Morgunblaðið - 14.11.1976, Side 28

Morgunblaðið - 14.11.1976, Side 28
28 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 14. NÓVEMBER 1976 Það er bjart framundan ef menn brestur ekki kjarkinn GUÐMUNDUR Olafsson, bóndi og fyrrum oddviti á Ytra-Felli á Fellsströnd í Dalasýslu er áttræður í dag. Af því tilefni gekk fréttarit- ari Mbl. á fund hans og spjall- aði við hann stutta stund um lif hans og störf. Fer það samtal hér á eftir: Guðmundur, f tilefni af átt- ræðisafmælinu langar mig til þess að spjalla við þig smá- stund og ég vil þá spyrja þig fyrst: Hvar ertu fæddur og upp alinn? Eg er fæddur á Stakkabergi í Klofningshreppí 14. nóvember árið 1896 og fluttist að Stóru- Tungu á Fellsströnd vorið eftir og ólst þar upp hjá foreldrum minum, Ólafi Péturssyni og Guðbjörgu Jóhannesdóttur. Ég missti móður mína 2. janú- ar 1907, en faðir minn hélt áfram búskap og bjó með dótt- ur sinni, Jóhönnu Elínu, í Stóru-Tungu til 1920. Þarna ólst ég upp og var heima algjör- lega að heita mátti þangað til 1919. Þá fór ég til sjós, sem kallað var þá, og var á skipi frá ísafirði. Skipstjórinn hét Krist- mann Jóhannsson frá Stykkis- hólmi, ágætur maður, sem ég elskaði og virti allt frá fyrstu kynningu. Nú, ég var áfram í Stóru-Tungu, en stundaði sjó að vorinu til þangað til 1925, en árið 1923 fór ég að búa á þriðja parti af Stóru-Tungu og bjó þar þangað til 1936. Árið 1935 varð átakanlegt slys á Ytra-Felli. Bóndinn þar Valgeir Björnsson, drukknaði á firðinum 14. desember með tveimur fóstursonum sínum. Ekkja hans, Sigriður Guð- mundsdóttir frá Purkey, hætti búskap vorið eftir og tók ég þá jörðina til ábúðar, en eignaðist hana ekki þá, því hún var lofuð sýslumanni, Þorsteini Þor- steinssyni, sem þá var búsettur í Búðardal. Ég var leiguliði hjá honum allt þangað til 1960, þá keypti ég jörðina og siðan hefur hún verið í minni eign/og síð- ast liðið vor var ég búinn að búa á Utra-Felli í 40 ár og sam- tals er ég þá búinn að búa sem kallað er í 53 ár. Nú fluttir þú hús og mann- virki frá gamla Ytra-Felli og til þess staðar, sem nú er Ytra- Fell. Hvenær hófst þú handa með það að byggja á þessum nýja stað? Ytra-Fell var þannig lagað að túnið var litið, grýtt og bratt og ómögulegt að rækta neitt þar og því var það árið 1955 að mér datt í hug að flytja peningshús- in út á svokallað Torfnes. Þar hafði ég ræktað dálítið ög þar var möguleiki til að gera tölu- verð tún. Þar byrjaði ég á þvi að byggja hlöðu og fjárhús árið 1955. Nú, þegar svo var komið, að húsin voru risin, þá fannst manni það nú óþægilegt hvað útihúsin voru langt frá sjálfu búinu, eða um tvo kílómetra, og 1959 þá byrjuðum við á að byggja íbúðarhús þarna og gát- um flutt í það 1961, þá var það nokkurn veginn fullklárað. Sið- an höfum við búið þarna og aukið skepnuhúsin. Það er eig- inlega fóstursonur minn, Þor- steinn, sem hefur nú tekið að miklu leyti við búskapnum. Ég hef búið síðan 1923 með systur minni, Halldóru Ingiríði Ólafs- dóttur og við höfum alið upp algjörlega frá þriggja ára aldri Þorstein Pétursson og að nokkru leyti dreng úr Reykja- vík, Hafstein Björgvin Kristins- son, og þeir hafa verið okkur elskulegir vinir og gert allt fyr- ir okkur, sem þeir hafa mögu- lega getað. Hafsteinn er nú fyr- ir nokkru fluttur til Reykjavík- ur og orðinn þar fjölskyldumað- ur. Hann kemur til okkar venjulega á hverju sumri og dvelur hjá okkur eftir því sem ástæður leyfa. Jörðin Ytra-Fell var talin slægnalaus hvað engjar snerti, það voru nokkrir hólmar, sem nytja mátti svo og túnið og því ómögulegt að hafa þar stórt bú, en núna er hægt að hafa á jörð- inni um 300 fjár og 4—5 naut- gripi. Þegar komið er að Ytra-Felli, er fallegt þar yfir að lfta, eins og vfða út með ströndinni. Strönd og hlfðar vfða klæddar skógarkjarri og lognkyrrar vfk- ur og vogar fyrir landi — og hólmar og eyjar úti fyrir. Eru nokkur hlunnindi á Ytra-Felli? Já, það eru hlunnindi. Það var fyrst og fremst áður fyrr selveiði, svona 20 vorkópar og dálítið varp, en það er nú eins og gerist og gengur, það var ófögnuður fluttur inn í landið, minkurinn, og mæðiveikin óbeinlínis, og það verkaði nú þannig vegna mæðiveikinnar að tófan lagðist á hræin þegar féð var að drepast út um hag- ann og fyrir það fór hún í varp- ið og gjörspillti því. Og minkur- inn hefur verið þarna viðloð- andi alltaf meira og minna og í staðinn fyrir að fá svona 9 kíló af dún fæst núna hálft þriðja. Nú, en aðalhlunnindin á Ytra-Felli núna er laxveiðin í Flekkudalsá. Þegar við komum þangað voru engar veiðitekjur, en síðan var stofnað fiskirækt- arfélag og áin leigð á s.l. ári. Þá gaf það af sér á fjórða hundrað þúsund leigan eftir laxveiðina. Guðmundur, nú hefur þú staðið í ýmsu um dagana, þú hefur verið bóndi og tekið auk þess mikinn þátt í opinberum félagsmálum. Getur þú nokkuð sagt mér frá þeim störfum þfn- um? Félagsmálin, já. Það er nátt- úrulega dálítið, en fyrst verð ég að segja frá þvi að 1916, 16. april, þá var stofnað ungmenna- félag i Fellsstrandarhreppi og stofnandinn að því var Sig- mundur Þorgilsson frá Knarr- arhöfn. En það er ungmennafé- lagið, sem ég get ekki metið hvað ég á í raun og veru mikið að þakka, því að það var nú þannið lagað, að ég naut engrar skólagöngu að heitið gat, ég var einn mánuð hjá kennara og það var öll fræðslan, sem ég fékk að undantekinni dálítilli fræðslu á heimilinu. En eftir að ég kom í ungmennafélagið þá var það nú þannig, að við héldum oft fundi og vöndumst á það að tala og það hefur verið minn bezti skóli, því að síðan hef ég oft látið meiningu mína í ljós, þeg- ar ég hef komið á mannafundi, þar sem rætt var um hin og önnur mál. Árið 1931 var ég kosinn í hreppsnefndina og á fyrsta fundi kosinn oddviti og við það starf var ég í 35 ár, en hætti þegar ég varð sjötugur. Mér fannst það alveg sjálfsagður hlutur að það heyrði undir það sama og opinber störf að taka sér þá hvíld frá störfum þegar maður er kominn á þann aldur. Ég var í stjórn Ræktunarsam- bands V-Dalasýslu, sem var stofnað litlu eftir 1940 og ég á margar ljúfar endurminningar frá þeim góðu félögum, sem með mér unnu að þeim málum og vil ég sérstaklega nefna Þór- ólf Guðjónsson frá Fagradal og Brynjúlf og Gísla frá Hvalgröf- um. Þessir góðu vinir eru nú allir dánir og í huga mínum er ég þakklátur fyrir samvinnuna með þeim og mörgum öðrum að ræktunar- og framfaramálum í héraðinu. Spjallað við Guð- r mund Olafsson, bónda á Ytra- Felli, áttræðan Nú, ég gleymdi að minnast á það, að hreppsnefndarmennirn- ir voru mér ákaflega kærir margir, sem ég vann með, en sérstaklega voru þó tveir, sem skýtur oftast upp í huga mín- um. Þeir eru nú báðir fallnir frá, það eru Magnús Jónasson, sem var bóndi í Túngarði og Þórður Kristjánsson á Breiða- bólsstað. Ég minnist þeirra og eiginlega allra, sem ég vann með í hreppsnefndinni með þakklæti og virðingu fyrir drengskap og vel unnin störf. Guðmundur, þú hefur nú komið vfða við. Þú hefur verið lengi 1 sóknarnefnd Staðarfells- kirkju og sóknarnefndarfor- maður um árabil og lengi 1 sýslunefnd, og ert ennþá, er það ekki? Geturðu sagt mér nokkuð skemmtilegt frá sýslu- fundum? Já, sýslufundir. Ég fór á fyrsta sýslufundinn 1952 og hef verið í sýslunefnd síðan. Ég á margar góðar og skemmtilegar minningar frá þeim fundum. Ég eignaðist þar marga ágæta kunningja, sem sumir eru nú dánir, og ég færi þeim öllum, bæði lifs og liðnum, innilegar þakkir fyrir allar gleðistund- irnar og samvinnuna. Þú manst ekki að segja frá neinu skemmtilegu atviki frá sýslufundi? Já, ég skal nú ekki segja það. Það er nú eins og gerist og gengur að þegar maður er kom- inn á þennan aldur, þá fer nú kannski ýmislegt að ryðga og það er ekki ástæða til þess að rifja það upp. Nú, þegar þú ert orðinn átt- ræður, Guðmundur, þá dettur manni það í hug, að þú berð aldurinn alveg sérstaklega vel og ert oft gjarnan yngstur f anda þar sem fleiri eru saman komnir, þó yngri séu. Hvað mundir þú nú vilja segja við ungu kynslóðina, ef þú ættir að gefa henni heilræði? Unga fólkið t dag, já, ég efast ekkert um að sem betur fer er fjölmargt af því ágætlega vel gefið og ég lít svo á að það sé bjart framundan fyrir þá, sem lifa nú, ef þá brestur hvorki hug né dug. Sérðu engar hættur þar á veg- inum? Jú, hætturnar eru náttúru- lega margar, en ég vil nú ekk- ert um það segja. Það getur vel verið, þegar maður er kominn á þennan aldur, að manni hætti þá við að taka dálitið djúpt í árinni, en það er eitt, sem allir góðir Islendingar þurfa að hafa í huga, og það er það að elska fósturjörðina og vinna fyrir hana eftir því sem ástæður og geta leyfa. Já, við höfum nú komið nokk- uð vfða við, en ég veit að það væri hægt að spjalla við þig lengi og fá að vita eitt og annað forvitnilegt, en mig langar nú til þess í lokin, Guðmundur, að vita hvað þú vilt segja að end- ingu, þegar þú horfir frá þess ur í anda og bjartsýnn á fram- farir og framsækni þjóðarinn- ar. ar. Þegar ég nú lít yfir farinn veg, þá get ég ekki annað en þakkað fyrir það að ég skyldi fá að lifa þetta tímabil, þegar þjóðin, sem ég elska, hefur risið úr — við getum sagt — hálf- gerðri ánauð og vesaldómi, því það má með sanni segja, — og nú býr hún við velmegun og mætti því horfa glöð fram á veginn, en það er bara það. Hún verður að hafa það hugfast, að trúa á Guð og blessaða landið okkar og framtið þess og þá mun henni vel farnast. Með þessum orðum lauk spjalli okkar Guðmundar. Hann er einn af þeim íslendingum, sem í árroða nýrrar aldar hefur í anda ungmennafélagshreyf- ingarinnar unnið að framfara- málum héraðs síns og þjóðar og lagt gjörva hönd á margt það, sem verða mátti helzt til upp- byggingar og nokkurs þroska. Mættum við íslendingar eign- ast sem flesta slíka menn, sem af þegnskap og drenglyndi vinna að framfaramálum þjóð- ar sinnar án þess að spyrja ávallt um hagnað og hag á lið- andi stund. Guð gefi þér, Guðmundur, bjart og ánægjulegt ævikvöld og blessi þér störfin, sem þú átt eftir að vinna. t I.J.H. Kjarnorka T Tl _ ,,g kvenhylli: LK «160 gaHian mál í skammdeginu Margrét Helga Jóhannsdóttir, Margrét Ölafsdóttir, Aróra Halldórsdótt- ir, Kjartan Ragnarsson og Hrönn Steingrfmsdóttir f hlutverkum sfnum. Ljósmynd Mbl. Friðþjófur. LEIKFÉLAG Reykjavíkur frum- sýndi gamanleikinn „Kjarnorku og kvenhylli“ eftir Agnar Þórðar- son í Austurbæjarbfói s.l. laugar- dag, 13. nóv. Sýningin er sett á svið vegna Húsbyggingarsjóðs Leikfélagsins, en framkvæmdir eru nú hafnar við byggingu Borgarleikhúss. Leikfélagið hef- ur á undanförnum árum aflað fjár fyrir húsbyggingarsjóð sinn með skemmtunum f Austur- bæjarbfói. Þar hafa jafna verið á ferðinni gamanmál, til þess hugs- uð fyrst og fremst að stytta Reyk- vfkingum og nærsveitafólki skammdegisstundirnar. Má þar minna á revíuþættina: Þegar amma var ung og Nú er það svart, Húrra krakka, sem var á fjölum bfósins f fyrra og Spanskfluguna, sem raunar flaug um land allt fyrir fimm árum. — Að þessu sinni er fslenzkur gamanleikur á ferðinni, enda leikár Leikfélags- ins helgað fslenzkri leikritun. Kjarnorka og kvenhylli var frumflutt f Iðnó 1955 og var síðan sýnt alls 71 sinni í Iðnó, en sú aðsókn var einsdæmi þá. Leik- stjóri var Gunnar R. Hansen, en með helztu hlutverkin fóru Þor- steinn ö. Stephensen, Guðbjörg Þorbjarnardóttir, Brynjólfur Jóhannesson, Árni Tryggvason og Helga Bachmann. Kjarnorka og kvenhylli fjallar mest um stjórnmálavafstur og baktjaldamakk f pólitfk, um ástir og úraníumdrauma, sem minna um sumt á stóriðjudraumsýnir nútfmans. Þetta er verk síns tíma, en býr eigi að síður yfir notalegfi og þó háðskri gamansemi, sem höfðar til fólks nú sem endranær. Leikstjóri verksins nú er Sigríð- ur Hagalín og er þetta frumraun hennar i leikstjórn. Leikmynd gerir Jón Þórisson. Þorleif al- þingismann leikur Guðmundur Pálsson, Karitas konu þingmanns- ins leikur Margrét Ölafsdóttir, Sigrúnu dóttur þeirra Ragnheið- ur Steindórsdóttir, Sigmund bónda Jón Sigurbjörnsson. Kjarn- orkusérfræðinginn dr. Alfreðs leikur Kjartan Ragnarsson, Kristínu vinnukonu Valgerður Dan, Valdimar stjórnmálaleiðtoga Gisli Halldórsson, Elías sjómann Jón Hjartarson. Þrjár fasmiklar frúr leika þær Margrét Helga Jóhannsdóttir, Áróra Halldörs- dóttir og Hrönn Steingrímsdóttir, Bóas þingvörð Karl Guðmunds- son, Epara prófessor Klemens Jónsson og blaðsöludreng Hrafn- hildur Guðmundsdóttir. Önnur sýning verður á miðviku- dagskvöld. Enn lækk- ar fiskverð í Bretlandi SKUTTOGARINN Sólberg frá Ólafsfirði seldi 83,1 tonn af fiski f Grimsby f fyrradag fyrir 35.285 pund eða 10.6 milljónir króna, meðalverð á kfló var kr. 131, sem er það lægsta sem fslenzkt skip hefur fengið f Bretlandi f margar vikur. Þær fréttir bárust frá Bret- landi að Sólberg hefði tapað mikilli vigt, þar sem nokkur hluti fisksins var f kössum. Eftir nokkurt þóf var kössun- um komið í land, og var aðeins viðurkennt að 45 kg af fiski væri í hverjum kassa, en úr þeim fást yfir 50 kíló hér á landi. Ekki var hægt að losa kassana, og verður því að senda kassana á eftir Sólbergi til landsins.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.