Tíminn - 22.08.1939, Blaðsíða 2

382
TÖIIW. Iirigjndagiim 22. ágúst 1939
96. blað
Frá myrkri til ljóss
Víndaflsstöðín í Auðsholtí í ölfusí
aaffig
‘gíminn
Þriðjudaginn 22. áqúst
Lögreglan
í Reykjavík
Alþýðublaðið sagöi nýlega frá
mjög alvarlegum misfellum um
framkomu allmargra lögreglu-
þjóna í Reykjavík. Blaðið lét þess
jafnframt getið, að allir flokkar
myndu standa í einskonar sam-
ábyrgð um að láta það ástand
haldast.
Sem betur fer mun þetta al-
gerlega ranghermi. Og alveg sér
í lagi er þetta röng ásökun á
Framsóknarflokkinn, sem hefir
í meira en tíu ár barizt fyrir um-
bótum á lögreglumálum bæjar-
ins, og haft meginforustu um
allar þær umbætur, sem gerðar
hafa verið í því efni.
Þegar Hermann Jónasson varð
lögreglustjóri hafði hann tvo
þýðingarmikla kosti til starfsins.
Hann var góður lagamaður,
hafði fengið nægilega æfingu við
rannsóknar- og dómarastörf hér
i bænum. Auk þess var hann
kunnur fyrir íþróttastarfsemi.
Vegna þessara eiginleika veitt-
ist honum létt að skapa allmikið
fjör og manndóm í hina ungu
lögreglu. En eftir að hann lét
af forustu lögreglumálanna var
ekki völ á mönnum, sem fylltu
í skarðið. Þar hafa verið settir
tveir mjög góðir lögfræðingar,
en þá skorti ýmsa þá eiginleika,
sem með þurfti að öðru leyti.
Þeir virðast ekki hafa fylgzt með
daglegu lífi og starfi lögreglunn-
ar og ekki nægilega haldið áfram
nauðsynlegu uppeldi viðvaninga
í vandasömu starfi.
Það er mál manna, að 10—20
af rúmlega 60 lögregluþjónum
hafi sýnt að þeir séu þar ekki
á réttri hillu í löggæzlustarfinu.
Framkoma þeirra hefir á marg-
an hátt verið þannig, að þeir
ættu sjálfir að finna hvöt hjá
sér til að leita sér annarrar at-
vinnu. En geri þeir það ekki
verður yfirstjórn lögreglumál-
anna að gefa þeim lausn á
heppilegum tíma.
Ríkisstjórnin mun hafa tekið
í þessu máli ákvarðanir, sem má
vænta mikils góðs af. Innan
skamms mun verða byrjað á
nýju uppeldisstarfi í lögreglunni,
sem fallið hefir niður um nokk-
ur undanfarin ár. Alþing i haust
mun væntanlega styrkja lög-
regluna með því að gera alla
menn á varðskipunum og varð-
bátunum að sjólögreglu, sem þó
má nota í þágu þjóðarinnar,
hvar sem er á landinu. Auk þess
mun þurfa nálega ókeypis
viðbót í þessu efni, og hefir þar
verið bent á fordæmi smáþjóðar
í Luxemburg, sem lætur tilvon-
andi starfsmenn ríkisins vera í
einskonar herþjónustu að þessu
leyti um viss árabil.
En kjarninn 1 allri löggæzlu
landsins verður þó lögreglan í
Reykjavík. Hún þarf að vera
sterk, kurteis, vel mennt, alvar-
leg og hjálpsöm. Það má ekki
eingöngu velja lögregiumenn
eftir stærð og afli. Það þarf líka
að mæla magn gáfna og skap-
gerðar. Lögreglan á ekki ein-
göngu að vera með kylfu í hönd,
þó að þess þurfi líka með. Hún
þarf að vera hagkvæm og hjálp-
fús. Hér í Reykjavík er mikið ó-
unnið verk fyrir vei menntaða
lögreglu við að kenna bæjarbú-
um framkomu á götum og á
samkomum. Börnin 1 Reykjavík
og raunar ennfremur í mörgum
minni kaupstöðum þurfa góð-
viljað aðhald lögreglunnar, ekki
sízt á kveldin, þar sem þau eru í
algerðu hirðuleysi mörgum
stundum eftir að þau ættu að
vera gengin til hvíldar.
Það er auðvelt að áfellast nýlið-
ana í lögreglu Reykjavíkur fyrir
margt, sem er aflaga í framferði
þeirra. En menn mega minnast
þess, að þeir eru nýliðar, sem
misstu of fljótt uppeldislegt að-
hald, sem þeir þurftu með. Þeir
eru fæddir og aldir upp I landi,
þar sem allur agi má heita
óþekktur, bæði á heimilum og í
félagslífinu. Og allt í kring um
þá flóir áfengið í stríðum
straumum, í vörzlum svokallaðri
heldri manna, á samkomum og
gleöifundum. Allmargir af lög-
regluþjónunum hafa dregizt nið-
ur 1 þá almennu spillingu, sem
Vegna tilmæla nokkurra
bænda í sveitum landsins, um
upplýsingar viðvíkj andi ef tir-
farandi, vænti ég þess að þér,
herra ritstjóri, ljáið rúm i heiðr-
uðu blaði yðar.
í september haustið 1938, var
sett upp amerísk vindaflsstöð
(mylla) í Auðsholti í Ölfusi.
Staðurinn, sem aflstöðinni var
valinn, er járnbentur stein-
steypugafl á heyhlöðunni, sem
ber þar hæst bæjarhúsanna, að
undanskildu íbúðarhúsi, sem er
um 80 centimetrum hærra en
hlaðan, en íbúðarhús þetta er í
35 metra fjarlægð frá aflstöð-
inni.
Stöð þessari var þannig kom-
ið fyrir, að á utanverðan hlöðu-
gaflinn var festur stóll
(,,knekti“) úr járni, með skrúf-
boltum gegnum gaflinn, ásamt
járnspöngum, utan og innan, til
styrktar. Á stólinn er síðan
myiluturninn skrúfaður fastur.
Efst á turninn voru svo aðal-
hlutar vindmyllunnar festir, en
þeir eru þessir: Mylluspaði,
(vængur) 3,14 metra langur,
svipaður í lögun og flugvéla-
skrúfa. Þegar spaðinn vísar upp
og niður er neðri endi hans ná-
lægt hálfum metra fyrir ofan kjöl
hlöðunnar. 2. Vindhemill, sem
festur er á sama ás og myllu-
spaðinn. 3. Rafall ásamt tann-
hjólasamstæðu. 4. Stél myll-
unnar, með tilheyrandi stélpípu
um 1,5 metra langri, en stélið
orkar því, að beita spaðanum
æfinlega beint í vindinn. Auk
víndhemilsins, er annar hemill
aftan við spaðann, sem i er dreg-
in grönn keðja, eða stálvír, og
má þannig með honum stöðva
mylluna hvenær sem er, neðan
frá jörðu. Þessum hemilsstreng,
sem líkja mætti við flagglínu,
er svo fest í snaga, þar til gerð-
an, á hlöðugaflinum niðri undir
jörð.
umkringir þá í bæjarlífinu. þó að
allir hinir drykkfeldu menn væru
látnir fara frá lögreglunni, sem
líklegt má telja að verði innan
tíðar, þá er það aðeins lítil byrj-
un. Lögregla landsins er enn eins
og barn í reifum. Þjóðin verður
að skapa góða lögreglu, og i
landinu er áreiðanlega nógur
efniviður í þá sveit. í lögreglu
landsins þurfa að vera vaskir
menn, og vel tamdir með heilsu-
samlegum aga. En þeir þurfa auk
þess alveg sérstaklega að vera
vaskir í andlegum efnum og um
allan manndóm. Hið unga ís-
lenzka ríki þarf að hafa örugg-
an og vel menntan liðskost til að
verja frelsið. J. J.
Það eru nú liðnir nokkrir
mánuðir frá andláti Þorsteins
Gíslasonar ritstjóra. En starf
hans í þágu islenzkrar menn-
ingar og bókmennta er svo fjöl-
þætt að full ástæða er til að
þess sé minnst í þessu blaði og
bent á nokkur þau atriði í lífs
starfi hans, sem mun hafa mjög
varanlegt gildi.
Þorsteinn Gíslason var rúm-
lega sjötugur að aldri, er hann
andaðist. Hann var fæddur
norður við Eyjafjörð, en óx upp
á Austurlandi. Þaðan fór hann í
Latínuskólann í Reykjavík og
þótti þá strax efnilegur náms-
maður. Hann var strax í skóla
prýðilega ritfær, vel skáldmælt-
ur og mjög ánægjulegur félags-
bróðir. Að loknu stúdentsprófi
leitaði hann, eins og flestir
efnismenn, úr skólanum til
Garðvistar og háskólanáms i
Danmörku.
Hugur Þorsteins Gíslasonar
hneigðist þá svo eindregið að
skáldskap og bókmenntum, að
hann valdi sér skáldskap og
fagurfræði sem meginviðfangs-
efni. En er til kom fékk hann
ekki að taka meistarapróf í þess-
um greinum og var með réttu
borið við stirfni og þröngsýni
þeirra háskólakennara, sem um
málið áttu að íjalla. Þessi synj-
un háskólans hafði þó enga
verulega þýðingu fyrir Þorstein
Frá rafalnum liggja leiðslur
niður mylluturninn innanverðan
inn um hlöðugaflinn, eftir mæni
hlöðunnar út um þann gaflinn,
sem veit að íbúðarhúsinu, sem
þá er i 15 metra fjarlægð, inn
um gafl þess og þaðan niður í
kjallara, en þar í geymslurúmi
var slegið upp smáklefa fyrir
rafgeyminn, sem mun láta nærri
að geymi nægilegt magn fyrir
5—6 daga rekstur þótt logn væri,
en varla þarf að gera ráð fyrir
svo löngu logni, nætur og daga
samfleytt.
Frá geyminum dreifast leiðsl-
urnar um íbúðarhúsið og sömu
leið til baka út í hlöðuna, um
hana, og þaðan inn í fjósið, sem
er áfast við hlöðuna.
Þessi aflstöð hefir 32 volta
spennu og ljósmagn sem svar-
ar til 650 kerta. Rafmagnið er
fyrst og fremst notað til ljósa.
í íbúðarhúsinu eru 16 lampar og
7 tenglar fyrir færanlega lampa.
í heyhlöðu 2 lampar og 2 tenglar.
í fjósinu, sem er 40 gripa hús,
eru 6 lampar og 1 tengill fyrir
hátalara. í mjólkurskála er 1
lampi, en á fjóslofti 3. Loks eru
5 útilampar. Ljósmagn hvers
lampa er frá 15—40 kerta, eða
til jafnaðar 25 kerta ljós, hvert
um sig. En þau eru þvi 33 alls á
heimilinu og 10 tenglar fyrir
færanlega lampa. Eins og gefur
að skilja, eru ljós þessi aldrei
notuð öll á sama tíma, heldur
aðeins eftir því, hvar þeirra er
þörf í það og það skiptið vegna
vinnu o. s. frv.
Til þess nú að gera þetta raf-
magn nothæft að sumrinu til,
og á öðrum tímum þegar það er
aflögufært frá ljósanotkuninni,
þá höfum við einangraðan hita-
vatnsgeymi, 30 lítra, suðuplötu,
strokjárn, og loks hlöðum við
rafgeyma fyrir útvarpstæki þeg-
ar þess er þörf.
Síðastliðinn vetur voru hér
óvenjulega margir góðviðrisdag-
ar og stillur. Kom það þá aðeins
tvisvar fyrir, að ljósalaust varð
yfir i/2 vöku af þeirri ástæðu, og
má þá vitanlega segja, að það
stafaði af óforsjálni okkar og
trúnni á það, að Kári blési fyrr
en raun varð á. Geymirinn hér
er stór, enda er mikið undir því
komið að svo sé. Þess verður og
að gæta vandlega, að hann tæm-
ist ekki um of, því það mun hafa
slæm áhrif á endingu hans.
Þrisvar á árinu hefir borið út
af um að rafallinn framleiddi
rafmagn, þó að vindur væri. í
tvö skiptin stafaði þetta af því,
að raki hafði komizt að honum,
og eftir að hann hafði verið tek-
inn niður og þurkaður og skipt
um korkeinangrun,var allt í lagi.
Gíslason. Meistarapróf í fagur-
fræði myndi ekki hafa gert að-
stöðu hans neitt léttari heima á
íslandi sem ritstjóra, skáldi
og bókaútgefanda.
II.
Meðan Þorsteinn Gíslason
dvaldí í Kaupmannahöfn byrj-
aði hann að sinna blaða-
mennsku við tímaritið Sunnan-
fara. Þaðan fluttist hann til
Seyðisfjarðar og var þar um
stund ritstjóri' að stjórnmála-
blaði. En ekki var hann með
hug sinn allan við stjórnmála-
baráttuna. Hann vildi sinna fjöl-
breyttara starfi en blaða-
mennsku, a. m. k. eins og kring-
umstæður voru þá á íslandi.
Hann vildi hafa rýmra verksvið
en baráttuna um stjórnarform
landsins. Fyrir aldamótin byrjar
hann að gefa út blaðið ísland og
er þá alfluttur til höfuðstaðar-
ins. Þorsteinn Gíslason var stór-
huga um hið nýja blað sitt. Það
bar heiti landsins og hann ósk-
aði að verksvið þess næði út yfir
öll mál, sem hefðu þýðingu fyrir
íslendinga. Hann lagði alveg
sérstaklega áherzlu á bók-
menntalíf þjóðarinnar og birti í
„íslandi“ mörg kvæði eftir sig
og þýðingu úr öðrum málum,
auk fjölbreytilegra ritgerða.
En í þessu bókmenntahneigða
blaði birtist, að því er virðist í
fyrsta sinn, sú djarfa hugsun
í þriðja skiptið stafaði stöðvun
af því, að einn af kolaburstum
vélarinnar var orðinn of slitinn.
Var aðgerðin í því fólgin, að
skipta um kolabursta, sem mig
minnir að kostaði kr. 1,60.
Ekki þarf nema mjög hægan
andvara til þess að myllan snú-
ist, og byrjar hún að framleiða
rafmagn við tvö vindstig eða
minna. Rafmagnsframleiðsla
myllunnar eykst með vindstyrk-
leikanum, en þegar vindstyrk-
leikinn fer fram úr 5 vindstigum
eða svo, byrjar vindhemill myll-
unnar að draga úr aukningu
snúningshraðans og þar með
rafmagnsframleiðslunnar.
í mjög sterkum veðrum er
myllan ekki látin snúast, og þá
einkum að nóttu til, líti út fyrir
sterkan vind. Er hún þá stöðvuð
með því að strengja hemil-
streng þann, sem að framan er
getið, með einu handtaki niðri
á jörð, svo sem áður er lýst. Af-
spyrnu veður hafa naumast
komið hér síðan myllan var sett
upp, enda engin bilun átt sér
stað utan þess sem áður er um
getið.
Verð vindstöðvarinnar, ásamt
geymi og turni, með öllu, sem
honum tilheyrir, varð kr. 1700.00
Vinna og efni, þ.e. lamp-
ar og leiðslur allar — 1700.00
eða alls kr. 3400.00
Þess er vert að geta, að um
kostnað við lögn og leiðslur fer
eftir lampa- og metrafjölda, svo
og húsastærð og húsaskipun.
Stöð þessi var keypt hjá Raf-
tækjaeinkasölunni. Guðmundur
Marteinsson rafmagnsfræðingur
lét okkur í té allar leiðbeiningar
viðvíkjandi uppsetningu stöðv-
arinnar en Jóh. Rönning raf-
virkjameistari framkvæmdi
verk, og kann ég þeim báðum
beztu þakkir fyrir störf þeirra,
sem mér virtust í alla staði
ágæt.
Að fenginni næstum eins árs
reynslu vil ég segja þetta: Vind-
aflstöðin í Auðsholti hefir gefið
okkur uppfyllingu þeirra vona,
sem kaupin byggðust á. Því auk
þess, sem hún hefir gert gagn,
beint og óbeint, hefir hún á
þessu heimili veitt mönnum og
málleysingjum þá ánægju, sem
í því felst, að hverfa frá myrkr-
inu til ljóssins, og það var aðal-
atriðið. En að geta þaö, og gera,
er eitt af þvi, sem mörg sveita-
heimili á landi hér hefir vantað,
pg vantar því miður enn, og þó
einkum þar, sem eins erfitt er
um notkun vatnsafls vegna
kostnaðar, eins og hér reyndist
að vera.
íslendings, að íslendingar ættu
að skilja við Dani. Eftir því sem
bezt er vitað, eru ritgerðir Þor-
steins Gíslasonar í „íslandi"
byrjun á alvarlegum umræðum
í því efni. Næsta sporið steig
Guðm. Hannesson skömmu eftir
að Norðmenn skildu við Svía, er
hann ritaði bókina „Aftureld-
ing“ um það hversu íslenzka
þjóðin gæti komið fyrir málum
sínum, án þess að vera í póli-
tísku sambandi við nokkra aðra
þjóð.
Eins og vænta mátti var það
ofurefli efnalitlum mennta-
manni að gefa út stórt bók-
menntablað með draumóra-
kenndum pólitískum hugsjónum
á þeim árum, þegar hönd Est-
rupsstefnunnar lá enn eins og
martröð á íslendingum. ,,ísland“
varð heldur ekki gamalt fyrir-
tæki, en ritstjórinn hafði engu
að síður sýnt dirfsku sína og
vorhug á meira en einn hátt.
III.
ísland skildi ekki við Dani í
það sinn, en það fékk sína þýð-
ingarmiklu stjórnarbót árið. 1904,
þegar stjórnarskrifstofur íslands
voru fluttar frá Kaupmanna-
höfn inn í landshöfðingjahús-
ið í Reykjavík og Hannes Haf-
steinn varð ráðherra landsins,
fyrstur allra sinna samlanda.
Flokkur sá, sem studdi Hannes
Hafstein til valda og til starfs
í fjögur ár, nefndi sig Heima-
stjórnarflokk. Hann hafði all-
sterkan þingmeirihluta frá 1904
—1908. Forusta Hannesar Haf-
steins var hin prýðilegasta.
Hann var einna mest glæsi-
Þarfasti
Þannig hefir íslenzki hestur-
inn oft verið nefndur og mun
það að þessu hafa verið talið
réttnefni.
Allt frá landnámstíð og fram-
undir aldamótin 1900 voru eng-
ir vegir til í landinu nema
ruðningar eftir hestafætur og
öll ferðalög og flutningar fóru
fram á hestum.
Með vegakerfinu komu bíl-
arnir til sögunnar, sem vitanlega
eru geysimikil framför, en um
leið afturför, því nú má heita
að það þyki dónalegt að sjást
með hestvagn eða klyfjahesta.
Áður var það stolt sveita-
manna að eiga góða reiðhesta,
og sækja á þeim mannfundi,
fara ríðandi í kaupstaðinn o. s.
frv. Nú er þetta víða komið í það
horf, þar sem góðir eru vegir,
að bændur láta sækja heim til
sín ullina og fyrir kemur að
lömbin eru flutt í bílum á slátr-
unarstaðinn.
Það má heita undantekning
þar sem hægt er að koma bíl-
um við, ef byggingarefni, mat-
vörur og yíirleitt flestar nauð-
synjar eru ekki fluttar á bílum.
í Reykjavík er þó ástandið
ennþá verra. Allir vöruflutn-
ingar um bæinn fara fram á
bifreiðum, að undanteknu því,
að á vertíðinni hafa stundum
verið notaðir hestar við kola-
akstur í togarana.
Við vöruflutninga frá höfn-
inni hefir sézt einn hestvagn í
notkun.
Varla er nokkurt fyrirtæki svo
lítilfjörlegt, að ekki þykist það
þurfa bíl í snattferðir um bæinn.
Til að nefna eitthvert dæmi má
geta þess, að Lárus Lúðvígsson
og Haraldur Árnason láta bíla
hendast um bæinn með nokkur
pör af skóm, skyrtur og slíka
smámuni, sem háttvirtir kaup-
endur vilja ekki halda á með
sér heim.
Það er oft broslegt að sjá til
Tóbakseinkasölubílsins á fleygi-
ferð með smápakka á pallinum,
sem vel mætti halda á í hend-
inni eða a. m. k. hafa á hjóli.
Það virðist nú líka svo, að
Áfengisverzlunin gæti komið
„svartadauða" í útsöluna og á
afgreiðslur skipanna án þess að
hafa til þess sérstakan bíl.
Allur þessi brunandi bílaskari
með smjörlíki, öl, súkkulaði og
pappírspoka, er beinlínis bjána-
legur í fátæku landi, sem ekki
hefir ráð á að flytja inn t. d.
byggingarefni eða fatnað, svo
ekki sé fleira talið.
Hér á landi eru til milli 40—
50 þús. hestar. Mikill hluti af
þessum hestum er aldrei not-
aður til neinnar vinnu. Til þeirr-
ar vinnu, sem hestarnir gætu að
nokkru leyti leyst af hendi,
flytjum við svo inn bíla, gúmmí,
menni í sjón og framgöngu með-
al þeirra manna sem þá voru
uppi. Hann var áhrifamikið
skáld, prýðilegur ræðumaður, og
gæddur þeirri sjaldgæfu gáfu, að
vera í einu varfærinn íhalds-
maður en að sumu leyti gæddur
djúpri umbótaþrá. í Heima-
stjórnarflokknum var undir for-
ustu Hannesar Hafstein mikið
af rótgrónum og kyrrstæðum í-
haldsmönnum, en við hlið þeirra
djarfir og ákveðnir umbóta-
menn. Andófið á þingi og í
blöðum landsins var 1 allra
sterkasta lagi. Á Alþingi var
Skúli Thoroddsen, dr. Valtýr
Guðmundsson, Stefán Stefáns-
son á Möðruvöllum og Björn
Kristjánsson í mjög ákveðinni
andstöðu við stjórnina. Þá gætti
engu síður harðrar mótstöðu í
blaðamennskunni. Skúli Thor-
oddsen gaf út „Þjóðviljann“ á
Bessastöðum, en Björn Jónsson
ísafold í Reykjavík. Á Akureyri
var Einar Hjörleifsson þá um
nokkur ár ritstjóri Norðurlands,
sem var systurblað ísafoldar.
Síðar á þessu tímabili fluttist
Einar Hjörleifsson til Reykja-
víkur og voru þeir um stund
samritsjórar við ísafold hann og
Björn Jónsson. Var mótstaða
þeirra í ísafold gegn Hannesi
Hafstein - og Heimastjórnar-
mönnunum einhver hin öflug-
asta, sem veitt hefir verið í einu
blaði á íslandi. Gætti þess allra
mest sumarið 1908, er rætt var
um sambandslagafrumvarpið.
Heimastjórnarmenn gátu ekki
verið varbúnir gegn svo mikilli
tækni. Þeir stofnuðu tvö ný blöð,
Norðra á Akureyri og Lögréttu í
þjóniiiiiii
benzín og varahluti fyrir hundr-
uð þúsunda árlega. Með aukinni
hestanotkun mætti lækka þessa
upphæð all verulega.
Engum dettur í hug að halda
því fram, að hverfa eigi frá
notkun bifreiða, þær eru nauð-
synlegar á langleiðum og við
vissa tegund flutninga, en það
má mjög víða koma við hest-
vögnum í þeirra stað.
í vor skoðaði ég Carlsberg-
verksmiðjurnar í Höfn. Sá, sem
var leiðsögumaður um þær, gat
þess meðal annars, að þeir not-
uðu um 200 hesta til að aka út
ölinu um borgina og sagði hann
það heldur ódýrara en bílana.
Svo væri það einnig, að þeir
vildu styrkja bændurna með því
að kaupa af þeim hesta.
Það munu ef til vill einhveTj-
ir segja, að það sé að stíga spor
aftur í tímann, að taka upp
meiri hestanotkun. En því er til
að svara, að ef þjóðin á að kom-
ast út úr þeirri fjárhagskreppu,
sem nú er fyrir dyrum, verður
hún á mörgum sviðum að snúa
við til meiri hagsýni og sparn-
aðar en átt hefir sér stað síð-
ustu 25 árin. H. P.
Athugasemd við
leiðréttingu.
Þorsteinn Þorsteinsson finnur
ástæðu til leiðréttingar á vísu,
er ég tilfærði og eignaði honum
í grein, er ég skrifaði í Tímann.
Þar sem þetta er annað og meira
en vinsamleg leiðrétting, er ég
knúinn til athugasemdar. Hin
tilfærða vísa, um mig, var af Þ.
Þ. flutt eins og ég hefi skrifað
í Tímann. Ég skrifaði vísuna
strax og kenndi öðrum.
Það eina rétta hjá Þ. Þ. er, að
hann hvorki játaði né neitaði
að hafa orkt vísuna, og þar af
leiðandi eignaði ég honum hana,
og svo gerðu íleiri. Enda gerir
Þ. Þ. það sama enn,
Þ. Þ. ætti að muna það, að
hann sagði um leið og hann fór
men vísuna, að síðasta hending-
in, eða „hringatróðunum" „færi
ekki nógu vel i rími“, og vorum
við sammála um það. Ekki bað
Þ. Þ. mig fyrir vísuna. Leit ég
því svo á, að hún mætti fljúga
út meðal fólksins. í leiðrétting-
unni kemur svo Þ. Þ. með alveg
nýja hendingu: „velgir hringa-
gnoðunum". Slíkt er hægt öllum
að gera, að breyta eftir á, svo
betur fari, en kenna öðrum um
ranghermi. Þ. Þ. segir, að eins
og ég hafi síðustu hendinguna,
sé „það hvorttveggja, rangt að
máli og rími.“ Ekki getur hann
fært það á minn reikning. Ekki
orkti ég vísuna og mátti í engu
breyta þó betur hefði farið. Ekki
(Framh. á 4. síSu)
Reykjavík. Þorsteinn Gislason
varð ritstjóri Lögréttu.
Þrír landskunnir menn höfðu
yfirumsjón með hinni pólitisku
málefnabaráttu í flokksblöðum
Heimastjórnarmanna. Það voru
þeir Guðmundur Björnson
landlæknir, Jón Magnússon, síð-
ar ráðherra og Þórhallur
Bjarnarson biskup. Þorsteinn
Gíslason var mikill vinur og að-
dáandi Hannesar Hafsteins og
fylgdi umbótabaráttu hans af
heilum hug. Hin þurru stjórn-
mál hrifu minna hug ritstjórans,
og þótti honum gott samstarf við
hina þrjá reyndu flokksbræður
sína á þingi. En langmest og
varanlegast varð samstarf hans
við Guðmund Björnson. Þeir
voru báðir skáld og rithöfundar,
og í hinni hversdagslegu baráttu
ritstjóra stjórnmálablaða á ís-
landi var mikil sálubót að eiga
tíða samfundi við jafn fjölgáfað-
an og víðlesinn áhugamann
eins og landlæknir var. Það var
orðtak Guðm. Björnsonar, að
gott blað yrði að vera margra
manna verk. Hann sýndi trú sína
í verkinu og var mikill hjálpar-
maður Þorsteins Gíslasonar við
að gera Lögréttu að fjölbreyttu
blaði.Að sjálfsögðu höfðu stjórn-
málin þar æðsta sess, þar sem
blaðið var gefið út af stjórn-
málaflokki. En Þorsteinn Gísla-
son kom þar að mörgu öðru, sem
honum var líka áhugamál. Hann
ritaði í blaðið prýðilegar útlend-
ar fréttir. Hann birti þar fjöl-
breyttan skáldskap og hann
þýddi í Lögréttu margar ágætar
skáldsögur eftir erlend stórskáld.
Það mun mega fullyrða, að ekk-
Auðsholti í ágúst 1939.
Kjartan Ólafsson.
JÓNAS JÓNSSON:
Þorsteinn Gíslason
i.