Lesbók Morgunblaðsins

Ulloq
Ataaseq assigiiaat ilaat
Saqqummersitaq pingaarneq:

Lesbók Morgunblaðsins - 17.02.1996, Qupperneq 1

Lesbók Morgunblaðsins - 17.02.1996, Qupperneq 1
U N B L A Ð StofnuÖ 1925 7. tbl. 17.Jébrúar 1996 — 71. árg. VAL FÓLKSINS skoðanakönnun Hagvangs á myndlistmekk almennings á íslandi. Til vinstri er„Eftirsóttasta“ og að neðan er „Síst eftirsótta“ málverk þjóðarinnar. Sýningu Kjarvalsstaða á þessum málverkum lýkur á morgun. Hinn fullkomni listræni glæpur ar hver í kapp við annan að þetta væri það sem hún þráði. Og viti menn, almenningur virtist vilja það, rétt eins og hvað annað sem að honum er haldið nógu stíft. ísland var markaðssett fyrir íslendinga löngu fyrir daga Hagvangs hf. Þjóðskáldun- um og brautryðjendum íslenskrar málara- listar „var falið“ að sameina landsmenn undir einu skjaldarmerki, þjóðernishyggju og frelsi, og veita okkur „íslenska sýn“. Þeir gerðu okkur virkilega stolt af ættjörð- inni, svo hinir nýju landsfeður gætu mjólk- að hana betur, en þess ber að geta að það að vera „íslendingur“ var mun loðnara hugtak hér áður fyrr. Fólk sá ekkert sér- takt við landið, sem hafði kvalið það öldum saman, nema það væri ræktanlegt — uns Jónas og félagar tóku að dæla út ljóðum um heiðarvötnin blá og fannhvíta jöklanna tinda, og Kjarval opnaði augu okkar fyrir því hvað blessað hraunið væri eftir allt saman glettilega „mikið við“. í fornsögun- um er nánast engar landslagslýsingar að finna. Nafnið ísland er fúkyrði sem á að hafa hrotið af vörum Hrafna-Flóka eftir að fannhvítir jöklanna tindar höfðu gengið að sauðfénaði hans dauðum. þákomþar Galdrakerling Inn ... Kjarval, þórarinn B. Þorláksson og Ás- grímur Jónsson „hönnuðu" nýja ímynd af landinu, ekki ólíkt og Komar og Melamid hafa gert á Kjarvalsstöðum. Sá er hins Anti-listamennirnir Komar og Melamid, og hinn blauti koss þeirra á varir íslenskrar menningar. Eftir HANNES SIGURÐSSON Yisir kunna að furða sig á hvað „eftirsóttustu málverk" þjóðanna eftir Komar og Melamid eru keimlík. Næstum alveg eins! Hvað gengur þeim eiginlega til? Hvernig voga þeir sér að slá því föstu að Úkraínumenn og Keníubúar hafi sama smekk og við, að þeir sjái fegurðina með sömu augum, hvort heldur sem þau eru svört eða blá? Við erum ekki eins og allir hinir. Við erum íslendingar. Við erum eitthvað sérstakt. Ég meina alveg virkilega „spes“. Þess vegna erum við íslendingar. Þess vegna sjáum við hlutina öðruvísi en allir aðrir, það gefur auga leið. Skynjun okkar er tær og kröftug eins og ástsælustu listamenn þjóðarinnar hafa margsinnis sannað í túlkun sinni á land- inu, hijóstugu umhverfinu og sterku samspili lita og forma — enda þótt blind- rammarnir, striginn og lit- irnir sem þeir notuðu sé allt komið að utan. Og stílbrigð- in líka. En það skiptir nátt- úrlega engu máli. Okkar ís- lenska náttúra skín hvar- vetna í gegn. Þeir sem áttu því von á að sjá Kjarval eða Ásgrím í rússnesk- amer- ískri endurtúlkun urðu fyrir miklum vonbrigðum. Ekki bætir heldur úr skák hvað „eftirsóttasta" myndin er „illa gerð“. Hrein- asta móðgun. Bara helvítis dónaskapur, ef þú spyrð mig. Og svo eiga þetta að vera einhveijir stórir karlar úti í heimi, alvöru listamenn. Færir málarar með pottþétta list- menntun að baki. Hvað halda þeir eiginlega að við séum? Einhveijir menningarsnauðir útkjálkabændur sem þekkja ekki skil á góðu handbragði og láti bjóða sér hvað sem er? Má ég þá frekar biðja um Jón Reykás. Hún Þyrnirós VarBestaBarn... Skoðanakönnun Hagvangs á myndlistar- smekk landans má túlka á ótal vegu, og þeir Komar og Melamid hafa greinilega tekið þann pól í hæðina að samræma útkom- una við „eftirsóttustu málverk" annarra þjóða. En hvers vegna? Og af hverju vönd- uðu þeir sig ekki meira? Komar og Mel- amid hefur ekki einungis heppnast af fremja hinn „fullkomna listræna glæp“ — og það í málverki á þessum síðustu og umburðar- mestu tímum. Þeir láta sér ekki nægja að flagga óskapnaðnum í einu virðulegasta safni borgarinnar, heldur bera þeir salt í sært þjóðarstoltið með því að nauðga „ís- lenskukennd okkar. Hin þjóðernislega áreitni þeirra felst í því, að hafa klínt litum á léreft eftir sínum eigin (óíslenskulega) geðþótta og fullyrt að þetta sé það sem við viljum. Hjá Kjarvali og Ásgrími var þessu öfugt farið. Fyrst máluðu þeir verk sín og síðan kunngerðu menningarvitar þjóðarinn- Þannig er niðurstaðan í

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.