlegar á einum tíma, geta verið að öllu eða einhverju leyti réttmætar eftir mörg ár. Um allt þessháttar ber að taka fullt tillit til breytinga, sem orðið hafa í þjóðlífinu. Engum Ameríkumanni myndi hafa dottið í hug fyrir 50 árum að takmarka innflutning er- lendra verkamanna í Bandaríkj- unum, þegar stjórnarvöldin ein- mitt sóttust eftir að fá sem flesta innflytjendur. Nú þarf þar í landi löggjöf til að hindra innflytjenda- strauminn, þar sem áður þurfti löggjöf til að auka hann sem mest. Alveg eins og Framsóknar- flokkurinn fyrir 7 árum einhuga studdi Ásgeir Ásgeirsson í því að bezta öryggið í landinu væri lög- hlýðni almennings sjálfs svo lengi sem hún nægði, eins mun flokkur- inn verða honum sammála um það, að hið opinbera verði að vernda öryggið, ef löghlýðnin hættir að vera nægilega almenn — og alveg sérstaklega, ef upp rís í landinu flokkur manna, sem opinberlega lýsir yfir því, að hann virði ekki lýðræðið eða regl- uf þess, eins og nú á sér stað um kommúnistaflokkinn — og eftir *) Nú hefir, að undirlagi H. V., verið lagt bann við því(!), að með- limir úr verkamannafélögum gangi í varnarlögregluna og á að varða brottrekstri úr félögunum. Alstaðar þar seöi verkamenn eiga forsjala íoringja, myndi af þeirra hálfu hafa verjð lögð áherzla á, að sem ílestir verkamenn væru i . varnarlögregl- unni. Fyrir þjóðfélagið er auðvitað æskilegast, að í henni séu menn jafnt af öllum flokkum, sem viður- kenna lögin. En þetta ráð H. V. mun gefast verkamönnum álíka vel og „friðarsamningur" hans við íhalds- flokkinn í fyrravor og bandalag í kosningunum þá. (Sbr. orð Héðins á jafnaðarmannafundi (um kjör- dæmamalið) í fyrravetur: „Ekki dugir að svíkja ihaldið"!). atburði eins og áttu sér stað í bænum af hálfu íhaldsmanna eft- ir þingrofið í fyrra. Andstaða Héðins Vaidimarsson- ar nú gegn því, að hið opinbera tryggi fundafrið eða hafi viðbún- að til að hindra skemmdarverk er í alla staði einkennileg, bæði með tilliti til hans sjálfs og þess flokks, sem hann -hingað til hefir talið sig fylgjandi. 1 Danmörku t. d. hafa flokks- bræður Héðins Valdimarssonar, verið því mjög fylgjandi, að sjálft ríkisvaldið kæmi upp varnarlög- reglu, og henni a. m. k. talsvert öflugri en nokkrum Framsóknar- manni dettur í hug hér á landi. Jafnaðarmenn hafa ætíð krafizt þess, bæði í öðrum löndum og einnig hér á landi, að fundafrið- urinn sé í heiðri haldinn. Héðinn mætti muna það, þegar kommún- istar á bæjarstjórnarfundi í fyrravetur beinlínis Veittust með hrindingum að fulltrúum Alþýðu- flokksins, og hvernig þá var tal- að um það framferði opinberlega af jafnaðarmönnum. Þegar H. V. riú neitar að láta vernda funda- friðinn, fer það algerlega í bága við allar yfirlýsingar flokksmanna hans bæði hér á landi og annars- staðar. Hjá því getur tæplega farið, að Héðinn Valdimarsson sjái mjög bráðlega, að hann fer villur veg- ar í þessu efni. Hvað myndi H. V. hugsa um skrif sín nú, ef til þess kemur, að hann þarf að halda á varnarlögreglu til þess að verkamannafélag það, sem hann er fonnaður í, geti haldið fundi sína ótruflað af íhaldsmönnum eða kommúnistum? Á hið opin- bera að láta það afskiptalaust, þegar stólfætur kommúnista fara að dynja á honum í fundarstjóra- sætinu, sem hann er löglega kos- inn í? Eða hvernig á að fara að, ef samninganefndir útgerðar- manna og sjómanna fá ekki að sitja óáreittar á fundi til að gjöra út um kaupdeilu, ef kommúnist- ar vilja/ koma í veg fyrir, að „kratarnir" fái „heiðurinn af sigrinum". Og hvað segir H. V. um það yfirleitt, ef hér á að vera almennt öryggisleysi, hvenær sem fjöl- mennur hópur ofbeldismanna finnur upp á að beita hnefarétt- inum? Heldur H. V. í sakleysi sínu, að það sé alveg útilokað, að kommúnistar „visiteri" skrifstof- urnar hjá Olíuverzlun Islands til að taka í hnakkadrambið á hinu „erlenda auðvaldi", sem hann er þar umboðsmaður fyrir? Getur, H. V. ímyndað sér, að varnarlið Dagsbrúnar, sem hann er að tala um að stofna, færi t. d., ef til kæmi, að verja benzínið á Al- þýðulóðinni sem Verklýðsblaðinu varð svo tíðrætt um í sumar? Myndi H. V. ekki telja það sjálf- sagt, að hið opinbera veitti hon- um fulltingi til að verja þau verð- mæti, sem hinir brezku steinolíu- kóngar hafa trúað honum fyrir, j af því, að þeir vita að maður, j sem er verkamannaforingi, að i öllum jafnaði, virðir almennt ör- yggi (eignarréttinn líka), og það ekki sízt vegna verkamannanna sjálfra? . ------o------ » Skagafjarðarbréf « Framsóknarmenn 1 Rvik! Munið aðalfundi Framsóknarfélag- anna í næstu viku — á mánudag og þriðjudag. Ég leit í sunnudagsblað Morgun- blaðsins í dag og rak mig á ofanrit- aða fyrirsögn. Vegna fyrirsagnar- innar las ég greinina, en sá brátt að hév var samandregið talsvert af fá- ránlegustu lokleysum Morgunbl. um samvinnufélögin og Sambandið. Höf- undurinn var þá heldur enginn ann- ar en Sigurður Björnsson á Veðra- níóti í Skagafirði, náfrændi og nám- fús pólitískur lærisveinn Valtýs Stef- áhssonar ritstj. Mgbl. Eg lœt ósvarað pólitískum hugleið- ingum höfundarins, en nota þetta til- ofni til að hnekkja ósannindum og leiðrétta rnisskilning hans, og benda á nokkur atriði í sambandi við starf- semi samvinnufélaga bænda hér á landi við afurðasölu og starfsemi „samkeppnismanna" við hliðstæðar liamkvæmdir. Sigu'rður virðist vera Valtý frænda síiuim sammála um það, að verðfall landbúnaðarafurðanna sé Samband- inu ;\ð kenua. En cinkum virðist hann hahia, að það sé ég sem sé cinkum valdur að þvi, hve lágt verð fæsi nú f'yrir afurðirnar. Hann nefn- ir mig að vísu ekki á nafn, en talar vim „sölustjóra" Sambandsins og á þai' sjálfstagt við míg af því að ég Véjti 'útflutningsdeild Sambandsins forstöðu. í þessum bollaleggingum sinum iarast höf. meðal annars svo oið, þar sem hann talar um störf mín: ... „enda agalegt(!) að eiga þnð undir einum manni, hvort það bezte verð næst, eða það versta fyrir svo mikla og í raun og veru verð- mæta vöru" ... o. s. frv. Nú skal frá því skýrt til hug- hreystingar fyrir þá, sem ekki vilja „eiga það \mdir einum manni", hvort vel eða illa tekst um sölu á útflutningsvörum sambandsfélag- anna, að það er algerð undantekning ef færri en þrír af framkvæmdar- stjórum Sambandsins ákveða um vörusöluna. Hinsvegar skal þa'ð tekið fram, að mér ber að sjá um vinnubrögð við söluundirbúning út- flutningsvaranna og er því ábyrgð mín mest. Sigurður segir að i upphafi hafi menn gert sér góðar vonir um Sam- bandið, en reynslan rafi sýnt, að út á við sé það vesalt og vanmáttugt, en inn á við voldugur harðstjóri". þessi maður hefir að nafninu til verið félagsmaður i samvinnufélagi og einstaka sinnum mætt sem full- trúi á aðalfundi samvinnufélaganna. Hversvegna hefir hann ekki látið ljós sitt- skiha þar? Yfirleitt hefir hann látið litið á sér bera á fund- unum og þá annaðhvort brostið vilja eða vit til að koma fram með tillögur til umbóta á starfsháttum félaganna og Sambandsins. þess- vegna þarf honum ekki að koma það á óvart þó ég láti mig litlu skifta aurkast hans og telji það af öðru frekar sprottið en umbótalöngun. Eiha bjargráðið, sem Sigurður bendir á, er að bændur leysi upp samtök og láti t. d. einhverja aðra en Sambandið, og þá líklega helzt sem flesta, taka að sér að selja freðkjöt- ið, til að fá „samanburð" um söluna. Nú vill svo hlálega til, að maður- inn trúir ekki sjálfur á þessa kenn- ingu sina. Hann hefir verið einhver j liclzti „máttarstólpinn" í Sláturfélagi I Skagfirðinga. Félagið flytur út freð- | kjöt. pví gengur þetta félag ekki úr 1 Sambandinu, eða fær leyfi til að selja sjálft kjöt sitt? það gæti þa látið Sigurð eða einhvern annan „snjallan og slyngan verzlunar- mann" selja kjötið og fengið sam- anburð. Svarið liggur beint við. Sigurður þorir þetta ekki. Sem sönnun þess má benda á það, áð Sigurður og nokkrir aðrir hans nót- ar gengu úr Kaupfélagi Skagfirð- inga og stofnuðu félag sem þeir kölluðu Verzlunarfélag Skagfirðinga. Veit ég ekki hvort félag þetta hjarir ennþá, en félagsmennirnir lögðu ull sína inn hjá Sláturfélagi Skag- firðinga til að geta látið Sambandið selja han.a og halda þeir því enn á- fram. Hugsa ég .að ull Sigurðar fljóti þar með! þetta er nú öll karlmennskan þó digurbarklega sé talað. þetta er sá manndómur, sem stendur á bak við skammirnar um Sambandið hjá Sig- urði á Veðramóti. Ef Sambandið væri eins vanmátt- ugt og illræmt fyrir afurðasöluna og Mbl. og skriffinnar þess halda fram, skyldi maður ætla, að engir aðrir en Sambandsfélögin þyrðu að trúa þvi fyrir að selja vörur sinar. þessu er þó ekki þann veg farið. Sláturfélag Suðurlands, Kaupfélag Borgfirðinga, Sláturfélag Borgfirðinga og mftrg önnur samvinnufélög utan Sam- bandsins hafa falið því sölu á frám- lciðsluvönim sínum árlega mörg undanfarin ár. Auk þessa hefir Sam- bandið all-oft bæði keypt af ein- stökum kaupmönnum og tekið af þeim í umboðssölu landbúnaðaraf- urðir og hafa þau viðskipti ekki syo vitað sé, valdið neinni óánægju hjá þeim sem hlut áttu að máli. Ef nú vanmáttur Sís væri eins mikill og Sigurður og Mbl. yilja telja mönnum trú um, væri fróðlegt að fá upplýsingar um, hvernig muni á því standa, að allar útlendu verzi- anirnar, sem ráku sveitaverzlun hér á landi, þegar samvinnufélögin hófu starfsemi sína og fram á þeniian dag, hafa gefizt upp, farið á höfuð- ið, oða hætt að verzla. Síðast af þessum stóru verzlunum sem upp- gafst í sam.keppninni var Hoepfn- M-sverzlunin, sem um eitt skeið var áuðugt og voldugt verzlunarfyrir- ta^ki. það sem höfundi þessum virðist 'iggjtt einna þyngst á hjarta í sam- bandi við hið misheppnaða starf mitt fyrir samvinnufélögin, er sala freðkjötsins. það er vitanlega alvar- legt mál eins og annað, sem lýtur að vörusölu landsmanna. En kaup- menn hafa hraparlega brugðist trausti Sigurðar og skoðanabræðra iians, ef einhverjir eru, í þessu máli. Enginn kaupmaður hefir offr- að fé eða kröftum fyrir það mál. En mér virðist á tóninum i Mbl., að þeir sem fjandskapast við sam- vinnufélög bænda, bíði þess með mikiHi eftirvæntingu, að markaður fyrir freðkjöt bregðist í framtíðinni, svo þeir á eftir geti velt sér yfir starfsmenn félaganna og Sambands- ins fyrir það að þeir sáu ekki fyrir að lagðar kynnu að verða hömlur á sölu þessarar markaðsvöru í þvi landi, sem mest flytur inn af kjöti i heiminum. Ég bið átekta um það, og er reiðu- búinn að ræða við hvern sem er þann þátt, sem ég hefi átt í því, að beina kjötverzlun bænda inn á þessa braut. í því sambandi skal ég i þetta sinn láta mér nægja að benda á það, að á síðastliðnu ári seldu samvinnufélögin freðkjöt fyrir rúma 1 milj. króna. þetta er þvínær eins mikil fjárhæð og kostað hefir að reisa öll frystihús félaganna. Ef al'lt útflutningskjöt bænda hefði verið saltað haustið 1931, er engum vafa undirorpið, að orðið hefði því nær verðlaust jafnmikið af kjöti og flutt var út frosið, því nærfellt ómögu- legt reyndist að selja kjötið sem saltað var þetta haust, þrátt fyrir óheyrilega lágt verð. Verðið fyrir freðkjötið 1931 vóru þvi fundnir pen- ingar, miðað við að allt hefði drasl- að með gamla laginu og engir mögu- leikar verið fyrir hendi um útfiutn- ing kjötsins aðrir en að selja það saltað. Eina ráðið, sem Mbl. hefir bent bændum é til umbóta á verzlunar-

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.