Þjóðviljinn - 01.02.1976, Side 3

Þjóðviljinn - 01.02.1976, Side 3
Sunnudagur 1. febrúar 1976. ÞJÓÐVILJINN — SÍÐA 3 Nona Gaprindasjvili með son sinn Dito: Ennþá hitnar mér um lófana þegar ég minnist þess hvernig ég varði vita- spyrnur frá bræðrum minum. VIÐTAL VIÐ ffþ NONU GAPRINDASJVILI HEIMSMEISTARA KVENNA í SKÁK Þeir þola ekki að tapa fyrir okkur við taflborð i viðtali við Nonu Gaprinda- sjvili, sem um langt skeið hefur verið fremst kvenna i skákheim- inum var fyrst að þvi sp.urt, hvernig háttað væri sambandi skákkvenna við FIDE, alþjóða skáksambandið. — Við skákkonur höfum ekki staðið í striði við FIDE eins og karlar, enda þótt við höfum ærna ástæðu til. Til dæmis voru olympiumót fyrir konur tekin upp 30árum á eftir karlamótum. Enn er ekki efnt til Evrópumeistara- móta eða heimsmeistaramóta fyrir stúlkur. Stórmeistaratign fyrir konur var tekin upp fyrir nokkrum dögum ef svo má segja. Hneykslanlegt hátterni Eins og eðlilegt er keppa konur ekki við karla i flestum iþróttum : þær hlaupa styttri vegalengdir, kúla þeirra er léttari, blaknetið er lægra osfrv. bað er aðeins i skák að við mætum körlum sem jafn- ingjum. En skák er reyndar mjög erfið iþrótt. bað er ekki að ástæðulausu að Petrosjan hor- aðist um sex kiló i fyrstaeinvigi sinu við Spasskf. Nonu veitist mjög erfitt að þola hið mikla sál- ræna og likamlega álag fimm stundir á hverjum degi, kannski þrjár — fjórar vikur i einu. Að ógleymdum mörgum smáum og stórum vandamálum kvenna. — En karlar hafa lika sinn djöful að draga. Samanber vig- orðið: „spörum karlana”. — Gott og vel spörum karla, en ekki þá sem tefla, segir Nona brosandi. Ég get leyft mér að segja þetta, þvi ég hefi mikla EINAR HÁKONARSON er listamaður dagsins. Einar er einn af nafntoguðustu lista- mönnum yngri kynslóðar, ekki sist á sviði grafiklistar og hefur haldið eða átt aðild að íleiri sýningum en hér verði upp taldar. Mynd Einars er kölluð ,,On the Steep” og er gerð 1974. reynslu af þvi að tefla við karla og veit að þvi fer fjarri að þeir sýni riddaramennsku við taflborðið. t fyrsta lagi skammast þeir sin mikið fyrir að tapa fyrir konu, og leggja sig þvi alla fram. Meistari nokkur, sem tapaði fyrir mér, móðgaðist svo, að hann heilsaði mér ekki i nokkra daga. Gott og vel, þetta getur maður skilið. En af hverju láta þeir fara i bið og leika til enda stöður sem eru bersýnilega jafnteflisstöður einmitt þegar þeir eru að tefla við mig — það er algjört hneyksli.... Aödáendur Sem fyrr segir hefur Nona Gaprindasjvili,sem erfrá Grúsiu, sigrað hvern áskorandann af öðrum. Siðast glimdi hún við kornunga skákkonu, sem einnig er frá Tblisi i Grúsiu, Nönu Alex- andriu. Heimsmeistarinn játar, að það hafi verið erfið viðureign, og ekki bara taflið sjálft heldur lika vegna þess ,,að mér hefur verið spillt af þeim sem halda með mér. Ég man árið 1956, þegar ég var fimmtán ára skóla- stelpa, þá varð ég Grúsiumeistari með 15,5 vinningi af 16 mögu- legum. begar ég gekk út úr leik- húsinu, þar sem teflt var, þurfti tvo lögreglumenn til að koma mér i gegnum þyrpingu æstra aðdáenda. begar ég gekk á milli þeirra, þá hrópaði kona ein skelf- ingu lostin: Drottinn minn, hvað hefur stelpugreyið gert af sér”. Viltu ekki leyfa henni aö vinna? — En þurfti engan lifvörð núna? spyr blaðamaðurinn — Nei, ég var með eigin lif- vörð, eiginmanninn, son minn og bræður. En aðdáendurnir höfðu ekki bara min vegna þyrpst sam- an. Nana Alexandria nýtur mik- illa vinsælda og i fyrsta sinn varð ^Sg þess vör, að jafnvel i Tblisi halda ekki nærri allir með mér. Fyrst gramdist mér þetta. Til dæmis þegar einn meðhalds- maðurinn spurði mig i miklum barnaskap: Gæturðunú ekki leyft stelpunni að vinna? bú getur hirt af henni heimsmeistaratiltilinn aftur eftir þrjú ár? En svo skildi ég, að þetta er allt eðlilegt. 1 gamla daga „stal” ég vinsældum frá öðrum, og það er timi til þess kominn að ég fari að greiða þá skuld. Mér er annarS heldur vel við þessa „aðdáendur". Og mér hef- ur alltaf þótt gott að tefla i marg- menni. Kliðurinn og hvislið úr salnum hressir mig. Mér þykir gaman þegar áhorfendur klap'pa fyrir fallegum leik, ekki fyrir sigri kannski en fyrir fallegum leik A slikum augnablikum finnur maður greinilega að það er list- rænn þáttur i skák, sem getur veitt fagurfræðilega ánægju. En það versta við aðdáendurna er, að þeir eru aUeg sannfærðir um að heimsmeistarinn verði að vera efst á öllum mótum. Einu sinni lenti ég i öðru sæti á alþjóða- Auglýsinga- sími Þjóöviljans er móti kvenna i Belgrad og strax fóru menn að hrista hausinn: Hvað hefur komið fyrir hana Nönu? En satt besta að segja, þá finn ég, að ég býst lika alltaf við sigrum einum af knattspyrnu- liðum eða körfuboltaliðum Tblisi- borgar — liklega eru allir meðhaldsmenn eins og verður ekki breytt. Andstyggö á skák — Hefurðu nokkurntima fundið til andstyggðar á skák? — bað hefur komið fyrir. 1 siðustu umferð sovéska meistaramótsins 1964 tefldi ég við Olgu Andréévu. Mér var þá þegar tryggt fyrsta sætið, en Olgu hafði gengið illa og úrslitin skiptu hana ekki máli. Sama dag áttu hand- boltamenn frá Tblisi að leika við júgóslava i keppni meistaraiiða Evrópu og ég var búin að kaupa mér miða. Ég t,efldi hvitum, hafði drottingaskipti og stakk upp á jafntefli. Ég var viss um að Olga mundi samþykkja þetta, en hún vildi tefla við heimsmeistarann og neitaði. Og þessi lika stór- spennandi handboltaleikur að byrja, sem ég vildi ekki með neinu móti missa af. Ææ! Ég bað um kaffibolla og reyndi að gleyma handboltanum. Við tefld- um til máts. Kannski þótti Olgu gaman. Ekki henni mér. Viö gerumst djarfari — Stundum eruð þið Vera Mentsjik lum langan aldur heimsmeistari kvenna) bomar saman, og sagt að þér hafið þegar skyggt á frægð hennar? — Hvernig er hægt að bera saman skákkonur, sem aldrei hittust og tefldu ekki einu sinni við sömu andstæðinga? bað getur engin farið i föt Veru Mentsjik þó ekki væri nema vegna þess að það var hún sem sýndi fyrst fram á það, að konur geta náð mjög langt á þessu erfiða sviði. En ég vona það verði ekki talið mér til gróbbs þótt ég segi, að kannski hafi ég með skákstil mínum, með stöðugri sóknarviðleitni og þvi að tefla til sigurs við sterka skák- meistara hafi ég að nokkru orðið til þess að kvennameistarar tefla nú djarfar en áður, eiga fleiri úr- ræði.aðótti þeirra víð að tefla við karla er að hverfa. Og nú eruð þér sjálfurafturkominn inn á „karla- temað”. — Finnst yður ekki, að þér séuð ekki alveg sanngjarnar við karl- peninginn? — Ég ólst upp með fimm bræðrum og lék þeirra leiki. Enn hitnar mér um lófana þegar ég man hvernig ég stóð i marki og varði vitaspyrnu. Ég eignaðist mina fyrstu brúðu þegar ég var orðin heimsmeistari — það voru stúdentar sem gáfu mér hana. Sambúð min við manninn minn er i allra besta lagi og Datiko litli, sonur minn,er min stærsta gleði. Ég er barasta að halda uppi málsvörn fyrir sannleikann. Min uppáhaldslesning er t.d. ræður málflutningsmanna. Reyni ég bæði i skák og sem móðir og sem þingmaður að finna réttlátar lausnir, hvernig get ég látið sem mig varði engu hvernig konum vegnar i skák? — Og að lokum? Happatala — Ég skil, ég skal taka það fram, að ég hefi mætur á tölunni þrettán. Hún eltir mig á röndum. bað eru 13 stafir i nafninu minu. Nafnið á ibúðinni sem ég áður bjó i og þeirri sem ég bý i núna er 13. Ég vékk 13 vinninga i áskorenda- mótinu 1961, og i tveim næstu ein- vjgjum um heimsmeistatatitil- inn, sem ég vann, voru tefldar 13 skákir. Tvisvar hefi ég unnið ail- ar minarskákir á alþjóðlegu móti — og þær voru 13 i báðum tilvik- um. Einu sinni vann ég allar minar skákir i hraðskákmóti karla i Hastings — en meðal keppinautanna var sjálfur Tal. bað er rétt til getið. að þessar skákir voru þrettán talsins. APN.

x

Þjóðviljinn

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.