Morgunblaðið - 13.04.1960, Qupperneq 10

Morgunblaðið - 13.04.1960, Qupperneq 10
10 MORClINnr 4 Ð1Ð Miðvikudaffur 13. apríl 1960 ann við kjarnorkutilraunum Eftir Philip Deane. ★ EF Rússar vilja í einlægni, eins og allt virðist benda til, bann við tilraunum með kjarnorkuvopn og ganga að þeim skilyrðum, sem yrðu til þess, að Eisenhower for- seti undirritaði slíkt bann, myndi næsta stig málsins verða að Bandaríkjastjórn og Ráðstjórn in reyndu í sameiningu fá önnur ríki í heiminum til að fallast á slíkt bann og þá einkum Kína og Frakkland. Úr þessu gæti orð- ið eins konar bandalag milli Re- públikana í Bandaríkjunum og Kommúnistaflokksins í Sovét- ríkjunum, sem ynni að því, að Richard Nixon yrði kosinn for- seti Bandaríkjanna, þar sem Demókratar, sem hafa á hendi forustuna gegn hvers konar sam- þykkt um bann gegn tilraunum með kjarnorkuvopn. Það er þessi nefnd, sem myndi fá í hendur beiðni Eisenhowers um staðfest- ingu á slíku banni. Formaður nefndaripnar, Clin- ton P. Anderson öldungadeildar þingmaður, hefur þegar gagnrýnt drögin að .samningum, og það hafa aðrir nefndarmenn einnig gert. Þeir hafa jafnvel ráðizt persónulega á bandarsíka stjórn- arerindrekann, James F. Wads- worth, sem er fulltrúi lands síns í afvopnunarræðunum í Genf. — Öldungadeildarþingmennirnir segja, að Wadsworth láti hafa sig að fífli. Nefndin og aðalfylgismenn hennar í Bandaríkjastjórn (Kjarnorkumálastofnunin og yf- irmenn hersins) hafa gefið út fjöl margar yfirlýsingar um hvers vegna bann við tilraunum með kjarnorkuvopn væri skaðvæn- legt. Kjarni yfirlýsinganna eru eftirfarandi atriði: 1) Með tækjum þeim, sem nú þekkjast, er ekki hægt að fylgj- ast með minni háttar kjarnorku sprengingum — þ.e. sé sprengju- styrkleikinn minni en 19 kíló- tonn. Samkvæmt samningnum skuldbinda Bandaríkjamenn sig til að gera ekki einu sinni minni hátta sprengjutilraunir, en með eftirliti er ekki hægt að tryggja að Rússar brjóti ekki þetta á- kvæði á laun og komist þannig fram úr Bandaríkjunum í kjarn- orkutækni. 2) Bandaríkjamenn þurfa að gera fleiri tilraunir til að geta búið til varnarskeyti gegn flug- skeytum. 3) Bandaríkjamenn þurfa einn ig að gera fleiri tilraunir til að geta sprengt vetnissprengju, án þess að hættuleg úrgangsefni myndist. Slík uppfinning yrði mikil blessun fyrir mannkynið, þar sem þá yrði mögulegt að nota vetnissprengjur í friðsamlegum tilgangi, t. d. við hafnargerð. Og því nákvæmar sem þið athugið því betur sjáið þið — að O M O þveginn þvottur stenzt alla athugun og gagnrýni — vegna þess að OMO hreinsar burt hvern snefil af óhreinindum, og meira að segja óhreinindi, sem ekki sjást með berum augum. Mislitur þvottur fær bjartari og fegurri liti en hann hefur nokkru sinni haft áður, eftir að hann hefur verið þveginn í O M O. O-ið skiiar HVíTASTA ÞVOTTI l\l IJ M OAfO framkallar fegurstu litím um leib og það hreinsar Nixon. 4) Heildarþróun kjamorkuvís. indá mun stöðvast meira eða minna með slíku banni. Þessar röksemuir voru lagðar fyrir Bandaríkjaforseta af varn- armálaráðherranum og yfir- manni Kjarnorkumálastofnunar- innar, meðan úrslitaumræður stóðu yfir innan Bandaríkja- stjórnar um það, hvort sam- þykkja ætti tillögur Rússa um bann eða ekki — svo framarlega sem Ráðstjórnin féllist á öflugt eftirlit, ekki aðeins í orði, heldur og á borði. í þessum umræðum voru rök- semdirnar gegn banni ónýttar af vísindalegum ráðgjafa forsetans, George B. Kistiakowsky, og af Christian Herter, sem ásamt All- en Dulles, yfirmanni bandarísku leyniþjónustunnar, sannfærði for setann um eftirfarandi atriði: 1) Með því neti eftirlitsstöðva, sem sett verður á laggirnar sam- kvæmt samningum, er hægt að fylgjast með flestum minniháttar sprengingum, þ.e. þó að sprengju styrkleikinn sé minni ?n 19 kíló- tonn. Bilið milli eftirlitsstöðv- anna á að vera 600 mílur, og sann reynt hefur verið með tilraun, að hægt er að greina í 2,400 mílna fjarlægð sprengingu, þó að sprengjustyrkleikinn sé aðeins 1,7 kílótonn. 2) Aðalvandamálið í sambandi við smíði varnarskeytis gegn flugskeyti er að búa það tækjum, sem hægt er að láta gera greinar- mun á flugskeyti með sprengju- hleðslu og tilraunaskeyti. Ekk- ert hefir áunnizt í þessu efni, svo að smíði slíks skeytis virðist enn draumur einn. 3) Ef hægt verður að fram- leiða hreina vetnissprengju, er okkur svo sannalega hagur í því, að Rússar viti, hvemig þeir geta komizt hjá því að dreifa yfir okkur hættulegum úrgangsefn- um. Samningur um bann gegn tilraunum með kjarnorkuvopn gæti orðið til þess, að Sovétríkin og Vesturveldin hæfu sameigin- legar tilraunjr með það fyrir aug um að geta notað kjarnorku- sprengingar í friðsamlegum til- gangi. 4) Sprengingar eru aðeins einn þáttur kjarnorkurannsókna. Tilraunir til að búa til hreinar kjarnorkusprengjur eru ekki gerðar með sprengingum heldur í rannsóknarstofum; það er því fréleitt að segja, að bann yrði til þess að stöðva framþróun kjarn- orkuorkuvísindanna. Frambjóðendur Demókrata í forsetakosningunum lýsa sig ef til vill ekki andvíga banni við til raunum með kjarnorkuvopn, en þeir verða grunaðir um að vera andvígir því, „og Nixon mun segja, að svo sé“, ef Demókratarn ir, sem hafa forustuna í kjam- orkumálanefnd þingsins, halda áfram að berjast gegn banni. Hvað svo sem gerist, eru allar horfur á því, að Nixon fái tæki- færi til að koma fram sem friðar- hetja. Nixon varaforseti réðst reynd- ar á tillögur um bann, sem Stev- enson bar fram 1956. En Nixon getur skýrt það þannig, að í til- lögum Stevensons hafi ekki kom- ið fram kröfur um jafn strangt 1 Frh. á bls. 15.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.